I SA/Gl 820/14

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach - Łukasz Strzępek po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. Z. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu postanawia: 1) umorzyć postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, 2) oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie Skarżący, na druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata z urzędu. Pismem z dnia 4 marca 2015 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do uprawdopodobnienia okoliczności podniesionych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: - udokumentowanie wysokości wydatków związanych z utrzymaniem się, tj. opłat za energię elektryczną, dostawy wody, odbiór śmieci, usługi telekomunikacyjne, wykup lekarstw itp., - przedłożenia dokumentów potwierdzających wysokość dochodów uzyskiwanych przez jego konkubinę z tytułu świadczenia ZUS, o którym skarżący wspomina w swoim wniosku, dokumentów potwierdzających fakt dokonania zajęcia komorniczego oraz wysokość dochodów konkubiny, - wyjaśnienia, do kogo należy lokal mieszkalny, w którym wnioskodawca aktualnie zamieszkuje i czy w jakikolwiek sposób partycypuje w kosztach jego utrzymania. Wezwanie to zostało doręczone pod wskazany przez stronę adres i odebrane, jednakże nie została na nie udzielona odpowiedź. Rozpoznając wniosek zważono co następuje: Zgodnie z treścią art. 239 ust. 1 lit. e) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – zwana dalej P.p.s.a.) z obowiązku uiszczania kosztów sądowych zwolniona jest strona skarżąca działanie lub bezczynność organu m.in. w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Ponieważ przedmiotem skargi jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej, a w decyzji tej orzeczono o odmowie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, to uznać przyjdzie, że tak określony przedmiot skargi mieści się w zakresie wskazanym wymienionym wyżej przepisem. Oznacza to, że wniosek strony o zwolnienie od kosztów sądowych w istocie jest bezprzedmiotowy, gdyż skarżący z mocy ustawy zwolniony jest z obowiązku ponoszenia jakichkolwiek kosztów sądowych. Wobec tego, na mocy art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a w związku z art. 258 § 1 i 3 P.p.s.a. orzeczono o umorzeniu postępowania z wniosku skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych. Odnosząc się z kolei do wniosku skarżącego o ustanowienie adwokata z urzędu w pierwszej kolejności wskazać przyjdzie, że przepis art. 199 P.p.s.a. konstytuuje zasadę odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 §1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w formie ustanowienia adwokata z urzędu może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w utrzymaniu swoim i swojej rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Należy zwrócić uwagę, że nieprzypadkowo ustawodawca w przywołanym wyżej przepisie posłużył się zwrotem "wykaże". Oznacza to, że to na osobę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy został przerzucony ciężar przedstawienia swojej sytuacji materialnej w taki sposób, aby przekonać o zasadności złożonego wniosku. Instrumentem służącym wyjaśnieniu Uzyskanie dodatkowego oświadczenia strony lub dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego w trybie art. 255 P.p.s.a. służy uzupełnieniu stanu wiedzy sądu o sytuacji strony (por. postanowienie NSA z dnia 28 stycznia 2009 r. sygn. akt II GZ 332/08 – System Informacji Prawniczej Lex nr 551914). Konsekwencją uchylenia się od tego obowiązku lub udzielenia niekompletnych informacji może być odmowa przyznania prawa pomocy (tak orzekł NSA np. w postanowieniu z dnia 30 lipca 2009 r. sygn. akt I FZ 180/09 – Lex nr 552208, w postanowieniu z dnia 28 lipca 2009 r. sygn. akt I OZ 744/09 – Lex nr 552504, w postanowieniu z dnia 23 marca 2012 sygn. akt I OZ 184/12 - 1136769 oraz w postanowieniu z dnia 28 marca 2012 r. sygn. akt I OZ 182/12 - Lex 1136768). W rozpoznawanej sprawie informacje dotyczące sytuacji osobistej, rodzinnej i majątkowej skarżącego są mocno ograniczone. W zasadzie pewnym jest jedynie to, że wnioskodawca jest osobą, której stan zdrowia pozwolił na zaliczenie do drugiego stopnia niepełnosprawności. Poza tym skarżący nie przedstawił żadnych innych dokumentów potwierdzających powołane we wniosku okoliczności. W szczególności nie uprawdopodobniono wysokości dochodów samego wnioskodawcy ani tez jego konkubiny, jak również wysokości i struktury ponoszonych co miesiąc wydatków związanych z utrzymaniem się. Te informacje mają zaś kluczowe znaczenie dla oceny realnych możliwości finansowych strony w kontekście możliwości samodzielnego opłacenia przez nią usług fachowego pełnomocnika. Pasywna postawa strony w tym zakresie skutkuje odmową przyznania prawa pomocy, albowiem wyklucza wszechstronną i rzetelną analizę okoliczności związanych z sytuacją materialną i osobistą strony. Z powyższych względów, w oparciu o art. 245 § 1 i § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.