I SA/Gl 838/08
PostanowienieWSA w Gliwicach2009-09-01
Skład orzekający: Sędzia NSA Ewa Madej
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy spółka, która wielokrotnie nie wykonała wezwań do uzupełnienia dokumentacji we wniosku o przyznanie prawa pomocy, może liczyć na przyznanie tego prawa, mimo braku współpracy z sądem?Ratio decidendi
Spółce odmawia się przyznania prawa pomocy, ponieważ wielokrotnie ignorowała wezwania sądu do uzupełnienia dokumentacji niezbędnej do oceny jej sytuacji finansowej. Brak współpracy i nieprzedstawienie wymaganych dowodów uniemożliwia sądowi rzetelną ocenę przesłanek z art. 246 § 2 pkt 2 PPSA, co skutkuje odmową przyznania prawa pomocy.Stan faktyczny
Spółka A Sp. z o.o. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, argumentując zajęciem jej rachunków bankowych i mienia. Sąd wezwał spółkę do uzupełnienia dokumentacji, jednak spółka nie wykonała wezwania. Referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy, co spółka zaskarżyła sprzeciwem. Sąd rozpoznał wniosek ponownie, jednak również odmówił przyznania prawa pomocy z powodu braku współpracy spółki.Rozstrzygnięcie
Postanowiono odmówić przyznania prawa pomocy.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Madej, po rozpoznaniu w dniu 1 września 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych w kwestii wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. WSA/post.1 - sentencja postanowienia
W zażaleniu na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 16 lutego 2009 r., odrzucające wniosek skarżącej spółki o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o prawo pomocy na urzędowym formularzu, strona wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Podniosła, że wszystkie jej rachunki bankowe zostały zajęte, a całe jej mienie nieruchome i ruchome, również zajęte w toku postępowań egzekucyjnych, jest przedmiotem licytacji. W złożonym urzędowym formularzu wniosku o prawo pomocy (PPPr) jako wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych podano kwotę [...] zł, zaś w rubryce dot. wartości środków trwałych wnioskodawcy – kwotę [...] zł. Wskazano nadto, że ostatni rok obrotowy Spółka zakończyła stratą w wysokości [...] zł, a stan obu posiadanych przez nią kont bankowych wynosi "[...]".
Referendarz sądowy, z uwagi na dokumentację zgromadzoną w trakcie innych postępowań z udziałem skarżącej, wezwał ją do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy w terminie 7 dni, poprzez nadesłanie odpisów: sprawozdania finansowego za rok [...] lub – jeśli nie zostało one jeszcze sporządzone – za [...], zeznania podatkowego za [...] (zastrzeżono, że gdyby zeznanie to nie zostało złożone, należy przedstawić zaświadczenie właściwego organu podatkowego, poświadczające, że skarżąca Spółka za lata [...] nie wykazała dochodów do opodatkowania, oraz, że w roku bieżącym nie odnotowano jakichkolwiek wpłat tytułem zaliczek na jej podatek dochodowy), deklaracji dla podatku od towarów i usług za ostatnie sześć miesięcy, raportów kasowych za trzy ostatnie miesiące, wyciągów i wykazów z rachunków bankowych posiadanych przez skarżącą obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont (zaznaczono, że w przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należy przedstawić potwierdzające ten fakt aktualne, tj. wystawione po otrzymaniu wezwania, zaświadczenia wystawione przez banki, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty, a w razie ich likwidacji – stosowne zaświadczenie wystawione przez banki lub kopię umowy z bankiem o zamknięciu rachunku), ostatniej ewidencji środków trwałych, aktualnych, tj. uzyskanych po dniu otrzymania wezwania, odpisów z ksiąg wieczystych prowadzonych dla nieruchomości posiadanych przez skarżącą, a zwłaszcza tych, na których posadowione są [...] oraz kompleks [...] (zastrzeżono, że z przedłożonej dokumentacji powinno też wynikać, na podstawie jakiego tytułu prawnego skarżąca korzysta z nieruchomości, na której mieści się jej siedziba, oraz że odpisy te należy przedstawić także w przypadku utraty tytułu prawnego do nieruchomości w ciągu ostatnich trzech lat).
Wezwanie to doręczono stronie w dniu [...], jednak nie zostało ono wykonane.
Postanowieniem z dnia 22 czerwca 2009 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy.
Uzasadniając takie rozstrzygnięcie zaznaczył on przede wszystkim, iż skarżąca całkowicie zignorowała wezwanie do uzupełnienia danych, zawartych we wniosku o prawo pomocy. Rozpoznający wniosek stwierdził również, że skarżąca ma świadomość konsekwencji niewykonania wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku, skoro wielokrotnie z tego powodu odmawiano jej prawa pomocy.
W złożonym sprzeciwie spółka zaakcentowała, że Sąd ma możliwość obserwacji jej sytuacji finansowej "od trzech lat." Strona nie prowadzi działalności gospodarczej, która zablokowana została przez "przestępcze działania organów sądowych, prokuratorskich, policyjnych i skarbowych". Straty z tego wynikające przekroczyły już kwotę [...] zł. Skarżąca funkcjonuje jedynie dzięki pożyczkom jednego z wierzycieli.
