I SA/Gl 905/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 9 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia kwoty dotacji pobranej w nadmiernej wysokości w 2011 r., wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem w 2011 r. oraz kwoty dotacji do zwrotu w kwestii wniosku strony skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji postanawia: odmówić wstrzymania wykonania decyzji. Decyzją oznaczoną w sentencji niniejszego postanowienia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję Dyrektora Miejskiego Centrum Oświaty w T. z dnia [...] określającą: 1) dotację pobraną w nadmiernej wysokości w 2011 r. przez S.B. na prowadzenie Policealnej Szkoły [...] w T. w kwocie [...] zł, 2) dotację wykorzystaną niezgodnie z przeznaczeniem w 2011 r. w wysokości [...] zł, 3) dotację do zwrotu w kwocie [...] w tym datację pobraną w nadmiernej wysokości w kwocie [...] zł oraz dotację wykorzystaną niezgodnie z przeznaczeniem (skorygowaną o dotację pobraną w nadmiernej wysokości) w kwocie [...] zł. W skardze na powyższą decyzję skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach pełnomocnik S.B. zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Wniosek ten oparł na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Pełnomocnik strony skarżącej podtrzymał ww. wniosek pismami z dnia [...] oraz [...]. Uzasadniając wniosek pełnomocnik skarżącej wskazał, że zgodnie z art. 61 § 3 ww. ustawy podstawową przesłaną wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd jest wykazanie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Podkreślił, że sąd analizując powyższe skutki nie może ograniczyć się tylko do norm administracyjnoprawnych, lecz musi wziąć pod uwagę oddziaływanie zaskarżonej decyzji na gruncie wszystkich gałęzi prawa, w tym prawa cywilnego (postanowienie NSA z dnia 20 maja 2014 r., I OZ 386/14). W związku z powyższym pełnomocnik podniósł, że w odniesieniu do art. 361 § 2 Kodeksu cywilnego w literaturze i orzecznictwie jako szkodę traktuje się powstały wbrew woli poszkodowanego uszczerbek majątkowy w jego dobrach prawnie chronionych, wyrażający się w różnicy między stanem majątkowym istniejącym po zdarzeniu, które wywołało szkodę, a tym stanem, jaki by istniał, gdyby owo zdarzenie nie wystąpiło. Następnie pełnomocnik zwrócił uwagę na orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego, w których przyjęto, że przez pojęcie szkody w rozumieniu art. 61 § 3 należy rozumieć taką szkodę (majątkową, a także niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Będzie to miało miejsce w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, a który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość pieniężna nie przedstawiałaby znaczenia dla skarżącego lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo poniesienia starty na życiu lub zdrowiu. W dalszej kolejności pełnomocnik strony skarżącej wskazał, że z uwagi na kwotę dotacji wykonanie zaskarżonej decyzji spowodowałoby poważny uszczerbek majątkowy u skarżącej. Poinformował, iż obecnie skarżąca nie dysponuje żadnymi oszczędnościami, które mogłaby przeznaczyć na dokonanie zwrotu dotacji, a więc należy założyć, że zostałaby wobec niej wszczęta procedura egzekucji w postępowaniu administracyjnym. Podniósł, że w takiej sytuacji skarżąca utraciłaby całkowicie możliwość utrzymania siebie i swojego niepełnosprawnego syna. Dodatkowo wskazał, że z uwagi na niepełnosprawność syn skarżącej wymaga specjalistycznej opieki, która wiąże się z wysokimi kosztami. Do skargi pełnomocnik skarżącej dołączył dokumenty dotyczące stanu zdrowia syna skarżącej. Ponadto pełnomocnik zwrócił uwagę, że "biorąc pod uwagę ustawowe procedury prowadzenia egzekucji w administracji posiadany przez Skarżącą majątek zostałby zbyty najprawdopodobniej za kwoty zdecydowanie niższe niż jego realna wartość, co dodatkowo pogorszyłoby stan majątkowy Skarżącej". Podkreślił przy tym, że nawet przywrócenie stanu poprzedniego poprzez zwrot sum uzyskanych w toku postępowania egzekucyjnego nie spowodowałoby przywrócenia stanu sprzed podjęcia czynności egzekucyjnych. W końcowej części uzasadnienia pełnomocnik wskazał, że bardzo prawdopodobnym jest, że podjęcie przez organ czynności egzekucyjnych w celu realizacji decyzji mogłoby nawet prowadzić do stanu niewypłacalności skarżącej na skutek wyzbycia się wszelkich składników posiadanego majątku, co jednocześnie wiązałoby się z niemożliwością prowadzenia przez nią działalności w zakresie świadczenia usług edukacyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej "ppsa", wniesienie skargi do sądu co do zasady nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. |Natomiast na podstawie art. 61 § 3 ppsa, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części | |zaskarżonego aktu | |lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody | |lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w | |granicach tej samej sprawy. | Wskazać zatem przyjdzie, że w art. 61 § 3 ppsa przewidziano stosunkowo restrykcyjne przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, nadając tej instytucji charakter wyjątkowy i uzależniając jej zastosowanie od wystąpienia okoliczności nadzwyczajnych. Zauważyć nadto należy, że przytoczona wyżej regulacja niewątpliwie nakłada określone obowiązki nie tylko na Sąd, ale i na wnioskodawcę. Postępowanie w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji prowadzi do wyłomu od zasady jej wykonalności, wobec czego wnioskodawca jest zobowiązany "do rzeczowego uzasadnienia swego wniosku poprzez poparcie go twierdzeniami, tezami oraz stosownymi dokumentami na okoliczność spełnienia tych ustawowych przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej" (zob. postanowienie NSA z dnia 24 czerwca 2008 r., sygn. akt I FSK 983/08, orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl.). Konieczna jest spójna argumentacja, poparta faktami i dowodami. W interesie strony leży takie sformułowanie wniosku, by powołane w nim okoliczności wskazywały na zajście w jej przypadku przesłanek z art. 61 § 3 ppsa. Nie jest wystarczające, by okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji występowały w sprawie - Sąd musi mieć o nich wiedzę i możliwość zweryfikowania tej wiedzy, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę (por. postanowienie NSA z dnia 26 sierpnia 2014 r., sygn. akt II FSK 298/14, LEX nr 1500173). Ponadto zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowoadministracyjnym dla uwzględnienia wniosku nie są wystarczające przekonania strony, iż wykonanie aktu wywoła szczególnie niekorzystne dla niej konsekwencje oraz uzasadniający to przekonanie wywód. Dokonując oceny wniosku o wstrzymanie Sąd musi oprzeć się na materiale dowodowym, pozwalającym zająć stanowisko. W przypadku, gdy zaskarżony akt nakłada na skarżącą zobowiązanie pieniężne nie wystarczy jedynie wykazać, że na skutek wykonania decyzji dojdzie do zachwiania jej funkcjonowania. Skoro skarżąca dąży do wykazania, że w jej przypadku dojdzie do wyrządzenia szkody majątkowej, to dla oceny, czy w stanie faktycznym sprawy rzeczywiście może dojść do takiej szkody i że szkoda ta będzie znaczna, konieczne jest odniesienie kwoty zobowiązania do stanu majątkowego wnioskodawcy (por. postanowienie NSA z dnia 26 września 2013 r., sygn. akt II FZ 718/13). Uzasadnienie wniosku winno zatem odnosić do konkretnych okoliczności związanych z wykonaniem zaskarżonego aktu mogącymi wywołać znaczną szkodę majątkową, a zawarte w uzasadnieniu twierdzenia powinny znajdować odzwierciedlenie w odpowiednich dokumentach źródłowych. Przenosząc powyższe uwagi na grunt omawianej