I SA/Gl 786/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Monika Krywow-Milczarek, Sędzia WSA Katarzyna Stuła-Marcela, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi K. P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 21 maja 2025 r. nr 2401-IEE.7192.177.2025.2.MD UNP: 2401-25-134386 w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę. Przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z 21 maja 2025 r. nr 2401-IEE.7192.177.2025.2.MD UNP: 2401-25-134386, którym utrzymano w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z 31 marca 2025 r. nr [...] o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec K.P. na podstawie tytułu wykonawczego z 28 października 2024 r. nr 1609-18910959, wystawionego przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w O.. W podstawie prawnej tego rozstrzygnięcia wskazano art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z 14 czerwca 1950 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 572, dalej: k.p.a.) oraz art. 17 § 1, art. 18 i art. 59 § 5 ustawy z 17 czerwca 1955 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2025 r., poz. 132, dalej: ustawa egzekucyjna, u.p.e.a.). Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. (dalej: Naczelnik) prowadził wobec skarżącej postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego z 28 października 2024 r., nr 1609-18910959 wystawionego, przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w O.. Tytuł ten obejmował należności z tytułu grzywny nałożonej w drodze mandatu karnego. Odpis tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniem z 30 października 2024 r., nr [...] o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w C S.A. skarżąca odebrała 14 listopada 2024 r., a dłużnik zajętej wierzytelności - 30 października 2024 r. Bank pismem z tego samego dnia zawiadomił o przeszkodzie z realizacji zajęcia z uwagi na brak środków. Organ egzekucyjny skierował również kolejne zawiadomienia z 31 października 2024 r. o zajęciu wynagrodzenia za pracę oraz zajęciu wierzytelności z rachunków bankowych i wkładów oszczędnościowych. Pismem z 4 listopada 2024 r. skarżąca złożyła wniosek o uzyskanie informacji w zakresie zajęcia rachunków bankowych. Naczelnik pismem z 22 listopada 2024 r. poinformował skarżącą o prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym oraz wezwał ją do sprecyzowania żądania wniesionego pismem z 4 listopada 2024 r., czy pismo stanowi wniosek o udzielenie informacji, czy też zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. W odpowiedzi na wezwanie, pismem z 17 grudnia 2024 r. skarżąca sprecyzowała swoje żądanie poprzez wniesienie zarzutu w sprawie prowadzonej wobec niej egzekucji. Skarżąca wskazała również, że w przypadku uchybienia przepisom prawa, wnosi o umorzenie postępowania egzekucyjnego i uchylenie dokonanych zajęć rachunków bankowych. Postanowieniem z 30 grudnia 2024 r. organ egzekucyjny zawiesił postępowanie egzekucyjne, w związku z wniesionymi przez skarżącą zarzutami. Dalej, pismem z 30 grudnia 2024 r. organ egzekucyjny przekazał do wierzyciela, tj. Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w O. wniesione przez skarżącą zarzuty. Postanowieniem z 14 stycznia 2025 r. nr [...] Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w O. oddalił wniesiony przez skarżącą zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Wobec powyższego organ egzekucyjny postanowieniem z 13 marca 2025 r. podjął zawieszone postępowanie egzekucyjne. W piśmie z 6 lutego 2025 r. strona poinformowała, że otrzymała od wierzyciela pismo z 14 stycznia 2025 r. nr [...] wyjaśniające okoliczności sprawy związanej z zarzutem. Ponadto poinformowała o okolicznościach związanych z doręczeniem upomnienia na podstawie, którego został wystawiony tytuł wykonawczy nr 1609-18910959 oraz wniosła o weryfikację przytoczonych przez nią faktów przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z.. Wskazała, że nie mogła w żaden sposób odebrać upomnienia i zapoznać się z jego treścią, tak by podjąć stosowne kroki w swoim interesie. Wierzyciel wysłał upomnienie na adres, pod którym nie zamieszkiwała od 17 lat (mieszkanie zostało sprzedane "bodajże" w 2008 r.). Wniosła o weryfikację tego faktu przez organ egzekucyjny w Wydziale Meldunkowym Urzędu Miejskiego w Z. i następnie po potwierdzeniu tego stanu o umorzenie postępowania egzekucyjnego, argumentując, że zgodnie z prawem i ugruntowanym orzecznictwem, niewłaściwe doręczenie pisma urzędowego nie rodzi żadnych skutków prawnych dla strony postępowania. Pismem z 19 lutego 2025 r. wezwano stronę do sprecyzowania wniesionego żądania i wskazania czy złożone pismo stanowi: 1) informację dotyczącą postępowania prowadzonego przez wierzyciela Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w O. w zakresie rozpatrzenia złożonego 2) wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego wraz z informacją o konsekwencjach wyboru danej kwalifikacji. Poinformowano również, że w razie braku odpowiedzi w wyznaczonym terminie pismo zostanie zakwalifikowane jako wniosek o umorzenie w całości postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr 1609-18910959 zgodnie z art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a. W piśmie z 13 marca 2025 r. zobowiązana wskazała, że wnosi o umorzenie prowadzonej egzekucji administracyjnej, gdyż została ona dokonana z naruszeniem obowiązującego prawa poprzez niewłaściwe doręczenie obligatoryjnego upomnienia obywatelowi RP w sprawie toczonej przez urząd państwowy. Wobec powyższego Naczelnik zakwalifikował żądanie wyrażone we wniosku z 6 lutego 2025 r. uzupełnione pismem z 13 marca 2025 r. jako wniosek o umorzenie w całości postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego o numerze 1609-18910959 zgodnie z art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Postanowieniem z 31 marca 2025 r. nr [...] organ egzekucyjny odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego. Wskazał w szczególności, że sprawa braku uprzedniego doręczenia zobowiązanej upomnienia została zbadana przez wierzyciela w odrębnym postępowaniu i rozstrzygnięta ostatecznym postanowieniem, którym oddalono zarzut. Zaznaczył przy tym, że organ egzekucyjny jest bezwzględnie związany tym postanowieniem. W zażaleniu na to postanowienie zobowiązana podniosła, że organ egzekucyjny "odwiesił" zawieszone postępowanie egzekucyjne przed wydaniem ostatecznej decyzji w sprawie. Zarzuciła, że organ egzekucyjny zajął wynagrodzenie za pracę, co nastąpiło przed wydaniem ostatecznej decyzji. Ponownie podniosła także kwestie związane z doręczeniem upomnienia na adres wskazany przez funkcjonariusza policji w mandacie karnym. Organ nadzoru postanowieniem z 21 maja 2025 r. nr 2401-IEE.7192.177.2025.2.MD UNP: 2401-25-134386 utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego z 31 marca 2025 r. w sprawie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ nadzoru wskazał, że zgodnie z art. 59 § 1 pkt 1 ustawy egzekucyjnej, postępowanie egzekucyjne umarza się w całości albo w części w przypadku niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, w tym ze względu na zobowiązanego. Spór w niniejszej sprawie dotyczy kwestii dopuszczalności postępowania egzekucyjnego, a zatem podstawy umorzenia określonej w art. 59 § 1 pkt 1 ustawy egzekucyjnej, w kontekście podnoszonych przez zobowiązana twierdzeń w przedmiocie nieprawidłowego doręczenia upomnienia na adres nieaktualny od ponad 17 lat. Organ nadzoru zaznaczył, że kwestia doręczenia upomnienia była już przedmiotem rozważań wierzyciela, tj. Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w O., który w postanowieniu z 14 stycznia 2025 r. nr [...] oddalił zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane. Zobowiązana nie wniosła zażalenia na to rozstrzygnięcie. Zdaniem organu nadzoru nie ma podstaw do ponownej oceny tożsamych zarzutów w postępowaniu z wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego w trybie art. 59 ustawy egzekucyjnej. Skoro bowiem określone okoliczności występowały przed wystawieniem tytułu wykonawczego i nie zostały uznane za przesłankę umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 34 § 4 pkt 3 ustawy egzekucyjnej, tym bardziej nie mogły stanowić przesłanki umorzenia tego postępowania na podstawie art. 59 § 1 pkt 1 ustawy egzekucyjnej (por. wyrok NSA z 11 lipca 2017 r., sygn. akt II FSK 1909/15). Wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego winien dotyczyć okoliczności, które ujawniły się po wniesieniu zarzutów i wydaniu stanowiska przez wierzyciela. Przyjęcie takiej wykładni nie pozbawia strony ochrony prawnej co do okoliczności, które nie były jeszcze przedmiotem oceny (por. wyrok NSA z 9 marca 2021 r., sygn. akt III FSK 2673/21). Wobec powyższego organ egzekucyjny nie miał obowiązku szerszej oceny kwestii doręczenia upomnienia w zakresie, w którym ocena ta została już wcześniej wyrażona w postępowaniu w przedmiocie zarzutów. W tym stanie rzeczy organ nadzoru zaaprobował rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego. W nawiązaniu do argumentacji zażalenia wskazano, że Naczelnik podjął zawieszone postępowanie egzekucyjne (postanowieniem z 13 marca 2025 r.) po uzyskaniu informacji od wierzyciela o ostatecznym postanowieniu w sprawie zarzutów (zawiadomienie wierzyciela z 7 marca 2025 r.). Zawiadomienie o zajęciu wynagrodzenia za pracę w Z Sp. z o.o. nie zostało wystawione przedwcześnie, gdyż nastąpiło to 14 marca 2025 r. W skardze na powyższe postanowienie, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skarżąca domagała się nakazania zwrotu pobranych od niej świadczeń pieniężnych na poczet roszczenia wierzyciela wraz odsetkami ustawowymi od czynności prawnej od dnia ich zajęcia do dnia wydania prawomocnego wyroku w sprawie. Wniosła również o zasądzenie kosztów z tytułu zastępstwa procesowego do wywiedzenia niniejszej skargi i prowadzenia przeze nią postępowania przed urzędami. W uzasadnieniu skargi podniosła, że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach nie odniósł się do zarzutów zażalenia. W zaskarżonym postanowieniu wskazał na okoliczności, które nigdy nie zostały w prowadzonym przezeń postępowaniu wskazane i na które nigdy się nie powoływał. Strona nie była o nich informowana, a więc nie mogła podjąć stosownych kroków. Zdaniem skarżącej w zaskarżonym postanowieniu organ nadzoru działał w ramach uznania stwierdzając, że wyjaśnienie organu egzekucyjnego uznaje za wystarczające. Zakwestionowała, jakoby wierzyciel cokolwiek "rozstrzygał" w odpowiedzi na zarzut zobowiązanej. Wierzyciel został wezwany do odniesienia się do zarzutu, a zatem niczego nie "rozstrzygał", tylko formułował swe stanowisko w sprawie. Od tego stanowiska skarżąca nie wniosła zażalenia, albowiem przedstawione przez wierzyciela okoliczności wyjaśniły powód braku obligatoryjnego dostarczenia upomnienia. Był nim niewłaściwy adres, co skutkowało wniesieniem żądania umorzenia postępowania egzekucyjnego. Tym samym nie wystąpiła tożsamość ponownych zarzutów, albowiem "czym innym jest wezwanie do złożenia wyjaśnień Wierzyciela na podstawie zaistnienia deliktu formalnego w postaci wszczęcia postępowania egzekucyjnego wobec Zobowiązanego bez obligatoryjnego dostarczenia mu upomnienia, a czym innym stawianie mu następnie uzasadnionego zarzutu w ramach okoliczności wyjaśniających sprawę jego pismem w dalszym postępowaniu egzekucyjnym, prowadzonym przez ustanowiony do tego organ, czyli US w Z.". Skarżąca w skardze wskazała na sam fakt procedowania postępowania przez organ egzekucyjny, który swym działaniem całkowicie przeczy tezom Izby, czego