W treść sprzeciwu wkomponowano postanowienie komornika sądowego z dnia [...] o umorzeniu egzekucji z powodu jej bezskuteczności oraz postanowienie tut. Sądu z dnia 3 września 2007 r. sygn. akt III SA/Gl 586/07 w którym zwolniono spółkę od kosztów sądowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności wskazać należy, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie: ppsa, w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
Zgodnie natomiast z art. 246 § 2 pkt 2 wskazanej ustawy przyznanie osobie prawnej (a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej) prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 przywołanej ustawy obejmującym m. in. zwolnienie od kosztów sądowych, następuje, gdy jednostka ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na pokrycie pełnych kosztów postępowania. Nasuwa się zatem konkluzja, że to na podstawie wskazanych przez wnioskującego dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie ma on dostatecznych środków na pokrycie pełnych kosztów postępowania.
Z uwagi na wniesiony skutecznie sprzeciw wniosek spółki o przyznanie prawa pomocy podlegał ponownemu rozpoznaniu przez Sąd.
Rozstrzygając zatem ponownie wniosek strony skarżącej o prawo pomocy, złożony w niniejszej sprawie, w pierwszej kolejności wskazać należy, iż opłatami sądowymi, do których uiszczenia na obecnym etapie postępowania jest zobowiązana spółka, są: wpis od skargi w wysokości [...] zł, oraz wpis od zażalenia na postanowienie z dnia 16 lutego 2009 r., odrzucające wniosek skarżącej spółki o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o prawo pomocy na urzędowym formularzu, wynoszący 100 zł.
Poddając ocenie wniosek strony o przyznanie prawa pomocy, będący przedmiotem niniejszego postępowania, Sąd doszedł do przekonania, iż nie zasługuje on na uwzględnienie. Powodem takiego stanu rzeczy jest przede wszystkim bierna postawa procesowa wnioskującej spółki, przejawiająca się, nota bene po raz kolejny, w braku współpracy z Sądem orzekającym w zakresie dostarczania dokumentów źródłowych w trybie art. 255 ppsa.
Odnośnie nieprzedstawiania dokumentów źródłowych przez stronę wypowiadał się już również Naczelny Sąd Administracyjny, który wskazał, że skarżąca, uznając za bezcelowe przedstawianie aktualnej dokumentacji zdaje się nie brać pod uwagę tego, że zarówno Sąd I instancji, jak i Naczelny Sąd Administracyjny ma możliwość rzetelnego rozważenia i zweryfikowania twierdzeń skarżącej jedynie w oparciu o dokumenty źródłowe przedłożone przez stronę i w oparciu o ten materiał jest w stanie ocenić, czy przesłanki z art. 246 § 2 pkt 2 ppsa faktycznie zaistniały (por. postanowienie NSA z dnia 21 lipca 2008 r., sygn. akt I FZ 286/08).
Nieprzedstawienie przez wnioskującą, także na etapie sprzeciwu, koniecznych materiałów źródłowych uniemożliwia referendarzowi sądowemu, a obecnie – Sądowi, wolną od wątpliwości ocenę rzeczywistych możliwości finansowych skarżącej.
Dodatkowo wskazać należy, iż strona wielokrotnie w licznych postępowaniach przed tut. Sądem wnosiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, lecz jej wnioski nie były uwzględniane, w wyniku czego wpłacała ona należne opłaty.
Ponadto, w wielu sprawach z udziałem skarżącej Naczelny Sąd Administracyjny podkreślał, że strona, pomimo podnoszonych przez nią okoliczności, nadal funkcjonuje w obrocie, prowadząc działalność, w trakcie której uzyskuje przychody (por. m. in. postanowienia NSA: z dnia 24 kwietnia 2006 r. sygn. akt I FZ 142/06, I FZ 113/06 i I FZ 128/06; z dnia 22 listopada 2007 r., sygn. akt II FZ 531/07, z dnia 28 lutego 2008r., sygn. akt I FZ 55/08, z dnia 21 lipca 2008 r., sygn. akt I FZ 315/08).
Naczelny Sąd Administracyjny wskazywał również, że przyznanie prawa pomocy podmiotowi, którego kapitał zakładowy wynosi [...] zł, a wartość środków trwałych – [...] zł, stanowiłoby rozstrzygnięcie sprzeczne z zasadami słuszności (por. postanowienie z dnia 2 kwietnia 2008 r., sygn. akt I FZ 70/08).
Reasumując, podnieść należy, iż rozpatrywany obecnie wniosek o prawo pomocy nie wskazuje na istnienie jakichkolwiek nowych okoliczności, nieznanych Sądowi orzekającemu, które pozwalałyby na uczynienie zadość żądaniu strony.
Mając zatem na uwadze powyższe, na podstawie przytoczonych przepisów i przy zastosowaniu art. 16 § 2 ppsa orzeczono jak w sentencji postanowienia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło