I SA/Gl 622/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Przemysław Dumana po rozpoznaniu w dniu 6 sierpnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi C. G. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej p o s t a n a w i a odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Zaskarżoną obecnie decyzją z dnia [...] r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy poprzednią decyzję tego organu z dnia [...] r., którą odmówiono skarżącemu umorzenia należności z tytułu składek za osobę prowadzącą [...] w łącznej kwocie [...] zł. W skardze na wspomnianą wyżej decyzję organu, C. G. wniósł między innymi o "wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji poprzez zawieszenie postępowania egzekucyjnego podjętego na podstawie postanowienia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenie skutków." Uzasadniając wniosek skarżący odnotował, że dodatkowe zajęcie świadczenia emerytalnego może uniemożliwić mu zakup niezbędnych lekarstw w związku z chorobą nowotworową. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 - zwanej dalej w skrócie: P.p.s.a.), po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1 ustawy, jeżeli "zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków." Trzeba w tym miejscu podkreślić, że w przypadku rozpatrywania wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji konieczne jest rozważenie w pierwszej kolejności, czy w konkretnej sytuacji decyzja administracyjna nadaje się i wymaga wykonania, przy czym przez pojęcie wykonania należy rozumieć spowodowanie takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w decyzji. Zarówno z praktyki sądowniczej jak i z piśmiennictwa wynika, że nie każdy akt administracyjny nadaje się do tak rozumianego wykonania. Przyjmuje się bowiem, że instytucja wstrzymania wykonania może dotyczyć tylko takich aktów, które nadają się do wykonania lub tego wymagają (tak L. Klat-Wertlecka, Wykonalność aktu administracyjnego [w:] Koncepcja systemu prawa administracyjnego /pod red. J. Zimmerman/, Warszawa 2007, s. 550; por. również m. in. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2000 r., sygn. akt V SA 2509/99, Orzecznictwo Sądów Polskich 2000, nr 11, poz. 164, z dnia 15 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 805/04 i z dnia 4 stycznia 2005 r., sygn. akt OZ 956/04 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 7 stycznia 2005 r., sygn. akt II SA/Gd 1539/03, LEX nr 203327, patrz także T. Woś, Postępowanie sądowo-administracyjne, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004 r., s.217). W konsekwencji poczynienie ustaleń, co do wykonalności zaskarżonej obecnie decyzji może przesądzić niejako o tym, iż wniosek nie będzie mógł być uwzględniony, i to niezależnie od tego, czy istnieją inne argumenty mogące przemawiać na rzecz takiej konkluzji. W toku rzeczonych ustaleń przyjęto, że wykonaniu podlegają akty nakładające na adresata jakieś obowiązki, w szczególności zaś takie, które mogą stać się przedmiotem egzekucji (por. L. Klat-Wertlecka, Wykonalność..., s. 545 i 547-548; autorka zauważyła, iż większość "aktów odmownych" wydawanych w toku postępowania administracyjnego nie nadaje się do wykonania. Zdaniem Sądu zaskarżona decyzja nie może być uznana za taki akt. W przedmiotowej sprawie wniosek dotyczył wstrzymania wykonania decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiającej umorzenia należności z tytułu składek. Jest to rodzaj aktu prawnego nie noszącego znamion wykonalności. Wskazał na to Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 15 lipca 2008r. sygn. akt II GZ 136/08 (LEX nr 493692), podnosząc, iż decyzja odmawiająca umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne nie nadaje się i nie wymaga wykonania w postępowaniu egzekucyjnym, a zatem brak jest podstaw do wstrzymania jej wykonania na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a. Podobny pogląd wyrażono również z postanowieniu NSA z dnia 28 lutego 2008r. sygn. akt I FSK 431/07 (LEX nr 471074), wyjaśniając, że w żadnym przypadku nie mogą podlegać wykonaniu akty administracyjne odmawiające przyznania uprawnień, jak na przykład umorzenia odsetek lub rozłożenia na raty zaległości podatkowych, te bowiem niczego nie zmieniają w zakresie praw