II SA/Gl 1089/16

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Łukasz Strzępek po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie zatwierdzenia wykazu osób uprawnionych do udziału we wspólnocie leśnej w kwestii wniosku o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu. postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy Na druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy K. S. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata z urzędu. W druku formularza wskazał, że samotnie prowadzi gospodarstwo domowe, utrzymując się z wynagrodzenia za pracę w kwocie 1380 zł brutto miesięcznie. W skład majątku skarżącego wchodzi lokal mieszkalny o pow. 80 m2 oraz nieruchomość rolna o pow. około 2ha. Skarżący zadeklarował, że nie posiada żadnego innego majątku, w tym oszczędności, papierów wartościowych ani też przedmiotów o wartości przekraczającej 5.000 zł. Ze sporządzonego przezeń zestawienia wynika, że na energię elektryczną co miesiąc przeznacza około 50 zł; na odbiór ścieków 64 zł kwartalnie; na usługi RTV – 14,90 zł; podatek w skali rocznej to koszt około 100 zł, zł natomiast ubezpieczenie budynku to koszt około 120 zł rocznie. Pismem z dnia 16 grudnia 2016 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do uprawdopodobnienia okoliczności podniesionych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: - udokumentowanie wysokości wydatków związanych z utrzymaniem się, tj. czynszu za lokal mieszkalny, opłat za energię elektryczną, czynsz dostawy wody, odbiór śmieci, usługi telekomunikacyjne, wykup lekarstw itp., - przedłożenie dokumentów potwierdzających podaną we wniosku wysokość dochodów ze stosunku pracy, - przedłożenie kopii złożonego zeznania podatkowego za 2015 r. W wyznaczonym terminie skarżący nadesłał wspomniane dokumenty. W oparciu o ich treść ustalono, że dochód brutto wnioskodawcy wynosi w istocie 1600 zł; opłaty za usługi telekomunikacyjne w skali miesiąca kształtują się na poziomie 30 zł miesięcznie; rachunek za energię elektryczną opiewa na kwotę 59,04 zł miesięcznie; za usługi Tv ([...]) skarżący płaci 14,90 zł miesięcznie, a za dostawy wody – 68,34 zł w ujęciu kwartalnym. Łączny wymiar podatku od nieruchomości kształtuje się zaś na poziomie 58 zł (vide nadesłana przez stronę kopia decyzji o wymiarze łącznego zobowiązania podatkowego za 2016 r.). Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) - zwanej dalej P.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w formie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia fachowego pełnomocnika z urzędu może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Należy przy tym wyraźnie podkreślić, że skorzystanie z tej formy prawa pomocy zostało przewidziane dla osób, które znajdują się w wyjątkowo trudnym położeniu materialnym a z przedstawionych okoliczności wynika, że nawet przy najdalej idących wysiłkach nie są w stanie samodzielnie wygospodarować środków na ten cel. W realiach rozpoznawanej sprawy złożony nie wniosek zasługuje na uwzględnienie albowiem sytuacja materialna wnioskodawcy nie jest wyjątkowo trudna, a ponadto analiza akt sprawy ujawniła okoliczności rodzące wątpliwości odnośnie wiarygodności podanych przez stronę informacji. Przede wszystkim zauważyć trzeba, że ocena możliwości finansowych osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy opiera się na zbadaniu jej stanu majątkowego, w tym uzyskaniu informacji o dochodach oraz stałych wydatkach. Porównanie tych dwóch ostatnich wartości pozwala ustalić jakie środki strona ma do dyspozycji po zaspokojeniu swoich stałych potrzeb i z tej perspektywy ocenić, czy będzie w stanie ponieść koszty sądowe oraz pokryć wydatki na fachowego pełnomocnika. Biorąc pod uwagę wysokość dochodu strony – tj. około 1300 zł netto oraz łączną sumę stałych, miesięcznych wydatków – około 160 zł uznać przyjdzie, że pozostająca w jego dyspozycji kwota pozwala skarżącemu na pokrycie pozostałych, bieżących kosztów utrzymania oraz wygospodarowanie środków zarówno na pokrycie ewentualnych kosztów sądowych jak i na opłacenie usług fachowego pełnomocnika. Nie można jednoznacznie stwierdzić, że opisana wyżej sytuacja strony jest wyjątkowo ciężka, co uzasadniałoby przychylenie się do złożonego wniosku. Tylko bowiem osoba, która nie ma żadnego stałego źródła utrzymania się ani też żadnego majątku może oczekiwać, ze jej wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym zostanie uwzględniony. Na tle przywołanych przez stronę okoliczności powstają wątpliwości, których wnioskodawca nie rozwiał, a które zostały przezeń skrzętnie przemilczane. Po pierwsze skarżący nie wyjaśnił u kogo i na jakich zasadach zamieszkuje w K.. Okoliczność ta jest bezsporna, gdyż kierowana doń korespondencja była i jest nadal odbierana przez skarżącego pod adresem: ul. [...], podczas gdy skarżący ponosi opłaty związane z utrzymaniem nieruchomości położonej w U. przy ul. [...]. Jest to zaś informacja istotna ze względu na ocenę sytuacji materialnej strony, gdyż ewentualne dodatkowe koszty związane z wynajmem mieszkania w K. niewątpliwie wpływają na kształt budżetu domowego strony oraz jej możliwości finansowe. Po drugie zauważyć trzeba, że korespondencja kierowana do skarżącego przez organ odwoławczy była odbierana zarówno przez niego jak i przez Panią H. P., określaną przez doręczyciela mianem "dorosłego domownika" lub współlokatora (vide karta nr 15, 52,58, 160 akt administracyjnych SKO w B.). Tymczasem w druku formularza wnioskodawca wyraźnie zaznaczył, że nikt nie pozostaje z nim we wspólnym gospodarstwie domowym (vide rubryka nr 6 formularza) co stoi w sprzeczności z poczynionymi wyżej ustaleniami. W konsekwencji oświadczenie skarżącego odnośnie jego stanu rodzinnego i majątkowego nie może być uznane za w pełni wiarygodne. Wypada zwrócić uwagę, że nieprzypadkowo ustawodawca w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. posłużył się zwrotem "wykaże". Oznacza to, że to na osobę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy został przerzucony ciężar przedstawienia swojej sytuacji materialnej w taki sposób, aby przekonać o zasadności złożonego wniosku. Instrumentem służącym wyjaśnieniu wątpliwości w tym zakresie jest wezwanie, o którym mowa w art. 255 P.p.s.a. Uzyskanie dodatkowego oświadczenia strony lub dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego oraz wyjaśnień odnośnie sytuacji rodzinne w trybie art. 255 P.p.s.a. służy uzupełnieniu stanu wiedzy sądu o sytuacji strony (por. postanowienie NSA z dnia 28 stycznia 2009 r. sygn. akt II GZ 332/08 – System Informacji Prawniczej Lex nr 551914). Konsekwencją uchylenia się od tego obowiązku lub udzielenia niekompletnych albo nieprawdziwych informacji może być odmowa przyznania prawa pomocy (tak orzekł NSA np. w postanowieniu z dnia 30 lipca 2009 r. sygn. akt I FZ 180/09 – Lex nr 552208, w postanowieniu z dnia 28 lipca 2009 r. sygn. akt I OZ 744/09 – Lex nr 552504, w postanowieniu z dnia 23 marca 2012 sygn. akt I OZ 184/12 - 1136769 oraz w postanowieniu z dnia 28 marca 2012 r. sygn. akt I OZ 182/12 - Lex 1136768). Zważywszy, że brak jest dostatecznych podstaw do uwzględnienia wniosku, działając na podstawie art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 258 §1 i §2 pkt 7 tej ustawy postanowiono jak w sentencji orzeczenia.