I SA/Gl 896/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Kozłowska, , , po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J.K. i K.K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ponaglenia na niezałatwienie w terminie sprawy dotyczącej ustalenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2016 r. w kwestii wniosku strony skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej p o s t a n a w i a odmówić przywrócenia terminu. WSA/post.1 - sentencja postanowienia Postanowieniem z dnia 1 sierpnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę J.K. i K.K. (dalej: "skarżący", "strona") na wskazane w sentencji postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. Odpis powyższego postanowienia wraz z uzasadnieniem i pouczeniem o możliwości jego zaskarżenia skargą kasacyjną oraz o sposobie i terminie wniesienia tego środka zaskarżenia został doręczony skarżącym w dniu 22 sierpnia 2016 r. W piśmie z dnia 20 września 2016 r. skarżący wnieśli osobistą skargę kasacyjną od postanowienia z dnia 1 sierpnia 2016 r. Postanowieniem z dnia 10 października 2016 r. Sąd odrzucił skargę kasacyjną skarżących jako niedopuszczalną. Odpis tego postanowienia doręczony został skarżącym w dniu 25 października 2016 r. W dniu 2 listopada 2016 r. skarżący, reprezentowani przez pełnomocnika – radcę prawnego wnieśli o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Uzasadniając wniosek pełnomocnik skarżących podniósł, iż strona wnosząc skargę kasacyjną działała w błędnym przekonaniu, że jej postępowanie jest właściwe. Z uwagi na fakt, iż skarżący nie posiadają wykształcenia prawniczego, błędnie zinterpretowali pouczenie Sądu i dopiero po otrzymaniu postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej dowiedzieli się o wadliwości dokonanej czynności i o konieczności zapewnienia sobie pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Pełnomocnik wskazał również, że skarżący pomimo zachowania należytej staranności działali w błędnym przekonaniu o prawidłowości złożonej skargi kasacyjnej aż do momentu otrzymania postanowienia o jej odrzuceniu. Pełnomocnik zaznaczył też, iż dopiero w dniu 2 listopada 2016 r. mógł udzielić skarżącym niezbędnej pomocy, gdyż wówczas dotarło do niego podpisane pełnomocnictwo wraz z niezbędną dokumentacją. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu nie jest zasadny. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Z kolei w myśl art. 87 § 1 i 2 P.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, uprawdopodobniając okoliczności wskazujące na brak winy w tym uchybieniu. Przy czym stosownie do art. 87 § 4 P.p.s.a. równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Odnosząc tę regulację do rozpatrywanej sprawy, należało w pierwszej kolejności zbadać, czy wniosek złożony został w przewidzianym ustawą siedmiodniowym terminie. Sąd w rozpatrywanej sprawie przyjął, że przyczyna uchybienia terminu ustała najpóźniej z dniem doręczenia postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej, tj. 25 października 2016 r. Zatem wniosek o przywrócenie terminu zawarty w piśmie z dnia 2 listopada 2016 r. (nadany w tym samym dniu) został wniesiony w terminie, albowiem siódmy dzień terminu przypadał na dzień 1 listopada 2016 r. będący dniem ustawowo wolnym od pracy. Zgodnie zaś z art. 83 § 2 P.p.s.a. jeżeli ostatni dzień terminu przypada na sobotę lub dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się następny dzień po dniu lub dniach wolnych od pracy. W rozpatrywanej sprawie dopełniono również czynności, której nie dokonano w terminie, tj. wniesiono skargę kasacyjną sporządzoną przez profesjonalnego pełnomocnika. Zaistniała sytuacja dała możliwość dokonania merytorycznej oceny wniosku w świetle istnienia przesłanki braku winy w uchybieniu terminu. Należy zatem podkreślić, iż zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie przyjmuje się bardzo rygorystyczne kryteria oceny postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie (por. poglądy przytoczone przez B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 8 wydanie, Warszawa 2006, s. 334 i n.). W orzecznictwie utrwalił się pogląd, iż od strony dokonującej czynności procesowej wymagać należy zachowania szczególnej staranności przy jej dokonywaniu (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 2003 r., sygn. akt II SA 4162/01, Palestra 2004, nr 1, s. 225). Oceny w tym zakresie dokonuje się poprzez przyjęcie kryteriów idealnego wzorca osoby należycie dbającej o swoje interesy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 1972 r., sygn. akt II CRN 448/71, OSPiKA 1972, nr 7-8, poz. 144). W związku z powyższym "przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa" (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 października 2000 r., sygn. akt I SA/Gd 560/00, niepubl.; por. również wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 maja 1997 r., sygn. akt SA/Sz 630/96, LEX nr 30748). Kryteria oceny braku winy są zatem sformułowane surowo. W literaturze i orzecznictwie podkreśla się, iż "o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. (...) W konsekwencji więc brak winy w uchybieniu terminu możemy przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku" (E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, teksty, wzory i formularze, wydanie IV, Warszawa 1970, s. 136; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2002 r., sygn. akt V SA 793/02, Monitor Prawniczy 2002 r., nr 23, s.1059). Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu orzecznictwo sądowe zalicza m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe, nagłą chorobę strony lub pełnomocnika, która nie pozwala na wyręczenie się inną osobą. W szczególności zaś przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadniają niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, ani nieznajomość prawa (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 4 marca 2014 r., sygn. akt II GZ 75/14; 27 czerwca 2012 r., sygn. akt I OZ 450/12 oraz 18 grudnia 2012 r., sygn. akt II OZ 1104/12, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl ). Powyżej przedstawione stanowiska jednoznacznie wskazują, iż przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku, gdy zaprezentowana argumentacja uprawdopodobni brak winy. W rozpatrywanej sprawie, zdaniem Sądu, pełnomocnik skarżących nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Należy bowiem podkreślić, że doręczając skarżącym odpis postanowienia o odrzuceniu skargi, w piśmie z dnia 16 sierpnia 2016 r. Sąd pouczył ich o przysługującej skardze kasacyjnej, ze wskazaniem, iż "skarga kasacyjna, pod rygorem odrzucenia, powinna być sporządzona przez pełnomocnika będącego: adwokatem lub radcą prawnym, albo doradcą podatkowym – w sprawach obowiązków podatkowych i celnych oraz w sprawach egzekucji administracyjnej związanej z tymi obowiązkami [...]" (vide: pkt 2. pouczenia). Zdaniem Sądu treść powyższego pouczenia jest na tyle jasna i jednoznaczna, iż nie powinna nasuwać wątpliwości. W związku z tym nie zasługuje na uwzględnienie argument, zgodnie z którym strona dochowała w sprawie należytej staranności aczkolwiek działała w błędnym przekonaniu o prawidłowości swoich czynności procesowych. Jest tak tym bardziej dlatego, ponieważ jak podnosi się w orzecznictwie, przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadniają niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, ani nieznajomość prawa (por. wyżej cytowane orzeczenia). W ocenie Sądu uważna lektura skierowanego do strony pouczenia powinna cechować działanie podmiotu, dbającego należycie o własne interesy i zachowującego staranność w prowadzeniu własnych spraw, wymaganą od uczestnika postępowania sądowego. Co więcej, ewentualne wątpliwości co do treści pouczenia i wymogów skargi kasacyjnej strona mogła wyjaśnić, kontaktując się z sekretariatem Sądu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lipca 2004 r., sygn. akt FZ 176/04, niepubl.). Przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminowi do dokonania czynności procesowej należy bowiem brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 maja 2008 r., sygn. akt I OZ 354/08, Lex 494229). Reasumując, w niniejszej sprawie nie uprawdopodobniono braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W związku z powyższym, na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.