ostatecznym dowodem było wniesienie zażalenia. Skarżąca podniosła także, że jej zdaniem uznaniowość Izby jest bezwartościową przesłanką w niniejszej sprawie i nie może stanowić o jakimkolwiek rozstrzygnięciu w ramach państwa prawa, zgodnie z nim czyli art. 33 § 5 ustawy egzekucyjnej, zarzut zobowiązanego może zostać wniesiony na każdym etapie postępowania egzekucyjnego. Nie istnieje przy tym żadna określona tożsamość zarzutów, czy też wtórność, która skutkowałaby jakimikolwiek sankcjami dla zobowiązanego. Zdaniem skarżącej organ drugiej instancji "naddał sobie przywilej działania poza prawem i dokonał wykładni nie opartej na żadnym przepisie prawa, jednocześnie podważając całe postępowanie odwoławcze, prowadzone przez urząd niższego stopnia, co skutecznie dezawuuje całość działań urzędniczych podjętych w sprawie". Wobec powyższego skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i nakazanie umorzenia postępowania egzekucyjnego. W odpowiedzi na skargę organ nadzoru podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga nie jest zasadna. Kontroli Sądu – na podstawie art. 3 § 1 i § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: p.p.s.a.) podlegało postanowienie z 21 maja 2025 r., którym utrzymano w mocy postanowienie organu egzekucyjnego z 31 marca 2025 r. o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec skarżącej na podstawie tytułu wykonawczego z 28 października 2024 r. Zgodnie z art. 59 § 1 pkt 1 ustawy egzekucyjnej, postępowanie egzekucyjne umarza się w całości albo w części w przypadku niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, w tym ze względu na zobowiązanego. Spór w niniejszej sprawie dotyczy kwestii dopuszczalności postępowania egzekucyjnego, a zatem podstawy umorzenia określonej w art. 59 § 1 pkt 1 ustawy egzekucyjnej, w kontekście podnoszonych przez skarżącą twierdzeń w przedmiocie nieprawidłowego doręczenia Skarżącej upomnienia. Wnosząc o umorzenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na niedopuszczalność skarżąca podniosła, że wierzyciel skierował do niej upomnienie na adres, pod którym nie mieszka od ponad 17 lat. Nie mogła więc w żaden sposób odebrać upomnienia i zapoznać się z jego treścią, a także podjąć stosownych kroków w swoim interesie. Art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a. stanowi o umorzeniu postępowania egzekucyjnego z powodu niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, w tym także ze względu na zobowiązanego. W stanie prawnym obowiązującym przed 30 lipca 2020 r., niedopuszczalność egzekucji była przesłanką zarzutów egzekucyjnych z art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. Na tle tej regulacji w orzecznictwie ugruntowany został pogląd, że przyczyny niedopuszczalności egzekucji mają charakter formalny. Niedopuszczalność musi wynikać z przepisów prawa, wyłączających w ogóle możliwość przymusowej realizacji takiego obowiązku w drodze egzekucji administracyjnej, bądź prowadzenia egzekucji w stosunku do osoby posiadającej konkretne przymioty. Niedopuszczalność ta ma charakter generalny i bezwarunkowy, niezależny od konkretnego postępowania egzekucyjnego i aktualny zawsze, w każdym postępowaniu. Inaczej mówiąc, musi istnieć przeszkoda formalna do wszczęcia egzekucji administracyjnej (por. wyroki NSA: z 1 grudnia 2022 r., III FSK 1241/21; z 8 listopada 2022 r., III FSK 1048/21; z 1 czerwca 2022 r., III FSK 1324/21; z 4 kwietnia 2023 r., III FSK 1805/21). Stanowisko to pozostaje aktualne na gruncie art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a. (por. wyrok NSA z 28 października 2025 r., III FSK 759/24, wszystkie przywoływane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 33 § 1 ustawy egzekucyjnej zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Na mocy art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane. Nowelizacja ustawy egzekucyjnej, która