I SA/Gl 875/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Madej, Sędzia NSA Przemysław Dumana, Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek (spr.), Protokolant Monika Adamus, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2012r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej Gliwice–Zachód Jacka Pańczyka, delegowanego do Prokuratury Okręgowej sprawy ze skargi A S.A. w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] nr [...] w zakresie rozpoznania wniosku o dopuszczenie w charakterze strony postanawia: odmówić Gminie M. dopuszczenia do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania sądowoadministracyjnego. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy M. z dnia [...] r. nr [...], którą określono wobec A S.A. z siedzibą w K. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2004 r. w kwocie [...] zł. Pismem z dnia 23 listopada 2011 r. pełnomocnik Gminy M., działając na podstawie art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wniósł o dopuszczenie jej do udziału w sprawie ze względu na fakt, że postępowanie to dotyczy interesu prawnego Gminy. W uzasadnieniu tego żądania wskazano, że "zaskarżoną decyzją Wójta Gminy M., jako organu podatkowego I instancji (organu podatkowego) zostały wyegzekwowane należności podatkowe stanowiące zaległości podatkowe w stosunku do Gminy M. (egzekucja dotyczyła należności głównej oraz odsetek). Podatnik – A S.A. uznała w całości zaległość podatkową, o czym świadczy treść dokumentów, w tym dokumentów kontrolnych". Zdaniem pełnomocnika Gminy M. Wyrok TK z dnia 13 września 2011 r. (sygn. P 33/09) nie dotyczy przedmiotowej sytuacji uznania długu i nie może stanowić przesłanki do wydania wyroku uchylającego, przy czym stosowną wiedzę w przedmiotowym zakresie posiada Wójt Gminy M.. W ocenie wnioskodawcy interes prawny Gminy M. wobec faktu realizacji budżetu Gminy z wykorzystaniem środków uzyskanych w drodze egzekucji nie może być kwestionowany przez Sąd. Pełnomocnik strony skarżącej odnosząc się do niniejszego wniosku na rozprawie w dniu 23 listopada 2011 r. wskazał, że nieprawdziwe jest jego uzasadnienie, w którym twierdzi się o uznaniu przez A S.A. prawidłowości wyegzekwowanego zobowiązania podatkowego. Dowodem negowania przez stronę rozstrzygnięć organów podatkowych jest wniesienie odwołania, a następnie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B.. Z kolei Prokurator Prokuratury Okręgowej w G. oświadczył, że wnioskowi temu się nie sprzeciwia. Na rozprawie w dniu 23 stycznia 2012 r. pełnomocnik Gminy M. podtrzymał żądanie zawarte w piśmie z dnia 23 listopada 2011 r. Dodatkowo wskazał, że interes prawny Gminy M. wynika z art. 168 b ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zw. z art. 417 kodeksu cywilnego. Podkreślił, że podatek został wyegzekwowany zgodnie z prawem. Pełnomocnik skarżącej wniósł o oddalenie skargi, wskazując na niespełnienie przez Gminę M. przesłanek określonych w art. 33 § 1 i 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Powołał się także na postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 21 sierpnia 2007 r. (sygn. akt I SAB/Gl 2/07), zaaprobowane przez Naczelny Sąd Administracyjny, którym w analogicznej sprawie toczącej się pomiędzy tymi samymi stronami odmówiono uwzględnienia wniosku Gminy M. o dopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze strony. Prokurator sprecyzował swoje stanowisko i wyjaśnił, że ze względu na treść art. 33 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie widzi podstawy dopuszczenia wnioskodawczyni do udziału w sprawie. Jego zdaniem Gmina ma interes prawny w rozstrzygnięciu niniejszej sprawy, jednakże nie spełnia drugiej koniecznej przesłanki, gdyż nie była uczestnikiem postępowania ani osobą w rozumieniu tego przepisu. Sąd powinien zatem oddalić wniosek Gminy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje. Zgodnie z art. 33 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony. Udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności (§ 2 art. 