II SA/Gl 1030/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Siudyka, Sędziowie Asesor WSA Tomasz Dziuk, Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Magdalena Strzałkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lutego 2020 r. sprawy ze skargi B. S. (S.) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego oddala skargę Wnioskiem z dnia 11 maja 2018 r. B. S. (skarżąca) wystąpiła do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w C. o ustalenie jej prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Postanowieniem z dnia [...] r. Burmistrz Miasta C., na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 i art. 123 Kodeksu postępowania administracyjnego zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu niepełnosprawności wobec toczącego się postępowania odwoławczego od orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. W wyniku wniesionego zażalenia na powyższe postanowienie, rozpatrujące sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, postanowieniem z dnia [...] r. utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji, a rozpatrujący skargę na powyższe rozstrzygnięcie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 31 stycznia 2019 r. sygn. akt IV SA/Gl 878/18 skargę tę oddalił. Wyrokiem z dnia [...] r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w S. [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił odwołanie B. S. od orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Wojewódzkie Śląskim w Katowicach. Stąd też na podstawie art. 97 § 2 u art. 123 Kodeksu postępowania administracyjnego, postanowieniem nr [...] z dnia [...] r. Burmistrz Miasta C., podjął z urzędu przedmiotowe postępowanie, a następnie decyzją nr [...], przywołując w podstawie prawnej art. 16, art. 24 i art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 2220) oraz rozporządzenia wykonawcze odmówił wnioskującej przyznania zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu niepełnosprawności. W uzasadnieniu wyjaśnił, że do wniosku o świadczenie skarżąca dołączyła orzeczenie wydane przez Obwodową Komisję Lekarską do Sprawa Inwalidztwa i zatrudnienia z dnia [...] r. zaliczające ją do drugiej grupy inwalidów oraz orzeczenie o lekkim stopniu niepełnosprawności wydane w dniu [...] r. przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności. Pomimo wniesionego odwołania Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w dniu [...] r. utrzymał w mocy zaskarżone doń orzeczenie, a Sąd Rejonowy w S. wyrokiem z dnia [...] r. oddalił odwołanie skarżącej. Wobec powyższego organ ustalił, że skarżąca legitymuje się obecnie orzeczeniem o lekkim stopniu niepełnosprawności i jest zaliczona do drugiej grupy inwalidów bez ustalonej daty powstania inwalidztwa. Wobec powyższego, wobec niespełnienia warunków określonych w art. 16 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych należało orzec jak w sentencji decyzji. Z powyższą decyzją nie zgodziła się skarżąca składając odwołanie. Podniosła, że brak daty powstania inwalidztwa w orzeczeniu ZUS nie stanowi przeszkody do przyznania jej zasiłku pielęgnacyjnego, gdyż we wcześniejszych postępowaniach w sprawie ustalono, że niepełnosprawność istnieje od [...] r. Organ drugiej instancji, rozpatrując odwołanie skarżącej, zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu, po zrelacjonowaniu dotychczasowego postępowania, Kolegium przytoczyło treść art. 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a następnie stwierdziło, iż z akt sprawy wynika, że skarżąca zaliczona została, mocą orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wydanego przez Powiatowy Zespół ds. Niepełnosprawności w B. z dnia [...] r., do stopnia niepełnosprawności lekkiego na stałe. Pomimo odwołania do Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności oraz odwołania do Sądu Rejonowego w S. powyższe orzeczenie, wobec oddalenia odwołań, nie uległo zmianie. Zdaniem Kolegium na chwilę obecną strona legitymuje się więc orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu lekkim, a zatem nie ma podstaw do przyznania jej zasiłku pielęgnacyjnego w oparciu o przywołany powyżej art. 16 ustawy. Kolegium dodało, że przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego w oparciu o wypis z treści orzeczenie z dnia [...] r. Nr [...] nie jest możliwe, gdyż w chwili obecnej strona jest zaliczona do osób niepełnosprawnych w stopniu lekkim W skardze na powyższe rozstrzygnięcie strona w istocie powieliła zarzuty podniesione w odwołaniu, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego. Podkreśliła, że na podstawie obowiązujących przepisów druga grupa inwalidzka (na mocy orzeczenia z dnia [...] r.) przekłada się na umiarkowany stopień niepełnosprawności. Podniosła, że druga grupa inwalidów jest na stałe, stąd badanie jest zbędne, bo stopień niepełnosprawności umiarkowany jest również na stale. Według przedłożonej dokumentacji niepełnosprawność ustalona jest od [...] r. W jej ocenie "to, że po badaniach do których nie powinno dojść jest lekki stopień niepełnosprawności nie anuluje to w żadnym wypadku drugiej grupy inwalidzkiej - umiarkowany stopień niepełnosprawności na stale". Dodała, że brak w orzeczeniu z [...] r. daty powstania niepełnosprawności nie jest jej winą. W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wnosząc o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując sprawę zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325) wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Należy również pamiętać, że sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest wyłącznie w granicach danej sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 cytowanej ustawy). Przedmiotem niniejszej sprawy jest ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu niepełnosprawności. Podstawą prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia są przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z art. 16 ust. 1 tej ustawy, zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Według ust. 2 tego przepisu zasiłek pielęgnacyjny przysługuje: 1) niepełnosprawnemu dziecku; 2) osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16. roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) osobie, która ukończyła 75 lat. Zgodnie z ust. 3 zasiłek pielęgnacyjny przysługuje także osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16. roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21. roku życia. W kontrolowanej sprawy ustalenia wymagało, czy skarżąca spełnia przesłanki do uzyskania wnioskowanego świadczenia. W toku postępowania organ pierwszej instancji ustalił, że na podstawie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w B. z dnia [...] r. skarżąca zaliczona została do lekkiego stopnia niepełnosprawności. Wobec wniesionego odwołania rozpatrujący sprawę Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Śląskim orzeczeniem z dnia [...] r. utrzymał w mocy zaskarżone doń orzeczenie organu pierwszej instancji, a Sąd Rejonowy w S. [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem sygn. akt [...] z dnia [...] r. oddalił odwołanie skarżącej. Wobec powyższego nie może budzić wątpliwości fakt, że zasadnie organ ustalił, że skarżąca legitymuje się obecnie orzeczeniem o lekkim stopniu niepełnosprawności i jest zaliczona do drugiej grupy inwalidów bez ustalonej daty powstania inwalidztwa - mocą orzeczenia Obwodowej Komisji Lekarskiej do Sprawa Inwalidztwa i Zatrudnienia nr [...] w S. nr [...] z dnia [...] r. W ocenie Sądu, przedstawiona przez orzekające organy argumentacja dowodzi uznania, że skarżąca nie spełniła przesłanki podmiotowej do przyznania jej wnioskowanego świadczenia. Trzeba bowiem zwrócić uwagę, że z przedłożonego przez nią orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, utrzymanego, wobec oddalenia odwołania, przez Sąd Rejonowego [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w S., jednoznacznie wynika, że skarżąca została zaliczona do lekkiego stopnia niepełnosprawności, podczas gdy przepis wymaga orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Nadto z orzeczenia tego nie wynikało, aby ta niepełnosprawność powstała przed ukończeniem 21. roku życia. Wręcz przeciwnie w punkcie IV wyraźnie stwierdzono, że niepełnosprawność istnieje od 21 roku życia. Zatem w sprawie nie wystąpiła też istotna okoliczność powstania niepełnosprawności przed ukończeniem przez stronę 21. roku życia. Nie można zatem uznać za dopuszczalne przyjęcie niejako wbrew przepisom ustawy, że skarżąca spełnia przesłankę uprawniającą ją do otrzymania zasiłku pielęgnacyjnego. Podkreślić należy, że organ nie mógł podjąć czynności procesowych w celu samodzielnego ustalenia ani stopnia niepełnosprawności, ani też daty, od której niepełnosprawność istnieje. Ustalenie przez organ pomocowy istnienia niepełnosprawności i jej stopnia odbywa się bowiem w oparciu o orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane przez kwalifikowany do tego zespół ds. orzekania o niepełnosprawności. Tylko ten dokument uprawnia do poczynienia ustaleń w zakresie stopnia i daty powstania niepełnosprawności. Orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zawiera bowiem datę lub okres powstania niepełnosprawności oraz datę lub okres powstania ustalonego stopnia niepełnosprawności (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 259/12, oraz wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 12 grudnia 2013 r., sygn. akt IV SA/Po 722/13, we Wrocławiu z dnia 16 listopada 2017 r., sygn. akt IV SA/Wr 349/17 czy w Łodzi z dnia 28 listopada 2017 r., sygn. akt II SA/Łd 655/17). Nie mógł mieć podstawowego znaczenia w sprawie wypis z treści orzeczenia z dnia [...] r. Obwodowej Komisji Lekarskiej nr [...] do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w S. z dnia [...] r. zaliczający skarżącą do drugiej grupy inwalidzkiej z ogólnego stanu zdrowia. Orzeczenie to nie mówi nic o stopniu niepełnosprawności. Orzecznicy ZUS są bowiem uprawnieni do oceny stanu zdrowia osób ubiegających się o świadczenia z systemu ubezpieczeń społecznych, lecz nie mają kompetencji do nadawania określonych stopni niepełnosprawności. Dokument ten zresztą odnosił się do zdolności skarżącej do pracy i nie ustalał stopnia niepełnosprawności, ani tym bardziej nie określał daty jej powstania. Do tego bowiem są ustanowione i powołane wyłącznie powiatowe i wojewódzkie zespoły orzekające. Dlatego też zasadnicze w znacznie w sprawie ma przedstawione ostatnie orzeczenie o stopniu niepełnosprawności Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w B. z dnia [...] r. Reasumując poczynione rozważania należało stwierdzić, że w niniejszej sprawie skarżąca nie spełniła przesłanki podmiotowej z art. 16 ust. 2 pkt 2 czy ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, uprawniającej ją do otrzymania zasiłku pielęgnacyjnego. Ze zgromadzonej dokumentacji nie wynikało bowiem, aby stwierdzono u skarżącej znaczny stopień niepełnosprawności ( ust. 2 pkt 2) czy ustalenia, że niepełnosprawność powstała przed ukończeniem 21. roku życia (ust. 3). W takiej sytuacji orzeczenie o odmowie przyznania zawnioskowanego świadczenia było zasadne. Mając zatem na uwadze powyższe okoliczności, wniesioną skargę należało oddalić w całości na podstawie art. 151 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.