sprawy należy stwierdzić, że pełnomocnik strony skarżącej nie wykazał, że w niniejszej sprawie zachodzą okoliczności uzasadniające możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Pełnomocnik jedynie wskazał, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje u skarżącej poważny uszczerbek majątkowy. Podniósł, że skarżąca nie posiada oszczędności, które mogłaby przeznaczyć na dokonanie zwrotu dotacji. W związku z tym uznał, że należy założyć, iż wobec skarżącej zostałaby wszczęta procedura egzekucji, co skutkowałoby całkowitą utratą możliwości jej utrzymania oraz jej niepełnosprawnego syna. Poinformował również, że skarżąca ponosi wysokie koszty opieki nad jej niepełnosprawnym synem. Ponadto pełnomocnik zwrócił uwagę, że w trakcie postępowania egzekucyjnego majątek skarżącej zostałby zbyty za kwoty niższe od jego realnej wartości, co dodatkowo pogorszyłby stan majątkowy skarżącej. Zaznaczył, że nawet przywrócenie stanu poprzedniego przez zwrot sum uzyskanych w postępowaniu egzekucyjnym nie spowoduje stanu sprzed podjęcia czynności egzekucyjnych. Dodatkowo pełnomocnik skarżącej wskazał, że podjęcie wobec skarżącej czynności egzekucyjnych mogłoby doprowadzić do jej niewypłacalności, co wiązałoby się z niemożnością prowadzenia przez nią działalności w zakresie świadczenia usług edukacyjnych. W niniejszej sprawie Sąd nie może uznać, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje trudne do odwrócenia skutki lub niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, ponieważ wnioskowanie takie byłoby co najmniej przedwczesne wobec nieznajomości sytuacji finansowej skarżącej. Zaznaczyć należy, że pełnomocnik strony skarżącej nie przedłożył żadnych dokumentów na podstawie, których możliwe byłoby dokonanie oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącej, co z kolei powoduje, że Sąd nie może ocenić wpływu jaki na tę sytuację wywrze wykonanie zaskarżonego aktu. Ponadto wskazać przyjdzie, iż w orzecznictwie jednolity jest pogląd, że dla wykazania spełnienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. nie jest wystarczającym sam wywód strony, dotyczący okoliczności uzasadniających wstrzymanie, gdyż uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności, a twierdzenia wnioskodawcy powinny zostać poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi sytuacji finansowej oraz majątkowej strony (zob. postanowienie NSA z dnia 17 września 2014 r., sygn. akt II GSK 2045/14).Trzeba przy tym podkreślić, że w przypadku braku takich dokumentów, czy to w aktach sprawy, czy też na skutek niedołączenia ich do wniosku, sąd administracyjny nie jest władny, przed rozpoznaniem wniosku o wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności, aby wzywać stronę do ich przedłożenia (por. postanowienie NSA z dnia 4 listopada 2013 r., sygn. akt I FZ 404/13). Na marginesie Sąd zauważa, że również na etapie postępowania w przedmiocie prawa pomocy skarżąca nie nadesłała dokumentów wskazujących na jej stan majątkowy. Należy przy tym wyjaśnić, że każda decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość, rodzącą określony skutek faktyczny w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia. Nie jest to więc sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym, gdyż w razie uwzględnienia przez sąd skargi i uchylenia decyzji skarżąca może otrzymać zwrot uiszczonej kwoty (zob. postanowienie NSA z dnia 13 listopada 2013 r., sygn. akt II GZ 640/13). Wykonanie zaskarżonej decyzji – związane bezpośrednio ze świadczeniem pieniężnym – ze swej natury ma charakter odwracalny. W sytuacji bowiem ewentualnego wzruszenia przez sąd decyzji administracyjnej istnieje oczywista możliwość zwrotu nadpłaconych kwot. Mając na uwadze wskazane okoliczności, na podstawie art. 61 § 3 ppsa, orzeczono jak w sentencji postanowienia.