weszła w życie z dniem 30 lipca 2020 r. (Dz. U. z 2019 r. poz. 2070), całkowicie przeobraziła zarówno podstawy zarzutu, jak i przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego. Było to konsekwencją przede wszystkim zmiany charakteru tego pierwszego środka zaskarżenia. W sposób celowy rozdzielono te instytucje po to, aby środki obrony nie mogły się dublować (A. Cudak, Zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej, C.H. Beck 2022, s. 132). Nie istnieje aktualnie możliwość powoływania tych samych okoliczności w ramach zarzutu oraz żądania umorzenia postępowania (A. Cudak, op. cit., str. 145). Stanowisko to potwierdza także uzasadnienie projektu nowelizacji u.p.e.a., która weszła w życie z dniem 30 lipca 2020 r. (Druk nr 3753), w zakresie art. 33 § 2, w którym wskazano, że "przepis określa katalog przypadków będących podstawą zgłoszenia zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Projekt zakłada rozdzielenie środków zaskarżenia wnoszonych w toku postępowania egzekucyjnego na takie, które dotyczą bezpośrednio należności pieniężnej, i takie, które dotyczą bezpośrednio postępowania egzekucyjnego i czynności egzekucyjnych. W związku z tym katalog podstaw zarzutów został ograniczony jedynie do zarzutów kwestionujących samą należność, za rozstrzygnięcie których odpowiada wierzyciel. Są to podstawy zarzutów, w przypadku których w obowiązującym stanie prawnym organ egzekucyjny jest związany stanowiskiem wierzyciela. Są nimi: nieistnienie obowiązku, określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4, deklaracji, o której mowa art. 3a § 1, bądź przepisu prawa, błąd co do osoby zobowiązanego, brak uprzedniego doręczenia upomnienia, wygaśnięcie obowiązku (w pojęciu mieszczą się m.in. wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie), brak wymagalności obowiązku w związku z odroczeniem terminu wykonania obowiązku, jego rozłożeniem na raty albo z innego powodu (np. wstrzymanie wykonania decyzji przez sąd)". Zasadnie zatem stwierdzono, iż w ramach wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego ze względu na jego niedopuszczalność, nie może być badana kwestia prawidłowości doręczenia skarżącej upomnienia. Zagadnienie to może być wyłącznie przedmiotem zarzutu wskazanym w art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a. Zarzut taki skarżąca wniosła i został on oddalony w postanowieniu wierzyciela z 14 stycznia 2025 r., na które skarżąca nie wniosła zażalenia. Wbrew argumentacji skargi wierzyciel wydał rozstrzygnięcie w przedmiocie zarzutu, a nie jedynie wyraził swoją opinię co do jego zasadności. Zaznaczenia wymaga w tym miejscu, że jak wynika z art. 32 § 2 pkt 1 i § 4 organ egzekucyjny związany jest postanowieniem wierzyciela, gdyż po otrzymaniu zawiadomienia o wydaniu ostatecznego postanowieniu o oddaleniu zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej albo stwierdzeniu jego niedopuszczalności - kontynuuje postępowanie egzekucyjne albo podejmuje zawieszone postępowanie egzekucyjne. W niniejszej sprawie organ egzekucyjny podjął zawieszone postępowanie egzekucyjne postanowieniem z 13 marca 2025 r. po uzyskaniu informacji od wierzyciela (w zawiadomieniu z 7 marca 2025 r.) o ostatecznym postanowieniu w sprawie zarzutów. Uznanie zarzutu za niedopuszczalny nie otwiera drogi do rozpatrywania podnoszonej w zarzucie kwestii w ramach żądania umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a. (por. wyrok NSA z 28 października 2025 r., sygn. akt III FSK 759/24). Analogicznie, oddalenie zarzutu nie uprawnia do podnoszenia tych samych okoliczności (w niniejszej sprawie – wadliwości doręczenia upomnienia) wraz z żądaniem umorzenia postępowania egzekucyjnego ze względu na jego niedopuszczalność. Jak więc wykazano powyżej odmowa umorzenia postępowania egzekucyjnego była zasadna. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.