I SA/Gl 793/15
WyrokWSA w Gliwicach2016-06-28
Skład orzekający: Przemysław Dumana, Teresa Randak, Bożena Suleja-Klimczyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych zasadnie odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, biorąc pod uwagę sytuację materialną i rodzinną zobowiązanego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że ZUS zasadnie odmówił umorzenia należności z tytułu składek, ponieważ nie zostały spełnione przesłanki całkowitej nieściągalności określone w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Mimo trudnej sytuacji materialnej rodziny, zobowiązany osiągał dochody, posiadał majątek, a postępowanie egzekucyjne nie zostało zakończone jako bezskuteczne. Ponadto, organ prawidłowo ocenił, że nie zachodziły przesłanki umorzenia ze względu na ważny interes strony, gdyż nie wykazano, aby spłata należności pozbawiła rodzinę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych w sposób trwały i pogłębiający się.Stan faktyczny
Skarżący M. S. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne z uwagi na trudną sytuację materialną rodziny. ZUS odmówił umorzenia, uznając, że nie zaszły przesłanki całkowitej nieściągalności ani ważnego interesu strony. Organ wskazał, że skarżący i jego żona osiągają dochody, posiadają majątek, a postępowanie egzekucyjne nie zostało zakończone jako bezskuteczne. Po wyczerpaniu drogi odwoławczej, skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając organowi naruszenie przepisów proceduralnych i Konstytucji RP.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Przemysław Dumana, Sędziowie WSA Teresa Randak, Bożena Suleja-Klimczyk (spr.), Protokolant Paulina Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] ([...]) w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej oddala skargę.
Decyzją z dnia [...] nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R.(dalej ZUS), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm. - dalej "K.p.a.") oraz art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz., 121 - dalej "u.s.u.s.") utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. z dnia [...] r. nr [...] o odmowie umorzenia M. S. (dalej "strona" lub "zobowiązany") należności z tytułu składek.
Z akt sprawy wynika, że wnioskiem z dnia 18 marca 2015 r. zobowiązany zwrócił się o umorzenie zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek, które na dzień złożenia wniosku wynosiło:
1. Fundusz Ubezpieczeń Społecznych - za okres 03/2009-05/2009, 07/2009- 12/2009, 02/2010, 11/2010-05/2012 w łącznej kwocie 20.246,57 zł, w tym z tytułu:
- składek - 13.998,57 zł,
- odsetek liczonych na dzień 5 stycznia 2015 r. - 6.248,00 zł.
2. Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego - za okres 06/2003, 05/2009, 07/2009-12/2009, 11/2010-05/2012 w łącznej kwocie 9.065,94 zł, w tym z tytułu:
- składek - 6.257,94 zł,
- odsetek liczonych na dzień 5 stycznia 2015 r. - 2.808,00 zł.
3. Fundusz Pracy - za okres 04/2007, 05/2009, 07/2009-12/2009, 11/2010-05/2012 łącznej kwocie 1.880,18 zł, w tym z tytułu:
- składek - 1.285,18 zł,
- odsetek liczonych na dzień 5 stycznia 2015 r. - 595,00 zł.
Przed podjęciem decyzji z dnia [...] pismem z dnia 12 stycznia 2015 r. wezwano stronę do przedłożenia "oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej niebędącą przedsiębiorcą" oraz poinformowano o możliwości złożenia dodatkowych dokumentów obrazujących sytuację finansową i rodzinną.
Organ podniósł, że analizy dokonano w oparciu o dokumentację złożoną w dniu 30 stycznia 2015 r. tj.:
1. pismo z dnia 27 stycznia 2015 r. zawierające dodatkowe wyjaśnienia,
2. oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej nie prowadzącej działalności gospodarczej, z którego wynikało, że:
- strona jest zatrudniona na umowę o pracę w Firmie A A. S. i z tego tytułu uzyskuje wynagrodzenie w wysokości 181,20 zł netto miesięcznie,
- strona nie pobiera żadnych świadczeń, zasiłków, nie posiada dochodu z innych źródeł oraz nie korzysta z innych form pomocy społecznej,
- stałe wydatki związane z utrzymaniem z tytułu miesięcznych opłat wynoszą łącznie ok. 4.000,00 zł, w tym z tytułu miesięcznych opłat w wysokości 425,50 zł, koszty związane z leczeniem w kwocie 100,00 zł oraz inne w wysokości 3.500,00 zł (wyżywienie, nauka dzieci, środki czystości, ubrania, opał),
- strona prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, która uzyskuje dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości 1.589,06 zł netto oraz z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w kwocie 1.710,00 zł miesięcznie netto,
- na utrzymaniu pozostaje 5-ro dzieci,
- oprócz zadłużenia w ZUS strona nie posiada innych zobowiązań,
- zobowiązany posiada majątek nieruchomy w postaci domu o powierzchni 160 m² w O., ul. [...], stanowiący współwłasność w 50 % oraz majątek ruchomy w postaci współwłasności samochodu VW SCHARAN, rok prod. 1999 oraz RENAULT MASTER rok prod. 2009 na potrzeby służbowe firmy żony,
- strona posiada wierzytelności z tytułu dzierżawy B Sp. z o.o W. w wysokości 11.000,00 zł gdzie termin do spłaty przypadał do 09/2013,
3. podsumowanie księgi przychodów i rozchodów za okres 1 stycznia 2014 r. - 30 listopada 2014 r., z którego wynikało, że z prowadzonej działalności żona zobowiązanego uzyskała dochód w wysokości 18.818,41 zł,
4. zaświadczenie C z dnia 22 października 2014 r., z którego wynikało, że żona strony jest zatrudniona w powyższej firmie na podstawie umowy o pracę od dnia 1 lutego 2007 r. na czas nieokreślony i wynagrodzenie za m-c 09/2014 wynosiło 2.231,96 zł brutto, 1.589,06 zł netto,
5. kserokopię zeznania o wysokości osiągniętego dochodu PlT-36 za rok 2013, z którego wynikało, że łączny dochód zobowiązanego i jego żony wynosił 33.437,49 zł,
6. potwierdzenie operacji w D tytułem faktury za energię elektryczną w kwocie 413,91 zł,
7. kserokopię faktury za zużycie wody na kwotę 286,48 zł,
8. kserokopię pokwitowania wpłaty podatku za IV kwartał 2014 r. w wysokości 97,00 zł,
9. kserokopię pokwitowania dokonanej wpłaty za odpady za IV kwartał 2014 r. w kwocie 212,00 zł,
10. kserokopię potwierdzenia operacji w D tytułem faktury za m-c 12/2014 wobec Cw wysokości 148,00 zł.
