I SA/Gl 795/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 10 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi S. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. W ramach urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 30 sierpnia 2017 r. S. S. zwrócił się do Sądu o przyznanie mu prawa pomocy poprzez zwolnienie do kosztów sądowych. W motywach wniosku odnotował, że w chwili obecnej nie ma jakichkolwiek dochodów i z uwagi na prowadzone czynności egzekucyjne znajduje się w ciężkiej sytuacji materialnej. W świetle oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący nie posiada jakiegokolwiek majątku i samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. W wyniku analizy treści ww. oświadczenia, pismem z dnia 5 września 2017 r., referendarz sądowy zobowiązał skarżącego do uzupełnienia wniosku poprzez złożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych. W ww. wezwaniu, doręczonym adresatowi w dniu 21 września 2017 r., pouczono wnioskodawcę, że niezastosowanie do jego treści w terminie 7 dni może zostać potraktowane jako brak należytego wykazania przez stronę spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy określonych w art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej w skrócie: "P.p.s.a."). W piśmie z 26 września 2017 r. skarżący podniósł, że nie jest w stanie przedstawić wymaganych dokumentów źródłowych. Oświadczył dalej, że nie prowadzi już faktycznie działalności gospodarczej w ramach firmy "A", a w 2016 r. nie osiągnął żadnego przychodu. Nawiązując do kolejnych punktów wezwania, podniósł dalej, iż nie używa rachunku bankowego firmowego i nie korzysta z żadnych kredytów. Skarżący nie posiada raportów kasowych ww. firmy, wszak działalność nie jest faktycznie prowadzona. Odnośnie posiadanych zaległości skarżący oświadczył, że jest dłużnikiem względem osoby fizycznej na kwotę około 1 miliona złotych. Dodatkowo wymagalny pozostaje kredyt zaciągnięty na ww. firmę na kwotę około 1,5 miliona złotych. Podniósł nadto, że w zakreślonym terminie nie sposób uzyskać wymaganego zaświadczenia o zameldowaniu. Należy w tym miejscu odnotować, że Spółka jawna, w której skarżący jest wspólnikiem, wielokrotnie zwracała się do tutejszego Sądu z wnioskami o przyznanie prawa pomocy. Wnioski te rozpoznawano odmownie. Ostatnie postanowienie wydano w dniu 13 grudnia 2016 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 1062/16. Referendarz sądowy podkreślił wówczas, że Spółka składała już wnioski o przyznanie prawa pomocy w innych sprawach, lecz zostały one oddalone ze względu na fakt, że nie wykonała ona wezwań do nadesłania dokumentów źródłowych. W szczególności zwrócił uwagę na postanowienie z dnia 15 września 2016 r. utrzymane w mocy postanowieniem Sądu z dnia 2 listopada 2016 r., wydane w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 710/16. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Rozstrzygnięcie wniosku sprowadza się do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Stosownie bowiem do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – obejmującym między innymi zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (art. 245 § 3 cyt. ustawy) – uzależnione jest od wykazania przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przy czym słowo "wykazać", użyte w treści art. 246 P.p.s.a. oznacza dowieść, udokumentować czy udowodnić, a nie jedynie oznajmić czy poinformować (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 863/11, LEX nr 1104158). Wnioskodawca, chcąc skorzystać z prawa pomocy, powinien liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jego sytuacji materialnej, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności (por. postanowienie NSA z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt I OZ 881/11, LEX nr 1069777). Ze spostrzeżeń tych wynika, że minimum staranności, jaką powinna się wykazać osoba wnosząca o przyznanie prawa pomocy, sprowadza się do dokładnego wykonania wezwania referendarza sądowego zawierającego wytyczne co do katalogu dokumentów źródłowych. Tymczasem skarżący nie nadesłał żadnego z dokumentów wymienionych w takim wezwaniu. Termin zakreślony dla dokonania tej czynności procesowej upłynął więc bezskutecznie w dniu 28 września 2017 r. Fakt ten uniemożliwia weryfikację oświadczeń skarżącego, co więcej, może wzmocnić wątpliwości co do ich wiarygodności, a co za tym idzie wyłącza wolną od zastrzeżeń ocenę możliwości płatniczych S. S. Należy w tym miejscu odnotować, że obszerne wezwanie referendarza sądowego zmierzało przede wszystkim do ustalenia źródła finansowania wydatków koniecznych dla codziennej egzystencji skarżącego. Niepodobna przecież przyjąć, że nie ponosi on kosztów zakupu chociażby żywności, środków higienicznych, czy ubrań. Referendarz podjął także próbę ustalenia kręgu osób, które mogą współkształtować sytuację materialną skarżącego np. poprzez partycypację w kosztach utrzymania mieszkania. Skarżący nawet nie uprawdopodobnił, że podjął jakiekolwiek czynności zamierzające do uzyskania zaświadczenia wymieniającego wszystkie osoby zameldowane w lokalu, który zajmuje. Wezwanie zmierzało także w kierunku udokumentowania twierdzenia skarżącego, iż nie uzyskuje żadnych dochodów ze Spółki, w której jest wspólnikiem. Także i w tej materii nie nadesłano żadnego dokumentu. W orzecznictwie sądowym zgodnie przyjmuje się, że "w przypadku, gdy sąd, w celu uzyskania pełniejszego obrazu sytuacji rodzinnej i majątkowej wnioskodawcy, wzywa go do złożenia dodatkowych oświadczeń czy dokumentów źródłowych, tj. korzysta z trybu przewidzianego w art. 255 P.p.s.a., wnioskodawca powinien uczynić zadość takiemu wezwaniu, a nie może go realizować wybiórczo czy w sposób niedokładny, a tym bardziej ignorować. Uchylając się od pełnej współpracy z sądem w wyjaśnianiu niejasności związanych z rzeczywistymi możliwościami finansowymi, wnioskodawca powinien mieć świadomość, że ponosi w ten sposób ryzyko stwierdzenia przez sąd, że nie wykazał spełniania przesłanek przyznania prawa pomocy" (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lipca 2014 r., sygn. akt II GZ 393/14, publ. LEX nr 1495223). "Brak zaspokojenia żądania sądu w przedmiocie przedłożenia dowodów uznanych przez ten sąd za niezbędne w celu przyznania prawa pomocy prowadzi do niewykazania przez stronę istnienia tych przesłanek, co w konsekwencji uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy" (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 października 2014 r., sygn. akt I FZ 388/14, publ. LEX nr 1528774). Akcentowana wyżej bierność procesowa skarżącego nie pozwala uwzględnić wniosku; w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w takiej sytuacji wykluczona jest możliwość jego merytorycznego rozpoznania, a uzasadnione jest pozostawienie go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. I OZ 842/05). Trzeba też zaznaczyć, że analiza sytuacji materialnej skarżącego była w tym przypadku szczególnie uzasadniona wszak wpis sądowy od skargi stanowi zaledwie 100 zł i jest najniższym z przewidzianych w procedurze sądowoadministracyjnej. Reasumując, rozpoznany wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie, gdyż skarżący nie wykazał, iż w jego przypadku spełniona została przesłanka przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. W związku z powyższym na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.