lub obowiązków strony. Decyzja odmowna nie ma przymiotu wykonania, tj. węzła praw i obowiązków, który mógłby podlegać wykonaniu (por. postanowienie NSA z dnia 16 kwietnia 2008r. sygn. akt II OZ 325/08, LEX nr 493905). Skoro więc wniosek skarżącego dotyczy decyzji, która nie podlega wykonaniu, należało odmówić wstrzymania jej wykonania. Akcentowany zaś wyżej przymiot wykonania nosi w tej sprawie decyzja administracyjna, która nie jest obecnie przedmiotem kognicji Sądu. Również wzmiankowane przez skarżącego, aczkolwiek nie poparte żadnym dokumentem, postępowanie egzekucyjne mogło być wszczęte na podstawie owej decyzji. Nie mniej istotna, chociaż z omawianego punktu widzenia w znaczeniu wtórnym, jest tutaj kwestia merytorycznej argumentacji rozpoznanego obecnie wniosku. Jest bowiem zasadą, iż Sąd w kwestii wstrzymania zaskarżonej decyzji działa wyłącznie na wniosek strony, zatem to ona zobowiązana jest do wykazania okoliczności uzasadniających prawdopodobieństwo wywołania skutków wskazanych w powołanym wyżej przepisie. A zatem warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest wskazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Co więcej, twierdzenia podnoszone we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji powinny bezwzględnie zostać poparte dokumentami źródłowymi. Konieczność uwzględnienia w postępowaniu sądowoadministracyjnym całości akt sprawy nie oznacza, że Sąd w odniesieniu do wniosku miałby się domyślać jakie dowody chciałby przedstawić wnioskodawca, aby wykazać spełnienie przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. (z tezy w postanowieniu NSA z dnia 18 marca 2010 r. sygn. akt II FSK 502/09, LEX nr 569795). Przenosząc te uwagi natury ogólnej na grunt rozpoznawanej sprawy, stwierdzić należy, że skarżący, pomimo ciążącego na nim obowiązku, nie wykazał zaistnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Strona ograniczyła się jedynie do twierdzeń, że "dodatkowe zajęcie świadczenia emerytalnego może uniemożliwić [mi] zakup niezbędnych lekarstw w związku z chorobą nowotworową." Tymczasem, powołując w uzasadnieniu wniosku określone okoliczności, skarżący powinien chociażby uprawdopodobnić ich wystąpienie, wykraczając w ten sposób poza gołosłowne i ogólnikowe twierdzenia. Sąd, podejmując rozstrzygnięcie, musi bowiem opierać się na jakimś materiale, pozwalającym zająć stanowisko co do zaistnienia przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania decyzji. Brak uprawdopodobnienia okoliczności, o których mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a., uniemożliwia sądowi uwzględnienie niniejszego wniosku. Na kanwie tego ostatniego wywodu należy stwierdzić, że nie jest możliwym ocena materiału zgromadzonego w tej sprawie między innymi przy skardze C.G., wszak odnosi się on do zarzutów skierowanych pod adresem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, który wydał zaskarżoną decyzję. Ocena tych materiałów byłaby zatem przedwczesna. Trzeba nadto zwrócić uwagę, że uzasadnienie obecnie rozpoznanego wniosku ma charakter hipotetyczny, wszak z akt sprawy nie wynika aby w stosunku do skarżącego wszczęto postępowanie egzekucyjne. Z kolei wzmiankowane przez skarżącego postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. może być przedmiotem odrębnego postępowania administracyjnego i tych powodów nie zostało zamieszczone w aktach administracyjnych tej sprawy. Nawiązując jeszcze do tej części wniosku, w której skarżący prosi o zawieszenie postępowania egzekucyjnego, należy wyjaśnić, że sąd administracyjny nie jest uprawniony do orzekania ani o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego, ani o wstrzymaniu takiego postępowania, a orzeczenia w tym zakresie należą do właściwości organów egzekucyjnych, których sąd nie może zastępować. Wniosek taki winien być zatem rozpoznany w postępowaniu egzekucyjnym przez organy właściwe do jego przeprowadzenia, a dopiero w dalszej kolejności orzeczenie to może podlegać kontroli sądowej, wszak po wyczerpaniu toku instancyjnego i w zakresie wyznaczonym przepisami ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W tym stanie rzeczy, Sąd, mając na uwadze całość poczynionych wyżej wywodów i działając na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.