Analizy sprawy dokonano również na podstawie ustaleń własnych i tak z urzędu ZUS ustalił, że:
- w stosunku do zadłużenia z tytułu składek było prowadzone postępowanie egzekucyjne przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. (postępowanie egzekucyjne zostało zawieszone z uwagi na wpływ wniosku o umorzenie na podstawie ustawy abolicyjnej),
- strona nie korzystała z pomocy finansowej Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w O., co zostało potwierdzone pismem tego organu z dnia 17 października 2014 r.,
- zgodnie z informacją Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. z dnia 31 października 2014 r. zobowiązany złożył zeznania podatkowe PIT-36 za lata 2011-2013, w których wykazał za rok 2011 przychód w kwocie 86.608.12 zł, dochód 23.763,42 zł z tyt. działalności gospodarczej; za rok 2012 przychód w wysokości 29,216.24 zł, stratę w kwocie 335,79 zł z działalności gospodarczej, oraz za rok 2013 przychód wynosił 1.200,00 zł, dochód 532,50 zł z tyt. wynagrodzenia za pracę.
W dniu 30 stycznia 2015 r. zobowiązany został pouczony o przysługującym prawie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, zgodnie z art. 10 § 1 K.p.a.
Decyzją z dnia [...] ZUS odmówił umorzenia należności z tytułu składek. Powołując się na art. 28 ust. 2 i ust. 3 u.s.u.s. oraz przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), dalej "rozporządzenie" organ rentowy stwierdził, iż nie wystąpiły okoliczności, które pozwalałyby podjąć decyzję zgodnie
z wnioskiem strony.
Organ wskazał, że wziął pod uwagę, iż nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej, jednakże nie zostało zakończone postępowanie egzekucyjne. Naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy nie stwierdzili braku majątku i tym samym brak było możliwości uznania należności za całkowicie nieściągalną. Nie można było również stwierdzić, że w ramach prowadzenia postępowania egzekucyjnego nie uzyska się kwoty przekraczających wydatki egzekucyjne, tym bardziej, że strona posiadała składnik majątku nieruchomego, na którym organ mógłby dokonać zabezpieczenia wierzytelności. Przedwczesnym było również stwierdzenie, że w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.
