II SA/Gl 1068/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska,, Sędzia WSA Włodzimierz Kubik (spr.), Protokolant referent Joanna Wita, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 marca 2011 r. sprawy ze skargi P. Ś. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Burmistrz Miasta M. orzekł o wymeldowaniu P. Ś. z pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] w M. Orzeczenie to zostało wydane w oparciu o przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 993 ze zm. – dalej ustawa o ewidencji ludności). Postępowanie w sprawie zostało wszczęte w wniosku W. Ś., która w piśmie z dnia [...] roku podała, że jej były mąż P. Ś. niezamieszkuje w przedmiotowym lokalu od [...] r. Były małżonek wnioskodawczyni podał natomiast, że w mieszkaniu przy ul. [...] od [...] r. przebywa tylko pod nieobecność żony, a to z uwagi na swoje bezpieczeństwo. Podniósł także, że W. Ś. utrudniała mu dostęp do mieszkania m. in. poprzez wymianę zamków w drzwiach wejściowych. W toku postępowania przeprowadzone zostały oględziny przedmiotowego lokalu, na których podstawie ustalono, że aktualnie lokal ten jest zamieszkiwany przez W. Ś. i jej córkę K. Ś. Organ przeprowadził również rozprawę administracyjną z udziałem świadków i stron postępowania. Zdaniem Burmistrza Miasta M. zgromadzone w sprawie dowody jednoznacznie wskazują, że P. Ś. od dłuższego już czasu nie mieszka w lokalu przy ul. [...]. Według twierdzeń P. Ś. przedmiotowego lokalu nie opuścił on dobrowolnie lecz został do tego zmuszony przez wymianę zamków i agresywne zachowanie byłej żony, która żona rozpyliła w jego kierunku gaz łzawiący. Nie występował on jednak do sądu z powództwem opartym na art. 344 k.c., bowiem na chwilę obecną nie ma utrudnionego dostępu do mieszkania. Po wymianie zamków przez W. Ś. w dniu [...] r., zgłosił ten fakt na Policji, a następnie wymienił ponownie zamki i aktualnie posiada klucze do tego mieszkania. Organ zapoznał się także z postanowieniem Prokuratora [...] w M. z dnia [...] r., sygn. akt [...], którym umorzono dochodzenie w sprawie incydentu zaistniałego w dniu [...] r., który polegał na rozpyleniu gazu łzawiącego w kierunku R. i P. Ś. celem zmuszenia ich do opuszczenia mieszkania. Zdaniem organu instancji powyższe ustalenia dowodzą, że P. Ś. miał swobodny dostęp do lokalu mieszkalnego, w którym był zameldowany na pobyt stały. W lokalu tym jednak nie koncentrują się jego sprawy życiowe, bowiem nie stołuje się on w nim i nie nocuje. Należało zatem przyjąć, że opuścił go w sposób trwały i dobrowolny. W odwołaniu od tej decyzji P. Ś. domagał się jej uchylenia i odmowy wymeldowania go z pobytu stałego w przedmiotowym lokalu. Wskazał, że pomimo utraty tytułu do przebywania w lokalu przy ul. [...] w M. nie opuścił go dobrowolnie. Jest to bowiem miejsce, z którym łączy go zamiar stałego pobytu. W lokalu tym ma zgromadzone swoje rzeczy osobiste lecz przebywa w nim jedynie pod nieobecność byłej żony, chcąc uniknąć kłótni i zaczepek z jej strony. Normalny pobyt w tym lokalu uniemożliwia mu głęboki konflikt z żoną oraz pogarszająca się sytuacja rodzinna. Próby wejścia do mieszkania w czasie obecności byłej żony zawsze kończyły się kłótnią i wyrzucaniem go. Świadczą o tym chociażby wydarzenia z [...] r. kiedy to W. Ś. bez porozumienia się z nim zmieniła zamki oraz użyła względem niego przemocy rozpylając w jego kierunku gaz łzawiący. Nie można tym samym uznać, że opuszczenie przez niego spornego lokalu mieszkalnego wynikało z jego nieskrępowanej woli przeniesienia swoich interesów życiowych w inne miejsce. Było to natomiast spowodowane bezprawnymi działaniami i zachowaniami jego byłej żony. Zdaniem odwołującego się organ oceniając dobrowolność opuszczenia przez niego lokalu powinien zbadać przede wszystkim okoliczności istniejące w dniu kiedy wyprowadził się z mieszkania, a nie w dniu orzekania ( w tej kwestii powołał się na wyrok WSA w Warszawie z dnia 15 września 2006 r., IV SA/Wa 1073/06, [w:] LEX Nr 255681). Wskazał wreszcie, powołując się na wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 12 czerwca 2008 r., sygn. akt III SA/Wr 533/07, [w:] LEX Nr 512911, że przejściowa nieobecność, czy też nawet regularne okresy fizycznej nieobecności w miejscu stałego zameldowania nie mogą stanowić podstawy do przyjęcia, że doszło do opuszczenia stałego pobytu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności. Zaskarżoną decyzją Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W podstawie prawnej organ odwoławczy wskazał art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności. W uzasadnieniu orzeczenia podał, że ustalenia poczynione przez organ I instancji dowodzą w sposób bezsporny, że odwołujący się nie przebywa w spornym lokalu z zamiarem pobytu stałego. W lokalu tym nie ma on ześrodkowanych swoich interesów życiowych, a jedynie przechowuje w nim pozostawione rzeczy i lokal ten sporadycznie odwiedza. Odnosząc się do głównego zarzutu odwołania Wojewoda wskazał, że w jego ocenie doszło jednak do dobrowolnego i trwałego opuszczenia przez P. Ś. mieszkania przy ul. [...] w M. Nie podejmował on bowiem żadnych kroków zmierzających do powtórnego w nim zamieszkania. Wyjaśnił, że dobrowolny co do zasady charakter opuszczenie mieszkania ma miejsce także wtedy, jeśli ma ono na celu również poprawienie komfortu życiowego przez uniknięcie konfliktowych sytuacji związanych ze wspólnym zamieszkiwaniem z małżonkiem ( vide: wyrok NSA z dnia 6 marca 2008 r., II OSK 140/07[w:] LEX Nr 506574). Dla rozstrzygnięcia sprawy nie jest istotny natomiast deklarowany w odwołaniu sam zamiar pobytu P.Ś. w przedmiotowym lokalu. Ewidencja ludności służy bowiem rejestracji stanu faktycznego dotyczącego zamieszkiwania w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania ( art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności). Sam zamiar zatem nie ma znaczenia, jeśli nie towarzyszy mu pobyt w danym lokalu ( vide: wyrok WSA w Gliwicach z dnia 22 maja 2009r., II SA/Gl 776/08, [w:] LEX Nr 547333). Zdaniem Wojewody nie były trafne także pozostałe zarzuty odwołania. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach P. Ś. domagał się uchylenia decyzji Wojewody [...] i zasądzenia kosztów postępowania. Wskazał, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki do wymeldowania go z dotychczasowego miejsca stałego pobytu. W jego przypadku nie można bowiem mówić o ani o definitywności, ani o dobrowolności opuszczenia przez niego lokalu przy ul. [...] w M. W szczególności nieprawdziwe są twierdzenia organu odwoławczego, że nie podjął on żadnych kroków mających na celu przywrócenia współposiadania tego lokalu. Wymienił bowiem ponownie zamki w drzwiach po wejściu do mieszkania w asyście Policji. Obecnie ma do tego lokalu swobodny dostęp i jest jego współposiadaczem. W lokalu tym bywa także regularnie. W jednym z przyznanych mu przez Sąd pokoi trzyma swoje meble i ubrania oraz inne rzeczy osobiste. Przyjmuje tam także znajomych. W lokalu tym jedynie nie sypia z obawy przed byłą żoną. Nie jest trafny także argument, że w przedmiotowym lokalu nie koncentrują się jego funkcje życiowe, gdyż nie stołuje się w nim. W ostatnich czasach stało się bowiem popularne stołowanie się osób samotnych w restauracjach, barach i innych obiektach gastronomicznych. