II SA/Gl 1067/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Matan po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" Spółki jawnej z siedzibą w R. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego w W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym w kwestii sprzeciwu strony skarżącej od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 3 marca 2016 r. o oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych p o s t a n a w i a utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 3 marca 2016 r. Na druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca spółka zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych, powołując się na trudną sytuację materialną. Z treści formularza wynika, że na rachunkach bankowych spółki znajdują się środki w wysokości 10.418,52 zł oraz 2.426,25 zł. Za ubiegły rok bilansowy spółka osiągnęła zysk w wysokości 36.936,16 zł, a wartość należących do niej środków trwałych wynosi 7.766,00 zł. W uzasadnieniu wniosku reprezentujący spółkę wspólnicy podnieśli, że ze względu na znacząca ilość stałych wydatków w 2009 r. oraz w 2015 r. zaciągnięte zostały zobowiązania kredytowe w kwotach odpowiednio: 170.247,00 zł oraz 140.000,00 zł. Na dzień 30 listopada 2015 r. dochód spółki kształtował się na poziomie 51.898,50 zł. Postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 3 marca 2016 r., sygn. akt II SA/Gl 8/16 oddalono wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy. Od powyższego postanowienia w ustawowym terminie skarżąca spółka wniosła sprzeciw. W jego uzasadnieniu podniesiono, że z kwoty 51 898,50 zł stanowiącej dochód firmy utrzymywały się dwie rodziny oraz spłacany jest kapitał kredytowy. Dalej wskazano, że stan środków na rachunkach bankowych na koniec listopada 2015 r. nie odzwierciedla rzeczywistej sytuacji finansowej spółki, ponieważ zostały one przeznaczone na spłatę kredytu oraz dokonanie szeregu opłat związanych z działalnością firmy. Stan rachunku w Banku [...] w J. na dzień sporządzenia sprzeciwu wynosi 0 zł, zaś w [...] – 2974,07 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach , zważył co następuje: W pierwszej kolejności wskazać należy, że w myśl art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015 r., poz. 658), rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.). Ustawa nowelizująca ten przepis weszła w życie w dniu 15 sierpnia 2015 r. Oznacza to, że obecnie sąd dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu i wypowiada się o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia lub zarządzenia, a nie jak dotychczas rozpoznaje wniosek o przyznanie prawa pomocy na nowo. W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a., strona może się ubiegać o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przepis art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. stanowi natomiast, że przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej w zakresie częściowym następuje wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Wskazać należy, że prawo pomocy jest instytucją o charakterze wyjątkowym, która winna być stosowana jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania (por. postanowienie WSA w Olsztynie z dnia 7 września 2006 r., sygn. akt II SA/Ol 588/2006, LEX nr 191863). Zasadą wynikającą z art. 199 p.p.s.a. jest bowiem ponoszenie przez każdą ze stron kosztów związanych ze swoim udziałem w sprawie. Tym samym strona musi wykazać, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły (zob. postanowienie NSA z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04, niepublik.). Odnosząc powyższe uregulowania do przedmiotowej sprawy, należy stwierdzić, iż sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Jednocześnie Sąd podziela stanowisko zaprezentowane przez referendarza sądowego w zaskarżonym postanowieniu, iż skarżąca spółka nie wykazała w sposób dostateczny, aby znajdowała się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie strony skarżącej od kosztów sądowych. Z informacji zawartych na urzędowym formularzu PPPr wynika, że wartość środków trwałych wynosi 7 766,00 zł, zaś na rachunkach bankowych spółki znajdują się środki w wysokości 10.418,52 zł oraz 2.426,25 zł. Za ubiegły rok bilansowy spółka osiągnęła zysk w wysokości 36.936,16 zł. W uzasadnieniu wniosku reprezentujący spółkę wspólnicy podnieśli, że ze względu na znacząca ilość stałych wydatków w 2009 r. oraz w 2015 r. zaciągnięte zostały zobowiązania kredytowe w kwotach odpowiednio: 170.247,00 zł oraz 140.000,00 zł. Z kolei na dzień 30 listopada 2015 r. dochód spółki kształtował się na poziomie 51.898,50 zł. Obecnie stan rachunku w Banku [...] w J. wynosi 0 zł, zaś w [...] – 2974,07 zł. W tym miejscu wskazać należy, że w orzecznictwie sądowym ukształtował się pogląd, zgodnie z którym o potencjale do gromadzenia środków finansowych podmiotów prowadzących działalność gospodarczą, a tym samym o dostępności środków finansowych pozwalających na pokrycie kosztów sądowych, decydują przede wszystkim uzyskiwane przychody z tytułu świadczonych usług bądź sprzedawanych towarów, a nie dochody bądź strata, będące wynikiem różnicy pomiędzy przychodami a kosztami działalności, która z kolei jest skutkiem decyzji gospodarczych podejmowanych przez prowadzącego działalność gospodarczą (por. postanowienie NSA z dnia 17 października 2011r., sygn. akt II FZ 542/11, LEX 987763). Fakt ponoszenia kosztów działalności gospodarczej jest związany z istotą aktywności gospodarczej nastawionej na zysk, nie ma zatem podstaw do przerzucania konieczności ponoszenia kosztów sądowych na Skarb Państwa tylko z tego powodu, że koszty działalności są wysokie. Działalność gospodarcza może przynosić niskie dochody czy nawet stratę podatkową, co jednak nie jest równoznaczne z brakiem uzyskiwania w ogóle realnego dochodu – środków finansowych. Zdaniem Sądu skarżąca spółka posiada wystarczające środki pozwalające jej ponieść koszty postępowania sądowego, które na obecnym etapie sprowadzają się do wpisu od skargi w kwocie 384 zł. Biorąc pod uwagę wysokość środków zgromadzonych na rachunkach bankowych spółki, nie można uznać, aby poniesienie tego rodzaju wydatku zachwiało płynnością finansową spółki i w znacznym stopniu uszczupliło jej majątek. W świetle dochodów, jakie uzyskuje, a także wartości jej majątku trwałego, niedopuszczalne byłoby przyjęcie, że spełnia ona przesłanki przyznania prawa pomocy. Spółka w istocie nie wykazała, że zmaga się z groźbą niewypłacalności, a przedłożone dokumenty świadczą o prowadzeniu działalności na dosyć dużą skalę. Wskazać również należy, co niejednokrotnie podkreślane jest w orzecznictwie sądowym, że od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, należy szczególnie wymagać zapobiegliwości i przezorności w zakresie zabezpieczenia środków na potrzeby postępowań sądowych (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 16 października 2008r., sygn. akt I SA/Po 1433/07, Lex nr 507290, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2008r., sygn. akt I FZ 236/08, Lex nr 479142, z dnia 1 kwietnia 2008r., sygn. akt I OZ 208/08, Lex nr 477191). Skarżąca będąc przedsiębiorcą w ramach planowania wydatków, przewidując realizację swoich praw przed sądem, powinna uwzględnić konieczność posiadania środków finansowych na prowadzenie procesów sądowych. Koszty związane z postępowaniem przed sądem należy traktować na równi z innymi kosztami prowadzonej działalności, takimi jak należności publicznoprawne czy pieniężne zobowiązania umowne. Mając na względzie powyższe Sąd, działając na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 260 p.p.s.a., postanowił orzec jak w sentencji postanowienia.