Przedłożone dokumenty nie wykazały również w ocenie ZUS okoliczności uzasadniających umorzenie zadłużenia w oparciu o § 3 powołanego rozporządzenia, gdyż:
- strona uzyskiwała dochód z tytułu zatrudnienia w kwocie 181,20 zł netto; prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, która z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej uzyskiwała dochód w wysokości 1.710,00 zł miesięcznie netto oraz z tytułu wynagrodzenia za pracę w kwocie 1.589,06 zł netto miesięcznie; regulowane są miesięczne koszty utrzymania w łącznej wysokości ok. 4.000,00 zł, przy czym wykazana przez zobowiązanego kwota miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem była nieadekwatna do wykazanego przez niego dochodu, co wyraźnie wskazywało na to, że informacje dotyczące wysokości osiąganego dochodu nie są wiarygodne. Wobec powyższego nie można było z całą pewnością stwierdzić, iż brak jest jakichkolwiek perspektyw na przystąpienie do spłaty zadłużenia. W oparciu o posiadaną dokumentację organ nie był w stanie stwierdzić, że opłacenie należności pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, tym bardziej, że z informacji zawartych w Kompleksowym Systemie Informatycznym ZUS wynikało, że córka E. była zatrudniona w Firmie E i z tego tytułu uzyskiwała dochód - podstawa wymiaru składki wynosiła 1.449,65 i przebywała na urlopie macierzyńskim i pobierała zasiłek macierzyński. Tym samym trudności finansowe, na które powoływał się zobowiązany we wniosku nie miałyby tendencji pogłębiających się. W tych okolicznościach umorzenie należności zdaniem organu I instancji było przedwczesne;
- strona nie udokumentowała żadnych strat materialnych poniesionych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia i żadna z tych okoliczności nie została wskazana we wniosku;
- strona nie udowodniła przewlekłej choroby ani konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, co miałoby negatywny wpływ na uzyskiwanie dochodu umożliwiającego spłatę należności.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenie należności z tytułu składek zobowiązany wskazał, że:
- w dniu [...] wydano decyzję warunkową określającą wysokość zadłużenia, które będzie podlegać abolicji na podstawie ustawy z dnia 9 listopada 2012 r., jednak warunkiem jego umorzenia jest spłata należności niepodlegających umorzeniu, natomiast zobowiązany jako ojciec 5-ga dzieci i głowa 7-mio osobowej rodziny nie ma możliwości spłaty tej części z uwagi na ubóstwo rodziny. Dodatkowo zobowiązany wskazał, że odmowa umorzenia należności niepodlegających abolicji odniesie negatywny skutek w postaci odmowy umorzenia zaległości z tytułu składek w części wynikającej z ustawy abolicyjnej;
- w decyzji nie uwzględniono skali biedy rodziny i zapisów ustawowych umożliwiających umorzenie zaległych składek na mocy u.s.u.s. oraz zapisów rozporządzenia ponieważ udokumentowano, że spłata należności z tytułu składek pociągnęłaby bardzo poważne skutki dla zobowiązanego i jego 7-mio osobowej rodziny;
- w decyzji wykazano pogardę dla ludzkiej biedy oraz państwa polskiego w związku z nieuwzględnieniem w postępowaniu ustaleń Instytutu Pracy i Spraw Socjalnych departamentu Statystyki Społecznej GUS określającego wysokość minimum socjalnego tj. minimum egzystencji dla rodzin;
- w decyzji podano nieprawdę w odniesieniu do pisma ZUS z dnia 30 stycznia 2015 r. gdyż ustosunkowano się do niego pismem z dnia 12 lutego 2015 r.
nr [...];
W toku postępowania pismem z dnia 25 marca 2015 r. wezwano stronę do udokumentowania zaistniałych nowych okoliczności mających wpływ na sprawę.
W odpowiedzi na powyższe pismo w dniu 13 lutego 2015 r. wpłynęły następujące dokumenty:
- pismo w którym wezwano Prezesa Centrali ZUS w W. do korekty licznych błędów w postępowaniu Oddziału ZUS w R., do poszanowania prawa zapisanego w Konstytucji RP, ustawach i rozporządzeniach oraz umorzenie należności z tytułu składek w części niepodlegającej abolicji z mocy ustawy z dnia
9 listopada 2012 r. Ponadto wskazano, że żona zobowiązanego zamieszkuje wraz
z całą rodziną i "jest w gospodarstwie domowym", a jej dochody zostały wykazane prawidłowo. Natomiast córka E. zamieszkuje z rodzicami, a wnuczka L. została zameldowana pod adresem zamieszkania biologicznego ojca P. H. i przebywa na zmianę w dwóch rodzinach. Dodatkowo wskazano, że córka E. i jej partner chcą się pobrać i otrzymywany zasiłek macierzyński nie stanowił dodatkowego dochodu rodziny, a jedynie umożliwiał młodym rodzicom gromadzenie pieniędzy na przyszłość;
- uzupełnienie do pisma z dnia 10 kwietnia 2015 r., w którym wskazano, że córka S. nie pracuje i nie uzyskuje dochodów, aktualnie jest zarejestrowana w Urzędzie Pracy w L., natomiast zobowiązany wnosi o "ustawowe nie ujęcie mu czasokresu do naliczenia w przyszłości emerytury o czasokres umorzenia";
- odpis skrócony aktu urodzenia L. H., córki P. H. i E. –S..
Pismem z dnia 17 kwietnia 2015 r., na podstawie art. 10 K.p.a. wyznaczono stronie 7-dniowy termin do wypowiedzenia się na temat zebranego materiału dowodowego w sprawie. Jednocześnie postanowieniem z dnia [...] poinformowano stronę o przesunięciu terminu rozpatrzenia wniosku do dnia
17 maja 2015 r. z uwagi na konieczność zapewnienia prawa do czynnego udziału
w prowadzonym postępowaniu.
W piśmie z dnia 25 kwietnia 2015 r. zobowiązany wskazał, że w całości podtrzymuje treść pisma z dnia 10 kwietnia 2015 r. skierowanego do Prezesa Centrali ZUS w W. i wnosi o umorzenie należności z tytułu zaległych składek w części nieumarzalnej z mocy ustawy abolicyjnej.
Rozpatrując wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy ZUS stwierdził, że przedstawione dokumenty nie przemawiają za zmianą decyzji o odmowie umorzenia.
W pierwszej kolejności organ podkreślił, iż zgodnie z treścią art. 28 w związku z art. 32 u.s.u.s. należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.), mogą być umarzane w całości lub w części przez ZUS tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Wskazał, że wyliczenie zawarte w ust. 3 art. 28 u.s.u.s. jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Z zestawienia tych sytuacji wynika, że ZUS może zrezygnować z egzekwowania należności tylko wówczas, gdy dalsze prowadzenie egzekucji jest bezcelowe lub nieopłacalne. Przy czym dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym artykule, daje potencjalną możliwość umorzenia powstałego wobec ZUS zadłużenia. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia, gdyż decyzja, o której stanowi art. 28 ust. 1 u.s.u.s. ma charakter uznaniowy, a to oznacza, że nawet wówczas, gdy ponad wszelką wątpliwość ustalona zostanie całkowita nieściągalność należności, organ może odmówić ich umorzenia. Natomiast w sytuacji braku całkowitej nieściągalności, ustalanej według kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., organ podejmujący decyzję na podstawie art, 28 ust. 2 tej ustawy pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek.
ZUS zauważył, że w przypadku zobowiązanego nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności, jednak organ ponownie wziął pod uwagę, że wobec strony jest prowadzone postępowanie egzekucyjne, które nie zostało zakończone i komornik sądowy ani naczelnik urzędu skarbowego nie stwierdzili braku majątku podlegającego egzekucji, zatem nie można zakwalifikować zaległości jako całkowicie nieściągalnych. Podniósł, że to do organu egzekucyjnego należy ocena czy brak jest możliwości uzyskania w postępowaniu egzekucyjnym kwot przekraczających wydatki egzekucyjne oraz stwierdzenie braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Podkreślił, iż Dyrektor ZUS jako organ egzekucyjny wszczął i prowadził postępowanie egzekucyjne z rachunku bankowego strony w celu przymusowego ściągnięcia należności, jednak z uwagi na zbieg egzekucji administracyjnych do rachunku bankowego w F postępowanie egzekucyjne zostało skierowane do Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. celem dalszego prowadzenia postępowania egzekucyjnego, które aktualnie zostało zawieszone z uwagi na wpływ wniosku o umorzenie na podstawie ustawy abolicyjnej.
Z uwagi na powyższe ZUS uznał, że brak jest prawnej możliwości umorzenia wnioskowanych należności w oparciu o kryterium zdefiniowane w art. 28 ust. 3 u.s.u.s.
Ponadto zdaniem ZUS zobowiązany ponownie nie wykazał w sposób nie budzący wątpliwości, że w jego przypadku istnieje możliwość umorzenia należności zgodnie z przepisami rozporządzenia gdyż:
- strona nie poniosła żadnych strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia, gdyż żadna z tych okoliczności nie została wskazana i udokumentowana,
- strona nie powołała się na przewlekłą chorobę lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności,
- przedstawione dokumenty nie dają podstawy do uznania, że regulowanie należności z tytułu składek pozbawi zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych.
Odnosząc się do argumentu strony, że w decyzji nie uwzględniono skali biedy rodziny zobowiązanego oraz że modelowo udokumentował, że spłata należności z tytułu składek pociągnęłaby bardzo poważne skutki dla niego i jego rodziny ZUS zauważył, że nie można uznać, iż w przypadku strony występuje trwałe zagrożenie egzystencji, gdyż prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe z żoną, która jest zatrudniona na umowę o pracę w pełnym wymiarze czasu pracy i z tego tytułu uzyskuje dochody w kwocie netto 1.589,06 zł, ponadto uzyskuje dochód w kwocie 1.710,00 zł z prowadzonej działalność gospodarczej w zakresie konserwacji i naprawy pojazdów samochodowych, tj. o tym samym profilu działalności, którą zobowiązany z dniem 14 sierpnia 2014 r. wykreślił z ewidencji działalności gospodarczej i od 1 lipca 2013 r. jest zatrudniony w firmie żony w wymiarze 1/8 etatu z wynagrodzeniem netto 181,20 zł. Ponadto organ wskazał, że jedna z córek po urodzeniu dziecka przebywa na zasiłku macierzyńskim i z tego tytułu uzyskuje dochody pozwalające jej na zaspokojenie własnych potrzeb tym bardziej, że planuje rozpocząć wspólne życie z ojcem dziecka, który wraz z rodziną partycypuje w utrzymaniu córki L. tj, wnuczki zobowiązanego. Natomiast córka S. i syn D. nie uzyskują dochodów, jednak są osobami pełnoletnimi i mogą podjąć zatrudnienie, tym samym nie można w ocenie organu przyjąć, że ich utrzymanie jest obowiązkiem strony.
Dalej odnosząc się do wskazania, że w postępowaniu nie uwzględniono ustaleń Instytutu Pracy i Spraw Socjalnych Departamentu Statystyki Społecznej GUS określającego wysokość minimum socjalnego tj. minimum egzystencji dla rodzin, organ rentowy wskazał, że zgodnie z informacją Instytutu Pracy i Spraw Socjalnych
z dnia 27 marca 2015 r. minimum socjalne na jedną osobę dla 5-osobowej rodziny wynosiło 821,00 zł natomiast wartość minimum egzystencji dla gospodarstwa pracowniczego 5-osobowego na jedną osobę wynosiło 477,71 zł. Należy jednak zdaniem organu zauważyć, że podstawą do wypłaty świadczeń z pomocy społecznej dla rodzin najbiedniejszych jest dochód dla jednej osoby żyjącej w rodzinie w kwocie 456,00 zł. Organ podniósł, że zobowiązany wraz z rodziną nie korzysta z świadczeń pomocy społecznej, która to pomoc udzielana jest osobom znajdującym się w bardzo trudnej sytuacji materialnej. Taka zaś forma wsparcia stanowi dodatkowe potwierdzenie, iż sytuacja osoby zobowiązanej jest trudna.
