I SA/Gl 819/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Suleja-Klimczyk, Sędzia NSA Eugeniusz Christ (spr.), Sędzia WSA Wojciech Gapiński, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 września 2017 r. sprawy ze skargi S. J. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia we wznowionym postępowaniu postanowienia dotyczącego zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 oraz art. 127 § 2 i art. 145 w związku z art. 126 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. 2016. 23, dalej określany "k.p.a.") oraz art. 17 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. 2016. 599 z późn. zm. – dalej określany też "ustawą egzekucyjną" lub "u.p.e.a.") w związku z zażaleniem pana S. J. (dalej strona lub zobowiązany), na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ż. z dnia [...] nr [...] o odmowie uchylenia postanowienia organu egzekucyjnego z dnia [...] nr [...] uznającego zarzuty zobowiązanego za bezzasadne, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Uzasadniając rozstrzygnięcie, organ nadzoru wskazał, że postanowieniem z dnia [...] nr [...]organ egzekucyjny, po uzyskaniu ostatecznego stanowiska wierzyciela, uznał za bezzasadny zarzut zobowiązanego wniesiony na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...]r. nr [...]wystawionego przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego. Działając na podstawie tego tytułu organ egzekucyjny dokonał zajęcia rachunku bankowego. Postanowienie to zostało doręczone zobowiązanemu w trybie art. 44 k.p.a. w dniu 21 lipca 2016 r. W dniu 12 września 2016 r. wpłynęło do organu egzekucyjnego pismo pełnomocnika zobowiązanego, w którym wniesiono o ponowne doręczenie postanowienia z dnia [...], ewentualnie o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., a to z uwagi na fakt przesłania go bezpośrednio do strony, a nie ustanowionemu pełnomocnikowi. W wykonaniu polecenia organu egzekucyjnego pełnomocnik przesłał uwierzytelniony odpis pełnomocnictwa z dnia 10 maja 2016 r. Wskutek rozpoznania wniosku o wznowienie postępowania ostatecznie organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...] wznowił postępowanie zakończone postanowieniem z dnia [...], a następnie postanowieniem z dnia [...] odmówił jego uchylenia. W zażaleniu na to postanowienie pełnomocnik strony zarzucił naruszenie art. 18 ustawy egzekucyjnej w związku z art. 33 § 3, art. 10 § 1 w związku z art. 40 § 2 k.p.a., poprzez błędne przyjęcie, że strona nie była reprezentowana przez pełnomocnika w postępowaniu egzekucyjnym w dniu 1 lipca 2016 r. oraz art. 151 § 1 pkt 1 w związku z art. 145 § 1 pkt4 k.p.a. poprzez odmowę uchylenia postanowienia z dnia [...] pomimo, że strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Organ nadzoru przywołał treść art. 145 § 1, art. 147, art. 148, art. 149 § 1 i § 2 k.p.a., by stwierdzić, że z akt sprawy wynika, iż pełnomocnik strony został ustanowiony przez zobowiązanego w postępowaniu incydentalnym tj. w postępowaniu zażaleniowym przed wierzycielem i to z postanowienia tego organu drugiej instancji przekazanego organowi egzekucyjnemu, organ ten miał przyjąć ustanowienie pełnomocnika w przedmiotowym postępowaniu egzekucyjnym. Zauważył, że pismem z dnia 15 kwietnia 2016 r. zobowiązany działając w imieniu własnym wniósł zarzuty na to postępowanie nie zgłaszając pełnomocnictwa ani nie składając go do akt sprawy dotyczącej zgłoszonego zarzutu. Wobec tego, osobiste działanie strony w postępowaniu w przedmiocie zgłoszonego zarzutu obligowało organ egzekucyjny do skierowania i doręczenia postanowienia z dnia [...] stronie na adres wskazany w zarzutach. Zdaniem organu nadzoru wiedzę o ustanowieniu pełnomocnika organ egzekucyjny mógł czerpać jedynie z dokumentu przedłożonego przed tym organem, a nie z postanowienia wierzyciela z dnia [...]