33 P.p.s.a.). W postępowaniu przed sądem administracyjnym oprócz stron, tj. skarżącego i organu, którego działanie lub bezczynność zaskarżono, mogą zatem brać udział uczestnicy na prawach strony, o których mowa w art. 33 § 1 P.p.s.a. oraz pozostali uczestnicy, których dotyczy § 2 tego przepisu. Nie ulega wątpliwości, że pierwszy z wymienionych przepisów nie może dotyczyć Gminy M., gdyż w postępowaniu podatkowym jej organ – Wójt Gminy M. działał jako organ podatkowy, a zatem nie mógł być "osobą, która brała udział w postępowaniu administracyjnym". Postępowanie administracyjne należy bowiem rozumieć, jako postępowanie przed organem administracji publicznej, a takim niewątpliwie w rozpatrywanej sprawie był Wójt Gminy M.. "Gmina wydając przez swój organ decyzję administracyjną działa jak organ administracji publicznej - organ państwa" (por. postanowienie NSA z dnia 24 maja 2006 r. sygn. akt II FSK 818/05. LEX nr 274863). Wnioskodawczyni nie spełnia też przesłanki uczestnictwa w postępowaniu sądowym wynikającej z § 2 przywołanego przepisu. Gmina M., jako jednostka samorządu terytorialnego, której organ występuje w ustawowej roli organu podatkowego I instancji nie ma uprawnień strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym w sprawie podatkowej rozstrzyganej przez ten organ. "Stroną postępowania sądowoadministracyjnego, a wcześniej administracyjnego nie może być gmina, której organ wydał zaskarżoną decyzję pierwszej instancji. Jej rola w postępowaniu skończyła się bowiem z chwilą wydania zindywidualizowanego aktu prawnego (decyzji, postanowienia) skierowanego w stosunku do podmiotu znajdującego się na zewnątrz administracji publicznej" (por. wyrok NSA z dnia 15 lutego 2006 r., sygn. akt I OSK 450/05, LEX nr 193976). Nawiązując do argumentacji wnioskodawczyni podkreślić także należy, iż interes prawny podmiotu wnoszącego skargę do sądu przejawia się w tym, że działa on bezpośrednio we własnym imieniu oraz ma roszczenie o przyznanie uprawnienia lub zwolnienie z nałożonego obowiązku. Istotę interesu prawnego należy upatrywać w jego związku z konkretną normą prawną (por. B. Deuter, B.Gruszczyński, A.Kabat. M. Niezgódka-Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz; Kantor Wydawniczy Zakamycze, Kraków 2005). Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 6 marca 2007 r., sygn. akt II FSK 300/06 "niezależnie od wyniku załatwienia konkretnych indywidualnych spraw podatkowych gmina nadal jest beneficjentem wpływów z określonych ustawowo podatków. Rozstrzygnięcia te mogą wprawdzie mieć wpływ na poziom dochodów gminy, jednakże powyższe należy już do obszaru jej interesu faktycznego, a nie prawnego". W orzeczeniu tym stwierdzono również, że decyzja podatkowa nie tworzy po stronie gminy praw do podatku, albowiem wynikają one z samej ustawy; może tylko oddziaływać na faktyczną wysokość jej dochodów. Interes prawny gminy nie może także być uzasadniany jej ewentualną odpowiedzialnością, o której stanowi art. 168 b ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1975 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem zobowiązany może dochodzić odszkodowania od organu egzekucyjnego lub wierzyciela na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego, za szkody wyrządzone wskutek niezgodnego z przepisami prawa wszczęcia lub prowadzenia egzekucji administracyjnej lub postępowania zabezpieczającego. Jak więc wykazano powyżej Gmina M. nie może w niniejszej sprawie powoływać się na interes prawny, nie spełnia także przesłanek do uznania jej za pozostałych uczestników postępowania w rozumieniu art. 33 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Mając zatem na uwadze, że gmina jako wyłącznie beneficjent wpływów określonych podatków – nie jest czynnym podmiotem indywidualnego zobowiązania podatkowego (co stwierdzono m.in. w wyroku NSA z dnia 3 marca 2008 r., sygn. akt II FZ 96/08, POP 2009/6/557) Sąd odmówił uwzględnienia wniosku Gminy M. o dopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania sądowoadministracyjnego.