Uwzględniając powyższe, nie można było w ocenie ZUS jednoznacznie stwierdzić, że opłacenie należności z tytułu składek pozbawi stronę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych ani ustalić, że opisana sytuacja ma charakter trwały i pogłębiający się, tym bardziej, że zobowiązany jest w okresie aktywności zawodowej i nie posiada orzeczenia o niezdolności do pracy. Natomiast obowiązek opłacania należnych składek ma charakter obligatoryjny i wszelkie odstępstwa od tej zasady muszą być uzasadnione zaistnieniem bardzo szczególnych okoliczności, z których jednoznacznie wynika, że nie tylko w obecnej chwili nie ma możliwości odzyskania należności, ale również w przyszłości takiej możliwości nie będzie. Mając na względzie powyższe okoliczności ZUS stwierdził, iż w tej sytuacji umorzenie należności byłoby przedwczesne.
Odnosząc się w dalszej kolejności do stwierdzenia strony, że w decyzji podano nieprawdę w odniesieniu do pisma ZUS z dnia [...] gdyż ustosunkowano się do niego pismem z dnia 12 lutego 2015 r. ZUS wyjaśnił, że w decyzji wskazano, że przyjęto wyjaśnienia strony zawarte w piśmie z dnia 12 lutego 2015 r., nadesłane w odpowiedzi na pismo zawiadamiające o przysługującym prawie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Jednocześnie organ zauważył, że zobowiązany nie skorzystał z prawa jakie daje mu art. 73 § 1 K.p.a. tj. nie zgłosił się do organu w celu zapoznania się z aktami sprawy.
Dalej ZUS zaznaczył, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek udowodnienia ponad wszelką wątpliwość, że w jego przypadku zachodzą wskazane wyżej przesłanki do umorzenia należności zgodnie z powołanym rozporządzeniem, a użyty przez ustawodawcę w powołanym przepisie rozporządzenia zwrot "może" oznacza uznaniowy charakter umarzania należności z tytułu składek. Organ podniósł, że nie może podejmować decyzji w sprawie umorzenia należności, kierując się jedynie interesem zobowiązanego, uzasadnionym jego obecną sytuacją finansową.
Mając powyższe na względzie organ wskazał, że wziął pod uwagę nie tylko interes płatnika, ale także interes społeczny wyrażony w postaci zasady równości i powszechności w wypełnianiu obowiązków płatnika, który nie pozwala organowi dowolnie preferować interesów jednych płatników kosztem innych. Zatem względy społeczne wymagają, aby zobowiązania w opłacaniu składek były realizowane, a płatnik nie był z nich pochopnie zwalniany.
Ponadto skutki finansowe działalności zobowiązanego nie mogą być przerzucone na Fundusze, a w konsekwencji na ogół obywateli, gdyż działalność gospodarcza jest działalnością prowadzoną na własne ryzyko. A tym samym nie można akceptować takiej sytuacji, że płatnik składek opłaca je w tych okresach, gdy osiąga odpowiednie w swej ocenie dochody.
Nadto organ rentowy podniósł, że nie można z instytucji umorzenia zaległości z tytułu składek czynić powszechnie stosowanego środka prowadzącego do zwolnienia z długu. Ewentualne umorzenie w tym wypadku stałoby w sprzeczności z zasadą równego traktowania wszystkich ubezpieczonych, wyrażoną w art. 2a u.s.u.s. Dodał, że należności z tytułu składek w znaczny sposób zasilają system ubezpieczeń społecznych i przyczyniają się do unikania zaciągania zobowiązań w celu zapewnienia stałej płynności finansowej poszczególnych funduszy, którymi dysponuje ZUS, a w konsekwencji zapobiegają powiększeniu długu publicznego. Wszystkie przesłanki umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek powinny być zatem rozpatrywane nie tylko w kontekście sytuacji ekonomiczno-finansowej dłużnika, ale także w odniesieniu do bieżącego stanu finansów ubezpieczeń społecznych, a więc przy uwzględnieniu interesu społecznego.
Natomiast w odniesieniu do propozycji zobowiązanego "o ustawowe zastosowania nie ujęcia mu czasokresu do naliczenia w przyszłości emerytury o czasokres umorzenia" ZUS wskazał, iż w obowiązujących przepisach prawnych
brak jest podstaw do wskazanego działania. Obowiązek opłacania należnych składek ma charakter obligatoryjny i nie ma możliwości odstąpienia od ich naliczania w zamian za nie uwzględnienie ich przy ustalaniu prawa i wysokości emerytur i rent
z ubezpieczeń społecznych oraz innych świadczeń, do których prawo uzależnione jest od posiadania wymaganego okresu składkowego i nieskładkowego w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1440).