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do twierdzeń zawartych w skardze organ podtrzymał swoje stanowisko dotyczące dobrowolności i trwałości opuszczenia przez skarżącego jego dotychczasowego miejsca stałego pobytu. Wyjaśnił, że sporadyczne wizyty skarżącego w lokalu mieszkalnym nie odpowiadają warunkom pobytu stałego, jakim jest rzeczywiste zamieszkiwanie danej osoby pod wskazanym adresem. Odmowa wymeldowania skarżącego z pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] w M. byłaby zas utrzymywaniem fikcji meldunkowej i stanowiła obejście jednego z ważniejszych celów ustawy, jakim jest rejestracja danych dotyczących stanu faktycznego związanego z miejscem pobytu osób. W piśmie procesowym z dnia [...] r. uczestniczka postępowania W. Ś. wniosła o oddalenie skargi. Wskazała, że P. Ś. w [...] r. opuścił dobrowolnie mieszkanie przy ul. [...] zabierając ze sobą swoje rzeczy osobiste. W mieszkaniu pozostawił jedynie nieliczną garderobę, która prawdopodobnie jest dla niego bezużyteczna. Wraz z córką są już zmęczone ciągłym udzieleniem odpowiedzi różnym instytucjom i urzędom, że P. Ś. nie mieszka już w tym lokalu. Nie jest prawdą, że groziła ona byłemu mężowi, czy utrudniała mu dostęp do mieszkania. W jednym tylko przypadku użyła w obronie własnej gazu obezwładniającego rozpylając go w przedpokoju, aby zapobiec próbie organizacji przez męża w porze nocnej spotkania towarzyskiego. Sprawą tą zajęła się zresztą Policja oraz Prokuratura i skończyła się ona umorzeniem postępowania. Uczestniczka podała, że zamek w drzwiach mieszkania wymieniła, gdyż się zepsuł. O fakcie tym poinformowała zresztą telefonicznie funkcjonariusza Policji, a mąż aktualnie posiada klucze do mieszkania i jako współwłaściciel nie ma problemów z dostaniem się do niego. Po złożeniu wniosku o wymeldowanie były mąż wprawił też zamek patentowy do jednego z pokoi i zamknął go na klucz razem z jej rzeczami osobistymi. Ostatni raz mąż odwiedził na krótko mieszkanie [...] r. w związku z koniecznością dokonania przez pracowników Spółdzielni Mieszkaniowej odczytów podzielników ciepła i zainstalowania nowych podzielników. Nie miała miejsca też żadna rozprawa w sprawie podziału mieszkania do współużytkowania, a sprawy sądowej o podział wspólnego mieszkania nie może przeprowadzić z uwagi na postanowienie Prokuratora [...] w K. z dnia [...] r., sygn. akt [...] wydanym w związku z toczącym się postępowaniem przygotowawczym przeciwko P. Ś. Postanowieniem tym na prawie do przedmiotowego lokalu mieszkalnego zabezpieczona została grożąca byłemu mężowi kara grzywny oraz roszczenie o naprawienie szkody w mieniu Skarbu Państwa. Kłamstwem są także twierdzenia P. Ś. jakoby przyjmował w przedmiotowym mieszkaniu znajomych. W mieszkaniu on tym nie sypia, nie korzysta z łazienki, nie pierze i nie przebywa w nim. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie mogła odnieść skutku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach kontrolując zaskarżoną decyzję w aspekcie jej zgodności z prawem, jak nakazuje, art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ), uznał, że nie narusza ona przepisów prawa materialnego, a także nie narusza przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wojewoda [...] zdaniem Sądu, poprawnie ocenił zebrane dowody, dokonując na ich podstawie trafnych ustaleń faktycznych oraz przeprowadził prawidłowe rozważania prawne. Wskazać należy, że art. 15 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności nakłada na osobę, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące, obowiązek wymeldowania się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. Jeżeli obowiązek ten nie zostanie dopełniony, ustawa przewiduje tryb administracyjny wymeldowania, który może zostać uruchomiony z urzędu lub na wniosek strony ( m.in. właściciela lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu). W kontrolowanej sprawie postępowanie o wymeldowanie zostało wszczęte przez Burmistrza Miasta M. na wniosek byłej żony skarżącego W. Ś., której wraz z byłym mężem przysługiwało spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku przy ul. [...] w M. Na marginesie należy wskazać, że to ograniczone prawo rzeczowe zostało objęte zakazem jego zbycia na mocy postanowienia Prokuratora [...] w K. Zgodnie z zastosowanym w sprawie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności przesłankami orzeczenia wymeldowania osoby z miejsca pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad dwa miesiące jest opuszczenie miejsca tego pobytu oraz niedopełnienie obowiązku wymeldowania się. W aktualnym brzmieniu przywołanego przepisu, w odróżnieniu od rozwiązań prawnych obowiązujących przed wejściem w życie ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( Dz. U. nr 93, poz. 887), ustawodawca zrezygnował ze związania kwestii zameldowania na pobyt stały z utratą tytułu prawnego do lokalu, do czego doszło na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. sygn. akt K 20/01 ( Dz. U. z 2002 r. nr 72, poz. 716). Powyższa zmiana koresponduje z przepisem art. 9 ust. 2 b analizowanej ustawy zgodnie, z którym zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktycznego pobytu w tym lokalu. Wskazać należy, że ustawa o ewidencji ludności dopuszcza jednoczesne zameldowanie się na pobyt stały i pobyt czasowy w różnych lokalach mieszkalnych, nawet w tej samej miejscowości. Ustawodawca przewidział zatem możliwość posiadania przez osobę fizyczną stałego miejsca zameldowania w lokalu, w którym osoba ta faktycznie nie przebywa przez dłuższy okres czasu. Wydając decyzję o wymeldowaniu z miejsca stałego pobytu organ powinien mieć tym samym na uwadze tę okoliczność oraz ustawową definicję pobytu stałego zawartą w art. 6 ust. 1 ustawy. Zgodnie z tą definicją pobytem stałym jest miejsce zamieszkania w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Przywołane unormowania powodują, że przed wydaniem decyzji w trybie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności organy ewidencji ludności mają obowiązek dokonania ustaleń faktycznych pozwalających na stwierdzenie czy osoba dotychczas zameldowana na pobyt stały pod określonym adresem nie tylko faktycznie opuściła dotychczasowe miejsce pobytu, ale także czy opuszczenie miejsca tego pobytu ma charakter trwały i dobrowolny. Skład Sądu orzekający w niniejszej sprawie uznał, że Burmistrz Miasta M. oraz Wojewoda [...] prawidłowo wywiązali się z obowiązku nałożonego na nich omówionymi regulacjami prawnymi. W szczególności organy te prawidłowo przyjęły, że skarżący w sposób trwały opuścił lokal mieszkalny, w którym był dotychczas zameldowany na pobyt stały. W aktualnym stanie prawnym należy bowiem przyjąć, że opuszczenie miejsca stałego pobytu ma charakter trwały w przypadku, gdy osoba, której to dotyczy ześrodkowała swoją aktywność życiową poza swoim dotychczasowym miejscem pobytu i w najbliższym okresie sytuacja ta nie ulegnie zmianie. W związku z tym nie można zasadnie twierdzić, że posiadanie kluczy do mieszkania, przechowywanie w nim części rzeczy osobistych, a nawet sporadyczne odwiedzanie tego lokalu dowodzi owego ześrodkowania w nim aktywności życiowej. W kontrolowanym postępowaniu doszło do ześrodkowania aktywności życiowej skarżącego poza miejscem jego dotychczasowego pobytu stałego , czego dowodzą ustalenia faktyczne organów. Sam skarżący twierdzi, że od [...] r. nie nocuje i nie stołuje się w przedmiotowym lokalu. Przy czym jego była