. Tymczasem pełnomocnictwo do działania w imieniu strony przed organem egzekucyjnym zostało przedłożone temu organowi dopiero na jego wezwanie w dniu 18 października 2016r. W skardze na powyższe postanowienie skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, zobowiązany reprezentowany przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, domagając się jej uchylenia w całości i zasądzenia kosztów postępowania, zarzucił naruszenie: - art. 33 § 3 k.p.a. w zw. z art. 34 § 1, 2 i 4 ustawy egzekucyjnej poprzez niezasadne przyjęcie, iż strona nie była reprezentowana przez pełnomocnika w postępowaniu egzekucyjnym, podczas gdy w toku postępowania egzekucyjnego w sprawie zarzutów pełnomocnik złożył pełnomocnictwo do reprezentowania strony w postępowaniu egzekucyjnym wraz z zażaleniem z dnia 10 maja 2016 r., oraz poprzez błędne uznanie, że postępowanie zażaleniowe przed wierzycielem w sprawie zarzutów jest postępowaniem odrębnym w stosunku do postępowania egzekucyjnego, - art. 10 § 1 w zw. z art. 40 § 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji uznanie, iż postanowienie nie powinno być doręczone pełnomocnikowi, pomimo jego ustanowienia w toku postępowania egzekucyjnego, a nie wyłącznie w zakresie postępowania zażaleniowego przed wierzycielem, - art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 151 § 1 pkt 1 i w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez błędne uznanie, ze nie wystąpiły podstawy do uchylenia decyzji (winno być postanowienia) organu I instancji pomimo, że strona nie brała udziału w postępowaniu bez własnej winy z uwagi na doręczenie postanowienia stronie z pominięciem jej pełnomocnika, który został ustanowiony w postępowaniu egzekucyjnym w dniu 10 maja 2016 r., a nie dopiero w dniu 18 października 2016 r. Uzasadniając skargę, pełnomocnik wskazał, że postanowieniem z dnia [...] organ egzekucyjny uznał za bezzasadny zarzut na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Postanowienie to zostało przesłane na adres strony z pominięciem jej pełnomocnika. Zdaniem pełnomocnika skarżącego nie sposób uznać, że z uwagi na treść art. 34 § 1, 2 i 4 ustawy egzekucyjnej, postępowanie zażaleniowe przed wierzycielem stanowiło odrębne postępowanie administracyjne, a nie było częścią toczącego się w ramach postępowania egzekucyjnego postępowania w sprawie zarzutów zgłoszonych na podstawie art. 33 ustawy egzekucyjnej. Pełnomocnictwo wyznaczało swym zakresem reprezentację strony w egzekucji w administracji tym samym, jeżeli przyjąć by tok rozumowania organu to nie stanowiło ono umocowania do składania zażalenia na postanowienie wierzyciela. Tym samym należy uznać, że pełnomocnictwo zostało złożone do akt konkretnego postępowania egzekucyjnego. Pełnomocnik, na poparcie swojego stanowiska, przytoczył fragment wyroku WSA w Poznaniu z dnia 15 października 2015 r. sygn. akt I SA/Po 1143/15, stwierdzając, że organ błędnie wnioskował, że strona nie była reprezentowana przez pełnomocnika przed wydaniem postanowienia przez organ egzekucyjny w dniu [...]. Organ z postanowienia wierzyciela w drugiej instancji wiedział o ustanowieniu pełnomocnika, bowiem zgodnie z dyspozycją art. 124 § 1 k.p.a., oznaczenie strony i reprezentującego ją pełnomocnika zamieszone było na pierwszej stronie postanowienia. Z tych przyczyn nie sposób uznać, aby strona nie brała udziału w postępowaniu ze swojej winy, bowiem wysłanie postanowienia na jej adres, a nie na adres pełnomocnika ustanowionego w postępowaniu egzekucyjnym, nastąpiło wbrew art. 40 § 2 k.p.a. Zdaniem pełnomocnika skarżącego doręczenie decyzji stronie w sytuacji, gdy w postępowaniu uczestniczy pełnomocnik nie ma żadnego znaczenia procesowego i nie wywołuje skutków prawnych. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, w odpowiedzi na skargę, wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu objętego skargą postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) "Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej". "Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej" (art. 1 § 2 cyt. ustawy). Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja/postanowienie zostało wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji/postanowienia (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.). Skarga uzasadniona nie jest, albowiem wbrew jej twierdzeniom, zaskarżone postanowienie prawa nie narusza. Przedmiot sporu, w rozpatrywanej sprawie ogranicza się do kwestii prawidłowości doręczenia postanowienia organu egzekucyjnego z dnia [...] nr [...] stronie, a nie jej pełnomocnikowi, którego pełnomocnictwo zostało złożone w toku postępowania przed wierzycielem prowadzonego w ramach postępowania w sprawie zarzutu zgłoszonego przez stronę na postępowanie egzekucyjne. Kwestia ta była przedmiotem oceny tutejszego Sądu w wyroku z dnia 6 czerwca 2017 r. sygn. akt I SA/Gl 233/17 w sprawie skargi skarżącego na postanowienie organu nadzoru stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na przedmiotowe postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...] uznającego zarzuty zobowiązanego za bezzasadne. Sąd orzekający w sprawie podzielając opinie i oceny prawne zawarte w tym wyroku przedstawi je jako własne w dalszej części uzasadnienia. Dokonując oceny legalności zaskarżonego postanowienia należy wskazać, że art. 18 u.p.e.a. stanowi podstawę do stosowania w postępowaniu egzekucyjnym przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w zakresie ustanawiania pełnomocnika i doręczania mu pism zgodnie z art. 32 oraz art. 40 § 2 k.p.a. Art. 18 stanowi, że jeżeli przepisy ustawy egzekucyjnej nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. To posiłkowe stosowanie k.p.a. w dotychczasowych poglądach doktryny i orzecznictwa w zakresie m.in. ustanawiania pełnomocnika i jego uczestnictwa w tym postępowaniu, czego nie reguluje ustawa egzekucyjna, nie budziło wątpliwości. Zgodnie z art. 32 k.p.a. strona może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania. Natomiast zgodnie z art. 33 k.p.a., pełnomocnikiem strony może być osoba fizyczna posiadająca zdolność do czynności prawnych (§ 1). Pełnomocnictwa powinno być udzielane na piśmie, w formie dokumentu elektronicznego lub zgłoszone do protokołu (§ 2). Pełnomocnictwo w formie dokumentu elektronicznego powinno być uwierzytelnione za pomocą mechanizmów określonych w art. 20a ust. 1 albo 2 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (§ 2a). Pełnomocnik dołącza do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa. Adwokat, radca prawny, rzecznik patentowy, a także doradca podatkowy mogą sami uwierzytelnić odpis udzielonego im pełnomocnictwa oraz odpisy innych dokumentów wykazujących ich umocowanie. Wobec tego z przepisów art. 32 i art. 40 § 2 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. wyprowadzić należy wniosek, co do możliwości pełnej reprezentacji zobowiązanego przez pełnomocnika w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Należy jednak przyjąć, że obowiązek doręczania pism zgodnie z art. 40 § 2 k.p.a. dotyczy tylko pełnomocnika ustanowionego w danej/konkretnej sprawie. Pełnomocnictwo winno być udzielone na piśmie bądź zgłoszone do protokołu, zaś pełnomocnik, w myśl art. 33 § 2 i 3 k.p.a. zobowiązany jest dołączyć do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa. Z przepisów tych wynika zatem, iż organ musi zostać zawiadomiony o fakcie ustanowienia pełnomocnika