Ponadto ZUS zaznaczył, że rozumie, iż uregulowanie zaległości jednorazowo w całości może stanowić zbyt duże obciążenie dla budżetu strony, jednakże zgodnie z art. 29 u.s.u.s. ZUS może na pisemny wniosek dłużnika rozłożyć należności na raty, przy czym wniosek musi być złożony w terminie umożliwiającym jego rozpatrzenie i podpisanie umowy ratalnej najpóźniej w dniu 29 listopada 2015 r.
W skardze na powyższą decyzję, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skarżący wniósł o jej uchylenie oraz uznanie jej za błędną i nieważną z mocy prawa, zarzucając organowi naruszenie art. 71 Konstytucji RP, art. 6, art. 7, art. 8, art. 12, art. 77 oraz art. 80 K.p.a. Ponadto wniósł o zobowiązanie organu do włączenia całości dokumentacji z trzech lat, w tym wyroków Sądu Okręgowego w Katowicach i Sądu Rejonowego w M..
W uzasadnieniu skarżący wskazał, iż podtrzymuje zarzuty wskazane we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz wskazane uchybienia organ. Dodatkowo podniósł, że organ "złośliwie" uniemożliwia mu skorzystanie z ustawy abolicyjnej bowiem bieda jego rodziny uniemożliwia mu spłatę zaległości. Zaznaczył, że dopiero w wyniku jego działań ZUS wydał decyzję z dnia [...] nr [...] (decyzja warunkowa określająca wysokość zadłużenia podlegającego abolicji) i zażądał jej włączenia do akt niniejszej sprawy.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację wskazaną w zaskarżonej decyzji.
Dodatkowo wskazał, że organ rentowy jest płatnikiem świadczeń zasiłkowych oraz emerytalno - rentowych i brak ściągalności należnych składek powoduje trudności płatnicze.
W piśmie procesowym z dnia 10 września 2015 r. skarżący ustosunkowując się do odpowiedzi na skargę podtrzymał w całości zarzuty skargi nadto podnosząc, że absurdalność odpowiedzi na skargę tylko potwierdza zasadność jego zarzutów wobec ZUS, rażące prowadzenie postępowania, arogancję organu do ustaw, rozporządzeń i Konstytucji RP oraz pogardę do skali biedy jego rodziny.
Postanowieniem wydanym na rozprawie w dniu 26 stycznia 2016 r. Sąd zwrócił się do organu o podanie z jaką datą zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne, jakie czynności i środki egzekucyjne i w stosunku do jakich składek były podejmowane wobec skarżącego i z jaką datą.
W piśmie z dnia 16 lutego 2016 r. pełnomocnik organu szczegółowo przedstawił przebieg postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec skarżącego. Następnie zarządzeniem sędziego z dnia 1 marca 2016 r. zwrócono się do pełnomocnika organu o wskazanie, czy w związku z podjętymi czynnościami egzekucyjnymi i wycofaniem tytułu wykonawczego obejmującego należności z tytułu składek na FUZ za czerwiec 2003 r. zobowiązanie z tego tytułu uległo przedawnieniu.
W piśmie procesowym z dnia 10 marca 2016 r. skarżący podtrzymał dotychczasowe zarzuty dodatkowo wskazując, że wg stanu na marzec 2016 r. jego rodzina liczy 9 osób bowiem urodziło mu się dziecko i wnuczka. Do ww. pisma skarżący dołączył pismo ZUS przedstawiające zakres umorzeń zastosowanych przez ZUS Oddział w R. w latach 2010 – 06/2015.
Pismem z dnia 21 marca 2016 r. pełnomocnik organu poinformował, że zobowiązanie za czerwiec 2003 r. nie uległo przedawnieniu, wskazując jednocześnie okoliczności wpływające na bieg terminu przedawnienia:
Na rozprawie w dniu 28 czerwca 2016 r. skarżący poparł skargę w całości i dodał, że obecnie ma na utrzymaniu sześcioro dzieci albowiem urodziła mu się córka, z czego czworo jest już pełnoletnich. Wyjaśnił również, ze obecnie dochody jego rodziny utrzymują się na podobnym poziomie jak dochody uzyskane w 2013 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 cyt. ustawy). Stwierdzenie zatem, iż zaskarżona decyzja lub postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji/postanowienia - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 - dalej p.p.s.a.).
Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, tj. badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności tak z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, jak i z normami prawa materialnego zawartymi w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych Sąd nie stwierdził takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.
Przedmiotem oceny Sądu w niniejszej sprawie była decyzja ZUS z dnia [...] utrzymująca w mocy decyzję własną z dnia [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego i Fundusz Pracy, powstałych w okresie prowadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej. W toku postępowania skarżący wskazywał, że nie jest w stanie spłacić zaległości wobec ZUS z uwagi na "skrajną biedę" swojej rodziny. Organy obu instancji przyjęły zaś, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 28 ust. 3 u.s.u.s.
Przystępując do rozstrzygnięcia sprawy wskazać należy, iż postępowanie w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek unormowane jest w art. 28 u.s.u.s., jak również w § 3 ust. 1 powołanego już wyżej rozporządzenia.
