I SA/Gl 938/15

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 29 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odsetek za zwłokę od zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za poszczególne miesiące 2008 r. w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia 1) zwolnić skarżącego od kosztów sądowych w zakresie obejmującym część każdorazowej opłaty sądowej przekraczającą kwotę 100,00 (słownie: sto 00/100) złotych; 2) odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W druku PPF z dnia 25 września 2015 r. skarżący A. K. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W motywach wniosku podniósł, że w chwili obecnej jego jedynym źródłem utrzymania jest wynagrodzenie z tytułu umowy zlecenia w kwocie 1274,16 zł netto. Skarżący partycypuje w wydatkach gospodarstwa domowego i przekazuje kwoty na wydatki związane z zakupem żywności (350 zł) i środków higieny i czystości (150 zł). Dodatkowo przeznacza 500 zł na opłaty związane z mieszkaniem, w tym czynsz. Skarżący dodał nadto, że jest osobą schorowaną, która na medykamenty i wizyty lekarskie przeznacza około 250 zł. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że we wspólnym gospodarstwie domowym skarżący przebywa razem z żoną, chociaż od 18 października 2005 r. – co podkreślił dwukrotnie – wyłączono w ich małżeństwie wspólność majątkową. Skarżący oświadczył, że nie posiada jakiegokolwiek majątku, ani zasobów pieniężnych. W wyniku analizy przywołanego wyżej oświadczenia, pismem z dnia 6 października 2015 r., wezwano skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych oświadczeń i nadesłanie dokumentów źródłowych. Odpowiadając na ww. wezwanie, pełnomocnik skarżącego nadesłał przy piśmie z dnia 23 października 2015 r. plik dokumentów źródłowych, na podstawie których ustalono, co następuje. Łączny dochód w gospodarstwie domowym skarżącego stanowi kwotę 1.865,53 zł netto. Ponoszone są w nim jednocześnie miesięczne, udokumentowane wydatki, na które składają się opłaty z tytułu: zużycia energii elektrycznej (53,35 zł), zużycia gazu (22,37 zł). Stałą pozycją kosztową gospodarstwa jest również czynsz w kwocie około 381 zł i polisa ubezpieczeniowa DOM (90,25 zł w skali miesiąca). Dodatkowo na podstawie wyciągu z rachunku bankowego żony skarżącej ustalono, że ich wspólne dochody obciążone są również wydatkami ponoszonymi na nieruchomość usytuowaną na terenie Gminy S.. Należą do nich wydatki: z tytułu zużycia energii elektrycznej (ok. 53,03 zł), opłata za Internet (150 zł), należności uiszczone na rzecz właściwego urzędu miasta (ok. 18 zł), opłata za gospodarowanie odpadami (18 zł). Na podstawie wyciągu ustalono nadto, że skarżący i jego małżonka ponoszą opłaty za usługi telekomunikacyjne (ok. 250 zł). W oparciu o rzeczony rachunek ustalono nadto, że w dniu 20 lipca 2015 r. został on obciążony transakcją na kwotę 1.295,50 zł. Odbiorcą przelewu był tutejszy Sąd z tytułu wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. Ustalono, że chodzi o sprawę o sygn. akt I SA/Gl 1075/14. W oparciu o dokumenty źródłowe ustalono nadto, że skarżący wykonuje prace na podstawie umowy zlecenie zawartej w dniu 31 grudnia 2014 r. Wynagrodzenie jest mu wypłacane w gotówce. Jego dochód brutto za 2014 r. wyniósł 16.879,32 zł. W tym samym roku przychód jego żony z tytułu świadczeń rentowych stanowił kwotę 7.757,14 zł. W stosunku do skarżącego toczy się postępowanie egzekucyjne. Żona skarżącego wydatkowała w ostatnim czasie blisko 20.000,00 zł na operację chirurgiczną i kontynuację leczenia. Wpis sądowy od skargi wynosi w tej sprawie 315 zł. Należy w tym miejscu nadmienić, że przedmiotem dzisiejszego posiedzenia niejawnego są jeszcze trzy inne wnioski skarżącego o przyznanie prawa pomocy. Łączna wysokość wpisów od skargi we wszystkich czterech sprawach stanowi kwotę 4.715,00 zł. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Przedmiotem tego incydentalnego postępowania jest wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Rozstrzygnięcie wniosku sprowadza się więc do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej w skrócie: "P.p.s.a."). Stosownie bowiem do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – obejmującym między innymi zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (art. 245 § 3 cyt. ustawy) – uzależnione jest od wykazania przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ocena okoliczności faktycznych tej sprawy, prowadzi do konkluzji, że postulat skarżącego o zwolnienie go od kosztów sądowych nie może być uwzględniony w pełnym zakresie. Przyjęto bowiem, że skarżący będzie w stanie partycypować w kosztach sądowych, a w szczególności w opłatach sądowych niniejszego postępowania w części. Poziom udziału skarżącego w rzeczonych opłatach ustalono proporcjonalnie we wszystkich czterech sprawach będących obecnie przedmiotem rozpoznania. Ustalając tenże poziom zwrócono uwagę, że w identycznym stanie faktycznym, w szczególności uwzględniając dochody w gospodarstwie domowym skarżącego, był on w stanie ponieść jednorazowo opłatę sądową w kwocie blisko 1300 zł. Uznano, że skarżący jest w stanie ponowić taki wydatek pomimo deklarowanych obecnie trudności finansowych. W niniejszej sprawie ustalono, że skarżący będzie partycypował w opłatach sądowych każdorazowo do wysokości 100 zł, a w pozostałym ich zakresie będzie zwolniony. W toku rozpoznania wniosku przyjęto przede wszystkim, że do dyspozycji skarżącego pozostają również dochody jego małżonki, pomimo wielokrotnie deklarowanej rozdzielności majątkowej. Taki stan rzeczy jest wynikiem ugruntowanego orzecznictwa sądów administracyjnych. Przyjmuje się, ze zgodnie z art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2015 r., poz. 583 ze zm., dalej w skrócie: "K.r.o."), małżonkowie są obowiązani m.in. do wzajemnej pomocy. Skoro małżonkowie są obowiązani do wzajemnej pomocy, przez którą należy rozumieć nie tylko świadczenia osobiste, ale i pieniężne, małżonka ma obowiązek udzielenia pomocy małżonkowi w zakresie prowadzenia przez niego procesów sądowych. Natomiast fakt, że pomiędzy małżonkami istnieje rozdzielność majątkowa małżeńska, małżonkowie nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego, pozostają w separacji faktycznej, nie stanowi okoliczności, w której to żona nie może pomóc swojemu mężowi w uiszczeniu kosztów postępowania (por. postanowienie NSA z dnia 28 września 2011 r. sygn. akt I FZ 196/11, postanowienie NSA z dnia 2 grudnia 2011 r. sygn. akt I FZ 395/11, postanowienie NSA z dnia 18 kwietnia 2014 r. sygn. akt II FZ 519/14, postanowienie NSA z dnia 08 października 2014 r. sygn. akt I FZ 388/14, postanowienie NSA z dnia 12 listopada 2012 r. sygn. akt I FZ 42/12, postanowienie NSA z dnia 13 listopada 2014 r. sygn. akt I GZ 486/14; wszystkie dostępne na stronie internetowej: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zauważyć bowiem należy, że obowiązek wzajemnej pomocy małżonków wygasa bowiem dopiero w momencie rozwiązania związku małżeńskiego przez rozwód (poza wyjątkiem przewidzianym w art. 60 K.r.o.) i sądowego orzeczenia separacji (art. 614 § 1 K.r.o.), a zatem bez względu na fakt pozostawania w ustroju rozdzielności majątkowej okoliczność pozostawania w związku małżeńskim, stosownie do art. 27 K.r.o. skutkuje tym, że oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Potrzeby rodziny mogą w konkretnych okolicznościach obejmować również zobowiązania względem Skarbu Państwa z tytułu kosztów sądowych w sprawach jednego z małżonków (por. postanowienie NSA z dnia 2 grudnia 2011 r. sygn. akt II OZ 1266/11, publ. jak wyżej). Nie umknęło uwadze referendarza sądowego, że wniosek skarżącego obarczony był mankamentem dowodowym w postaci braku wyciągów z jednego z rachunków bankowych J. K., tj. rachunku o nr 04 1050...5740. Przyjęto jednocześnie, że ze środków na nim zgromadzonych skarżąca sfinansowała operację chirurgiczną i dalsze leczenie poszpitalne. Nie ujawniono nadto w tej sprawie tytułu prawnego do nieruchomości położonej na terenie Gminy S., na której utrzymanie żona skarżącego przeznacza miesięcznie niewielką część budżetu domowego. Ujawnione mankamenty rozstrzygnięto jednakże na korzyść wnioskodawcy, wziąwszy pod uwagę, że problemy finansowe skarżącego uległy w ostatnim czasie pogłębieniu z uwagi na toczące się postępowanie egzekucyjne. W wyniku poczynionych wyżej spostrzeżeń, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.