w prowadzonej przez niego sprawie np. poprzez złożenie dokumentu pełnomocnictwa do akt. Natomiast nie można domniemywać istnienia pełnomocnictwa. Dopiero od momentu zawiadomienia organ zobligowany jest doręczać pełnomocnikowi wszelkie pisma procesowe i zapewnić udział w postępowaniu taki, jak stronie tego postępowania (B. Adamiak, J. Borkowski - Polskie postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne", Warszawa 1993 r., s. 79, tak też w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2011 r., sygn. akt II FSK 695/10). Przedstawione uwagi o charakterze ogólnym prowadzą do wniosku, że dopiero po skutecznym wszczęciu czynności egzekucyjnych zobowiązany może ustanowić pełnomocnika w tym postępowaniu. Jednocześnie organ musi zostać zawiadomiony o fakcie ustanowienia pełnomocnika w danej, konkretnej sprawie np. poprzez złożenie dokumentu pełnomocnictwa do akt. W badanej sprawie – jak wynika z akt egzekucyjnych przedłożonych Sądowi – pełnomocnik przedłożył dokument pełnomocnictwa z dnia 10 maja 2016 r. organowi egzekucyjnemu dopiero w dniu 18 października 2016 r. Oznacza to, że organ egzekucyjny w sposób prawidłowy skierował postanowienie z dnia [...] bezpośrednio do skarżącego. To, że dokument pełnomocnictwa w tym dniu istniał nie mogło – jak chce tego pełnomocnik – zrodzić skutku procesowe dla organu egzekucyjnego. Nie miał także prawnego znaczenia fakt, że dokument ten był przedłożony wierzycielowi, gdyż: - po pierwsze, wierzyciel odnosił się do zarzutu w ramach własnych obowiązków wynikających z art. 34 ustawy egzekucyjnej; - po drugie, wierzyciel nie był zobowiązany do przekazania pełnomocnictwa organowi egzekucyjnemu; - po trzecie, obowiązek ten ciążył na pełnomocniku; - po czwarte, organowi egzekucyjnemu nie była znana treść pełnomocnictwa. Powyższe rozważania przesądzają o tym, że organ egzekucyjny nie posiadając pełnomocnictwa prawidłowo skierował postanowienie z dnia 1 lipca 2016 r., do skarżącego, co czyni zarzuty podnoszone w skardze bezzasadnymi. Sąd nie podziela poglądów strony skarżącej co do tego, że postępowanie wierzycielskie jest immanentną częścią postępowania egzekucyjnego, a tym samym, że czynności procesowe zobowiązanego podejmowane w toku postępowania prowadzonego przed wierzycielem w sprawie jego stanowiska uznane zostają jako dokonane przed organem egzekucyjnym w toku postępowania egzekucyjnego. Postępowania te stanowią dwie odrębne procedury dotyczące w istocie różnych kwestii. Postanowienie dotyczące stanowiska wierzyciela w przedmiocie zgłoszonych zarzutów jest częścią postępowania egzekucyjnego (jeden z etapów) prowadzonego przez organ egzekucyjny w tym znaczeniu, że stanowisko wierzyciela w przedmiocie zgłoszonych zarzutów stanowi niezbędną informację dla organu egzekucyjnego i warunek rozstrzygnięcia postanowieniem o tych zarzutach. Tym niemniej postępowania te toczą się w dwóch różnych sprawach w sprawie stanowiska wierzyciela i w sprawie zgłoszonych zarzutów prowadzonych przez różne organy (wierzyciela i organ egzekucyjny), co oznacza, że pełnomocnik miał obowiązek złożyć stosowny dokument pełnomocnictwa do akt każdej z tak prowadzonych spraw. Jeżeli tego nie uczynił organ, do którego akt sprawy pełnomocnictwo nie zostało złożone, dokonuje doręczeń bezpośrednio do rąk strony. Złożenie pełnomocnictwa jest wyrazem woli wystąpienia w danej sprawie (stanowiska wierzyciela, zarzutów egzekucyjnych) i organ nie jest władny do zastępowania strony w tym zakresie czy doszukiwać się istnienia w danym postępowaniu pełnomocnictwa. Z tych przyczyn Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w sposób opisany w art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2017. 1369) i na podstawie art. 151 tej ustawy skargę oddalił.