Zgodnie z art. 28 ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez ZUS tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wymienionych enumeratywnie w ust. 3 tego artykułu. Całkowita nieściągalność, o której mowa w tym przepisie zachodzi, gdy:
1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;
2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;
3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;
4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;
4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;
5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;
6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.
Ponadto, w myśl art. 28 ust. 3a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, jeżeli przemawia za tym ważny interes osoby zobowiązanej do ich opłacenia. Według § 3 ust. 1 rozporządzenia ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:
1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;
2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;
3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
Podkreślenia wymaga, że proces podejmowania decyzji w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ma charakter dwuetapowy. W pierwszym etapie organ administracji winien jednoznacznie ustalić, czy istnieje któraś z ww. przesłanek umorzeniowych albo jednoznacznie wykluczyć jej istnienie. Dopiero po ustaleniu, że którakolwiek z przesłanek umorzeniowych istnieje organ administracji proceduje na etapie drugim - to jest na etapie uznania administracyjnego.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony jest pogląd, iż kontroli sądu nie podlega uznanie samo w sobie, ale kwestia, czy decyzja została podjęta zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z 9 stycznia 2002 r. sygn. akt III SA 830/00). Uznaniowy charakter decyzji umorzeniowych nie może bowiem oznaczać dowolności działania organu. Organ przy wydawaniu decyzji o charakterze uznaniowym obowiązany jest do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki. Dopiero w ten sposób przeprowadzona analiza stanu faktycznego sprawy stanowi materię będącą podstawą do wydania decyzji o charakterze uznaniowym.
Decyzje "związane" podlegają ocenie Sądu na zasadach ogólnych. Badana jest zgodność z prawem procesu stosowania prawa i wydanego w jego wyniku rozstrzygnięcia, zarówno w aspekcie znajdujących zastosowanie w sprawie przepisów prawa materialnego, jak i procesowego.
Obowiązki organu prowadzącego postępowanie dowodowe określają przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, a w szczególności przepisy art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Stosownie do art. 7 k.p.a. organ administracji publicznej stojąc na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron, powinien podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zgodnie zaś z art. 77 § 1 k.p.a. organ jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Art. 80 k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.
Zdaniem Sądu w badanej sprawie organ nie naruszył przepisów postępowania w zakresie zbadania przesłanek umorzenia należności na podstawie art. 28 ust. 1-3 u.s.u.s. Wniosek organu, że nie zaszła żadna z przesłanek całkowitej nieściągalności, znajduje pełne oparcie w ustaleniach faktycznych sprawy. W tym zakresie wymaga zaakcentowania, że skarżący osiąga stałe dochody kwocie 181,20 zł netto z tytułu pracy na w firmie A A. S.. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, która z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej uzyskiwała dochód w wysokości 1.710,00 zł miesięcznie netto oraz z tytułu wynagrodzenia za pracę w C - w kwocie 1.589,06 zł netto. Za zatem łączny dochód skarżącego i jego małżonki to kwota ok. 3500 zł netto). Wskazać także należy, że organ egzekucyjny wszczął i prowadził postępowanie egzekucyjne z rachunku bankowego strony w celu przymusowego ściągnięcia należności, jednak z uwagi na zbieg egzekucji administracyjnych do rachunku bankowego w D postępowanie egzekucyjne zostało skierowane do Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. celem dalszego prowadzenia. Nie została stwierdzona jego bezskuteczność. Aktualnie zostało ono zawieszone z uwagi na wpływ wniosku strony o umorzenie należności składkowych na podstawie ustawy abolicyjnej. Co istotne, skarżący posiada nieruchomość w postaci domu o powierzchni 160 m² w O., stanowiącego współwłasność w 1/2 części oraz majątek ruchomy w postaci współwłasności samochodu VW SCHARAN, rok prod. 1999 oraz RENAULT MASTER rok prod. 2009 - jak wyjaśnił - na potrzeby służbowe firmy żony.
Warto w tym miejscu przytoczyć tezę z wyroku NSA z dnia 10 lutego 2011 r., sygn. akt II GSK 187/10, w którym Sąd ten wskazał: "Przesłanki i granice dopuszczalności umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne zostały unormowane przede wszystkim w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. Wyliczenie zawarte w tym przepisie, a odnoszące się do tzw. "całkowitej nieściągalności" należności składkowych jest wyczerpujące i stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność składek". W ocenie Sądu, w sytuacji skarżącego nie jest możliwe przyjęcie istnienia całkowitej nieściągalności, a więc warunku koniecznego, który daje organowi uprawnienie/prawo do ewentualnego uwzględnienia wniosku. Okoliczności podnoszone w skardze, a więc niskie dochody i liczna rodzina na utrzymaniu nie wyczerpują przesłanki "całkowitej nieściągalności", a skoro tak, to z przyczyn określonych w art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. nie było możliwe umorzenie należności.
W ocenie Sądu w składzie orzekającym w sprawie ZUS nie naruszył również przepisów postępowania w zakresie zbadania przesłanek umorzenia należności na podstawie art. 28 ust. 3a u.su.s. w związku z § 3 rozporządzenia.