małżonka dowodzi, iż sytuacja taka ma miejsce już od [...] r. Według W. Ś. wyprowadził się on bowiem w tym okresie do mieszkania swojej konkubiny przy ul. [...] w M. Zaś skarżący twierdzi, że wyprowadził się do domu jego matki (i siostry) przy ul. [...] w M. W toku procesu o alimenty toczącego się przed Sądem [...] w M. skarżący zeznał do protokołu, że od [...] r. "mieszka albo u mamy, albo u przyjaciółki"). W tej sytuacji podniesione przez skarżącego okoliczności, a to posiadanie przez niego kluczy do mieszkania, przechowywanie w nim rzeczy osobistych oraz sporadyczne wizyty w mieszkaniu nie dowodzą zaś, że opuszczenie przez niego mieszkania ma charakter jedynie przejściowy i w dającym się przewidzieć okresie czasu sytuacja ta ulegnie zmianie. Sąd nie mógł także zaakceptować twierdzeń skarżącego, że został on zmuszony do opuszczenia wspólnego mieszkania przez bezprawne działania W. Ś., które miały miejsce w [...] r. Wyprowadził się on bowiem z mieszkania przy ul. [...], jak wskazują na to zgromadzone w sprawie dowody, na długo przed wymianą przez byłą żonę zamków w drzwiach wejściowych oraz mającym miejsce w tym samym czasie incydentem związanym z użyciem przez nią gazu łzawiącego. Zamek w drzwiach wejściowych skarżący wymienił zresztą niedługo po tym zdarzeniu i do dnia dzisiejszego – jak sam przyznaje - posiada klucze i swobodny dostęp do mieszkania. Umorzenie przez Prokuratora [...] w M. postępowania przygotowawczego toczącego się w sprawie rozpylenia przez W. Ś. w przedpokoju mieszkania gazu łzawiącego dowodzi także braku dostatecznych podstaw do przyjęcia, że skarżący opuścił miejsce dotychczasowego pobytu pod przymusem. Trudno także obawami przed agresywnymi zachowaniami byłej żony uzasadnić sporadyczne tylko i krótkotrwałe wizyty w przedmiotowym mieszkaniu. Skarżący mógł się skutecznie odizolować od byłej małżonki, bowiem założył zamek w drzwiach pokoju, w którym przechowuje swoje rzeczy osobiste. Zauważyć wreszcie należy, że do wydania decyzji o wymeldowaniu dochodzi prawie zawsze w sytuacjach, gdy opuszczenie dotychczasowego miejsca stałego pobytu nie ma charakteru w pełni dobrowolnego i nie wynika jedynie własnej woli osoby zainteresowanej. Konsekwencją tego stanu rzeczy było utrwalenie się w orzecznictwie sądowoadminstracyjnym poglądu, zgodnie z którym "za równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu należy uznać sytuację, w której osoba w nim zameldowana została z niego usunięta przez dysponenta lokalu, ale nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, których podjęcie doprowadziłoby do uznania działań dysponenta lokalu za bezprawne" (por. m.in. wyrok NSA z 25 października 2005 r., II OSK 127/05 [w:] LEX nr 201427). Nie można jednocześnie uznać, że środkami takimi było zawiadomienie Policji o wymianie zamków w drzwiach mieszkania, czy też o użyciu przez byłą żonę gazu łzawiącego, skoro działania te nie zmierzały w sposób bezpośredni do ponownego zamieszkania przez skarżącego w mieszkaniu przy ul. [...] w M. Podkreślić też należy, że dobrowolny co do zasady charakter opuszczenie mieszkania ma miejsce także wtedy, jeśli ma to na celu poprawienie komfortu życiowego przez uniknięcie konfliktowych sytuacji zwianych ze wspólnym zamieszkiwaniem z byłym małżonkiem ( vide: wyrok NSA z dnia 6 marca 2008 r., II OSK 140/07[w:] LEX Nr 506574). W tym stanie rzeczy należy stwierdzić, że orzekające w sprawie organy prawidłowo, w oparciu o art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności, dokonały wymeldowania skarżącego z miejsca jego dotychczasowego pobytu. Z powyższych względów zatem na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) skarga podlegała oddaleniu.