Odwołując się ponownie do ustalonego w sprawie stanu faktycznego wskazać przyjdzie, iż skarżący posiada sześcioro dzieci (na etapie postępowania przed organem rentowym - pięcioro), przy czym czworo z nich jest już dorosłych, w tym jedna z córek przebywa na zasiłku macierzyńskim. Stałe, miesięczne wydatki gospodarstwa domowego strona określiła na około 4.000 zł, (nie dokumentując ich w całości) akcentując jednocześnie, że wieloosobowa rodzina żyje na granicy ubóstwa i spłata zadłużenia zagrozi jej egzystencji. Nie można jednak - w opinii Sądu - tracić z pola widzenia, co również pokreślił organ w zaskarżonej decyzji, że skarżący z dniem E wykreślił z ewidencji swoją działalność gospodarczą w zakresie konserwacji i naprawy pojazdów mechanicznych, a od 1 lipca 2013 r. podjął pracę w firmie żony A. S. o tym samym profilu działalności - na 1/8 etatu z wynagrodzeniem netto w wysokości 181,20 zł. Jak należy wnioskować, małżonka skarżącego zatrudniona w innym przedsiębiorstwie na umowę o pracę w pełnym wymiarze, korzysta z pomocy skarżącego w prowadzeniu działalności związanej z naprawą samochodów. Skarżący natomiast jest osobą w pełni zdrową i zdolną do świadczenia pracy (wiek 47 lat), zdziwienie zatem budzi fakt, że pozostaje zatrudniony w firmie żony jedynie na 1/8 etatu z minimalnym uposażeniem. Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 18 maja 2011 r., sygn. akt II GSK 542/10, że "Otrzymywanie przez osobę ubiegającą się o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne stałego miesięcznego wynagrodzenia za pracę, a także młody wiek i dobre zdrowie jej oraz jej małżonka, wskazują na możliwość uzyskiwania dochodów, a co za tym idzie możliwością poprawy, w określonej perspektywie czasowej, ich sytuacji materialnej". Nie negując wysokich kosztów utrzymania wieloosobowej rodziny stwierdzić należy, iż strona nie wykazała, że w dłuższym okresie czasu spłata składek wiązałyby się z brakiem zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych.
Wymaga przy tym podkreślenia, że nawet w przypadku wystąpienia przesłanki umorzenia należności, organ nie ma obowiązku udzielenia ulgi.
Zdaniem Sądu w przedmiotowej sprawie odmowa udzielenia ulgi nie ma charakteru dowolnego. Ustawowym obowiązkiem ZUS jest wykorzystanie wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności. Zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne są uprzywilejowane i podlegają - co do zasady - zaspokojeniu przed innymi należnościami (art. 24 ust. 3 u.s.u.s.). Umorzenie należności z tytułu składek stanowi wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu z możliwości ich wyegzekwowania. Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane, organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. W kwestii tej wypowiadał się wielokrotnie NSA, który akcentował, że ZUS jako dysponent środków publicznych oceniając istnienie przesłanek umorzenia składek zobligowany jest do uwzględnienia interesu publicznego, a nie tylko interesu indywidualnego wnioskodawcy. Przykładowo, w wyroku z dnia 26 stycznia 2011 r., sygn. akt II GSK 125/10 NSA przyjął, że "Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest wierzycielem dysponującym środkami publicznymi, zatem interes społeczny jest czynnikiem, który musi być brany pod uwagę, a nie tylko interes indywidualny". Z kolei w wyroku z dnia 28 stycznia 2011 r., sygn. akt II GSK 181/10 NSA stwierdził, że "W sprawach o umorzenie należności z tytułu zaległych składek ubezpieczeniowych na podstawie art. 28 ust. 1 u.s.u.s. interes publiczny musi być szczególnie mocno akcentowany, bowiem akceptowanie stanu, w którym dopuszcza się niewywiązywanie się z obowiązku opłacania składek godzi w prawa innych opłacających składki osób i narusza zasadę równego traktowania ubezpieczonych".
W ocenie Sądu, w kontrolowanej sprawie organ nie naruszył przepisów postępowania w zakresie zbadania przesłanek umorzenia należności na podstawie art. 28 ust. 1- 3 cyt. ustawy oraz § 3 rozporządzenia. ZUS prawidłowo zgromadził i poddał wszechstronnej ocenie cały materiał dowodowy. Wydanie decyzji poprzedzone zostało, zgodnie z art. 77 § 1 K.p.a., postępowaniem zmierzającym do ustalenia aktualnej sytuacji skarżącego, zaś ustalenia i wnioski, jakie przy wydawaniu decyzji poczyniono, mieszczą się w ramach prawem przewidzianych, tak z punktu widzenia prawa procesowego, szczególnie zasady swobodnej oceny dowodów, jak i prawa materialnego. Organ wywiązał się też z nałożonego nań obowiązku poszanowania art. 11 K.p.a., wyjaśniając stronie zasadność przesłanek, którymi kierował się przy załatwianiu sprawy. Nie doszło zatem do naruszenia wymienionych w skardze zasad ogólnych postępowania administracyjnego,
Podsumowując, w ocenie Sądu, ustalenia organu, jak również wywiedzione wnioski w sprawie odmowy udzielenia ulgi nie uchybiły przepisom prawa procesowego ani materialnego. Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
-----------------------
19
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło