II SA/Gl 1244/25

WyrokWSA w Gliwicach2026-01-12

Skład orzekający: Rafał Wolnik, Aneta Majowska, Artur Żurawik

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy grzywna nałożona w celu przymuszenia do wykonania obowiązku rozbiórki budynku gospodarczego powinna być nałożona solidarnie na wszystkich współwłaścicieli nieruchomości, czy też każdy ze współwłaścicieli może być obciążony odrębną grzywną w pełnej wysokości?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że grzywna w celu przymuszenia do wykonania obowiązku rozbiórki budynku gospodarczego może być nałożona odrębnie na każdego ze współwłaścicieli w pełnej wysokości. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie przewiduje solidarnej odpowiedzialności w postępowaniu egzekucyjnym, a celem grzywny jest przymuszenie do wykonania obowiązku, co może być osiągnięte poprzez indywidualne obciążenie każdego zobowiązanego. Przyjęcie solidarnej odpowiedzialności mogłoby osłabić przymuszający charakter grzywny.
Stan faktyczny
Skarżąca wniosła skargę na postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach nakładające na nią grzywnę w celu przymuszenia do wykonania obowiązku rozbiórki budynku gospodarczego. Obowiązek ten wynikał z ostatecznej decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która została utrzymana w mocy przez SKO, WSA i NSA. Po stwierdzeniu niewykonania obowiązku, PINB nałożył na skarżącą grzywnę. Skarżąca zarzuciła m.in. niewłaściwe obliczenie grzywny, brak solidarnej odpowiedzialności oraz nieuwzględnienie planowanych zmian w planie zagospodarowania przestrzennego.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie, Asesor WSA Aneta Majowska (spr.), Sędzia WSA Artur Żurawik, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi S. G. na postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia 20 sierpnia 2025 r. nr WINB-WOA.7722.159.2025.ZS w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia oddala skargę. Pismem nadanym dnia 16 września 2025 r. S. G. (dalej: Skarżąca), reprezentowana przez fachowego pełnomocnika, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia 20 sierpnia 2025 r. nr WINB-WOA.7722.159.2025.ZS w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia. Zaskarżone postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym. Decyzją nr [...] z dnia 16 września 2020 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta R. (dalej: PINB) nakazał współwłaścicielom działki nr [...] (aktualnie nr [...]), R. S. i obecnie Skarżącej rozbiórkę budynku gospodarczego o powierzchni zabudowy ok. 45 m2, usytuowanego na działce nr [...] przy ul. [...] w R.. Decyzją nr [...] z dnia 9 listopada 2020 r. ŚWINB utrzymał w mocy w całości decyzję organu pierwszej instancji. Po rozpoznaniu skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 12 maja 2021 r. sygn. akt II SA/Gl 24/21 oddalił skargę na ww. decyzję ŚWINB. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 15 maja 2024 r. sygn. akt II OSK 2025/21 oddalił skargę kasacyjną od ww. wyroku. Podczas czynności kontrolnych w dniu 22 października 2024 r. PINB ustalił, że nałożony obowiązek nie został wykonany. Upomnieniem Nr [...] z dnia 7 listopada 2024 r. PINB wezwał Skarżącą do wykonania obowiązku nałożonego decyzją PINB z dnia 16 września 2020 r. oraz pouczył, że w przypadku braku wykonania wymienionego obowiązku sprawa zostanie skierowana na drogę postępowania egzekucyjnego. Upomnienie doręczono 15 listopada 2024 r. W dniu 4 lutego 2025 r., w toku ponownie przeprowadzonych oględzin ustalono, że nakaz nie został wykonany. Następnie sporządzono tytuł wykonawczy Nr [...] z dnia 18 marca 2025 r., znak [...], który został doręczony Skarżącej w dniu 20 marca 2025 r. Postanowieniem nr [...] znak [...] z dnia 27 czerwca 2025 r., PINB działając w oparciu o art. 119, art. 121 § 4, § 5, art. 122, art. 64a § 1 pkt 1 ustawy z dnia 1 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 2505 z późn. zm., dalej: u.p.e.a.) oraz art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 572 z późn. zm., dalej: k.p.a.), nałożył na Skarżącą grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 65.186,49 zł do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym nr [...] z dnia 18 marca 2025 r., nałożył opłatę za wydanie postanowienia w wysokości 68 zł, wezwał do ich uiszczenia w terminie 30 dni pod rygorem zastosowania trybu egzekucji administracyjnej należności pieniężnych, oraz wezwał do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym nr [...], w terminie 30 dni, z pouczeniem, że niewykonanie obowiązku spowoduje orzeczenie wykonania zastępczego. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia PINB wyjaśnił, że zgodnie z art. 6 § 1 u.p.e.a., gdy zobowiązany uchyla się od wykonania obowiązku, wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych. Przy egzekucji dotyczącej spełnienia obowiązków wynikających z przepisów prawa budowlanego, organ egzekucyjny ma możliwość zastosowania jednego z dwóch środków egzekucyjnych, tj. grzywny w celu przymuszenia albo wykonania zastępczego, a dokonując wyboru jednego z nich kieruje się zasadą stosowania środków prowadzących bezpośrednio do wykonania obowiązków, które będą najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Wyjaśnił, że w sytuacji wykonania obowiązku, stosownie do art. 125 u.p.e.a. grzywna nieuiszczona lub nieściągnięta podlega umorzeniu, zaś zgodnie z art. 126 tej ustawy, grzywna uiszczona, może na wniosek zostać zwrócona w 75% lub w całości. Wyjaśnił również sposób obliczenia wysokości grzywny, w oparciu o art. 121 § 5 u.p.e.a., tj. iloczyn powierzchni zabudowy budynku 44,95 m2 oraz 1/5 ceny 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego, ogłoszonej przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów za I kwartał 2025 r. 7.251 zł. Postanowienie zostało doręczone Skarżącej w dniu 3 lipca 2025 r. W zażaleniu wniesionym w ustawowym terminie, w dniu 9 lipca 2025 r., pełnomocnik Skarżącej zarzucił, że ustalony tytułem egzekucyjnym obowiązek nie odpowiada stanowi faktycznemu, a ponadto nałożona grzywna winna mieć charakter solidarny, podobnie jak poprzedzający ją tytuł egzekucyjny. Wskazał, że na nieruchomości, której Strona jest współwłaścicielem realizowana była budowa budynku mieszkalnego, ale nigdy obiekt taki nie powstał. Wywiódł, że na potrzeby prowadzonego postępowania egzekucyjnego koniecznym było dokonanie oceny opartej o obecny stan faktyczny i prawny, który umożliwiałby przyjęcie, iż aktualnie przedmiotem wykonania ma być rozbiórka budynku gospodarczego, nie wystarczą natomiast szacunkowe pomiary. Ponadto zdaniem Strony grzywna powinna zostać nałożona łącznie na współwłaścicieli. Pełnomocnik wniósł o zawieszenie postępowania w przedmiocie rozbiórki na okres 12 miesięcy, gdyż jest to czas niezbędny dla wykonania prac dotyczących zainstalowanej na działce instalacji fotowoltaicznej. Zaznaczył też, że wobec prowadzonych prac planistycznych nie jest wykluczone objęcie terenu zmianą planu zagospodarowania przestrzennego, a tym samym umożliwienie dokonania legalizacji wykonanych już prac. Po rozpoznaniu zażalenia, organ odwoławczy na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., przywołanym na wstępie postanowieniem z dnia 20 sierpnia 2025 r. nr WINB-WOA.7722.159.2025.ZS, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania, przywołał brzmienie przepisów mających zastosowanie w sprawie egzekucji administracyjnej w przypadku obowiązku przymusowej rozbiórki obiektu budowlanego oraz w powołaniu na orzecznictwo wyjaśnił, że co do zasady grzywna w celu przymuszenia uważana jest za środek mniej dolegliwy dla zobowiązanego niż wykonanie zastępcze. Zwrócił także uwagę, że organ nie ma możliwości kształtowania wysokości grzywny, której sposób obliczenia określony jest w art. 121 § 5 u.p.e.a. Dalej ustalił, że przeprowadzone w dniach 22 października 2024 r. i 4 lutego 2025 r. kontrole wykazały, że obowiązek nie został wykonany, a okoliczność ta nie jest kwestionowana w treści zażalenia. Ocenił jako nieuzasadniony zarzut oparcia obliczeń powierzchni budynku na szacunkowych pomiarach, wyjaśniając, że powierzchnia przyjęta do ustalenia wysokości grzywny została ustalona w trakcie czynności prowadzonych w dniu 26 maja 2020 r. i wynosi 9,75 m x 4,61 m, tj. 44,95 m2, a jak wynika z akt, okoliczności faktyczne w tym zakresie nie uległy zmianie. Podobnie prawidłowo organ ustalił cenę 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego ogłoszonej w Komunikacie Prezesa GUS za I kwartał 2025 r. Odnosząc się do zarzutu nieuwzględnienia solidarnej odpowiedzialności za wykonanie obowiązku, zauważył, że jeśli egzekucji administracyjnej podlega nałożony na kilka podmiotów obowiązek wykonania rozbiórki obiektu budowlanego, to każdy z nich jest zobowiązanym w myśl art. 27 § 1 pkt 2 u.p.e.a., do całego obowiązku i wobec każdego z podmiotów odrębnie organ egzekucyjny jest zobowiązany prowadzić czynności egzekucyjne. Każdy z adresatów decyzji zawierającej nakaz wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym jest w pełnym zakresie odpowiedzialny za wykonanie nakazu. O ile obowiązek rozbiórki nie jest spełniany dobrowolnie, w stosunku do każdego zobowiązanego mogą być stosowane środki egzekucyjne, w tym grzywna w celu przymuszenia w wysokości ustalonej na podstawie art. 121 u.p.e.a. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie przewiduje solidarnej odpowiedzialności zobowiązanych w postępowaniu egzekucyjnym. Natomiast co do podniesionej projektowanej zmiany zapisów planu miejscowego oraz wniosku o zawieszenie postępowania, wyjaśnił, że przedmiotem postępowania egzekucyjnego nie jest weryfikacja ostatecznej i prawomocnej decyzji merytorycznej orzekającej o nakazie rozbiórki, która niewykonana dobrowolnie podlega przymusowemu wykonaniu. W tych okolicznościach organ odwoławczy stwierdził, że zarzuty zażalenia nie zasługują na uznanie, a zaskarżone postanowienie odpowiada przepisom prawa. Postanowienie zostało doręczone w dniu 21 sierpnia 2025 r. Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodziła się Skarżąca. W skardze sformułowała zarzuty naruszenia: 1) art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy oraz art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez niewystarczające uzasadnienie faktyczne i prawne zaskarżonego postanowienia, 2) art. 121 § 4 i 5 u.p.e.a. poprzez niewłaściwą jego interpretację i zastosowanie, skutkujące nałożeniem na każdego współwłaściciela odrębnej grzywny w pełnej wysokości, co stanowi nadmierną dolegliwość i prowadzi do sytuacji, w której łączna suma grzywien dwukrotnie przekracza ustawową granicę, a także art. 56 § 1 pkt 5 u.p.e.a. przez nieuwzględnienie okoliczności mogących stanowić podstawę zawieszenia postępowania egzekucyjnego ze względu na planowane zmiany planu miejscowego. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia, wstrzymanie jego wykonania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik akcentował, że zaskarżone postanowienie w rażący sposób narusza przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przez nałożenie grzywny w pełnej wysokości na każdego współwłaściciela nieruchomości, podczas gdy nakaz rozbiórki budynku gospodarczego jest obowiązkiem ciążącym na współwłaścicielach solidarnie. W ocenie strony skarżącej nałożenie na każdego ze współwłaścicieli grzywien w pełnej wysokość stanowi nadmierną dolegliwość powodując, że łączna kwota grzywny przekracza ustawowo określoną wysokość. Zdaniem strony skarżącej, wbrew treści art. 121 § 4 u.p.e.a. grzywna została nałożona co do tego samego budynku więcej niż jeden raz, organ powinien natomiast - w przypadku współwłasności nieruchomości i wspólnego obowiązku rozbiórki, nałożyć jedną grzywnę, za którą współwłaściciele odpowiadaliby solidarnie, analogicznie do solidarnej odpowiedzialności współwłaścicieli w innych gałęziach prawa. A nawet jeśli przyjąć, że grzywna nie może mieć charakteru solidarnego, to organ powinien nałożyć grzywny w proporcjonalnej wysokości na każdego z współwłaściciela, tak aby ich łączna suma nie przekraczała kwoty wynikającej z art. 121 § 5 u.p.e.a. Pełnomocnik zaznaczył też, że w zaskarżonym postanowieniu organ nie odniósł się w sposób wyczerpujący do argumentu Skarżącej dotyczącego potencjalnej zmiany planu zagospodarowania przestrzennego, która mogłaby umożliwić legalizację samowoli budowlanej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Podał też, że uwzględnił wniosek zawarty w skardze i postanowieniem znak [...] z dnia 25 września 2025 r. wstrzymał wykonanie zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Zgodnie z regulacją art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie (pkt 3). W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części - art. 151 p.p.s.a. Przedmiotem kontroli rozpoznawanej sprawy, w oparciu o wymienione powyżej kryteria, stało się postanowienie w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia w związku z niewykonaniem obowiązku rozbiórki obiektu budowlanego. Przeprowadzona zgodnie z kryterium legalności, sądowoadministracyjna kontrola zaskarżonego rozstrzygnięcia organu administracji publicznej wykazała, że jest ono zgodne z prawem. Brak było podstaw do uwzględnienia skargi. Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowią przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w szczególności regulacja art. 119 tej ustawy. Stosownie do treści § 1 wskazanego przepisu, grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego. Z kolei zgodnie z art. 121 u.p.e.a., jeżeli egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego, grzywna w celu przymuszenia jest jednorazowa, chyba że dotyczy obowiązku utrzymania obiektu budowlanego w stanie nieoszpecającym otoczenia (§ 4). Wysokość grzywny w przypadku obowiązku przymusowej rozbiórki budynku lub jego części, stanowi iloczyn powierzchni zabudowy budynku lub jego części, objętego nakazem przymusowej rozbiórki, i 1/5 ceny 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego, ogłoszonej przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów do obliczania premii gwarancyjnej dla posiadaczy oszczędnościowych książeczek mieszkaniowych (§ 5). Grzywna w celu przymuszenia jest środkiem egzekucyjnym o charakterze przymuszającym. Jej celem jest doprowadzanie do wykonania określonego obowiązku w sposób pośredni, to jest poprzez dolegliwość nałożonej na zobowiązanego grzywny. Stosownie natomiast do art. 7 § 2 omawianej ustawy, organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. W ramach uwag wstępnych wymaga również odnotowania, iż w środkach odwoławczych na postanowienie o zastosowaniu grzywny w celu przymuszenia nie jest dopuszczalne powoływanie okoliczności oraz argumentacji skierowanej względem ostatecznej decyzji PINB nr [...] z dnia 16 września 2020 r. nakazującej rozbiórkę budynku. Tego rodzaju okoliczności powinny zostać ocenione w toku postępowania o nakazie rozbiórki. W przypadku ich formułowania w toku niniejszego postępowania, jako pozostające poza zakresem kognicji Sądu w tej sprawie, nie mogą zostać rozważone. Jak zaznaczono na wstępie, i tak też wynika z akt administracyjnych przedłożonych do sprawy - decyzją nr [...] z dnia 16 września 2020 r. nakazano rozbiórkę przedmiotowego budynku. Rozstrzygnięcie podlegało kontroli instancyjnej oraz sądowoadministracyjnej. W dniu 7 listopada 2024 r. wystawiono upomnienie Nr [...] wzywając do wykonania obowiązku wraz z pouczeniem, że w przypadku niewykonania wymienionego obowiązku, sprawa zostanie skierowana na drogę postępowania egzekucyjnego. Upomnienie doręczono w dniu 15 listopada 2024 r. Tytuł wykonawczy Nr [...] wystawiony dnia 18 marca 2025 r., został odebrany w dniu 20 marca 2025 r. (wskazano zobowiązanego - wyłącznie Skarżącą, prawidłowo wskazano podstawę prawną obowiązku: "decyzja PINB nr [...] z dnia 16 września 2020 r.", karta nr 3 akt administracyjnych). Wobec powyższego organ egzekucyjny zastosował środek egzekucyjny jakim jest grzywna w celu przymuszenia. Postanowienie organu pierwszej instancji zawierało wezwanie do uiszczenia ww. grzywny w celu przymuszenia w zakreślonym terminie, z pouczeniem, że jej nieuiszczenie w terminie spowoduje zastosowanie trybu egzekucji administracyjnej należności pieniężnych oraz wezwanie do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia z zagrożeniem, że w razie niewykonania obowiązku w terminie będzie orzeczone wykonanie zastępcze. Zredagowanie postanowienia o nałożeniu grzywny pozostaje zgodne z regulacją art. 122 § 2 u.p.e.a. Sposób obliczenia wysokości grzywny w celu przymuszenia został przeprowadzony zgodnie do treści art. 121 § 5 u.p.e.a. jako iloczyn, ustalonej w toku postępowania zakończonego ostateczną decyzją nr [...] z dnia 16 września 2020 r. powierzchni zabudowy budynku gospodarczego objętego nakazem przymusowej rozbiórki (44,95 m2) i 1/5 ceny 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego, ogłoszonej przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów do obliczania premii gwarancyjnej dla posiadaczy oszczędnościowych książeczek mieszkaniowych (Komunikat Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 26 maja 2025 r. w sprawie ceny 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego za I kwartał 2025 r.: Na podstawie art. 3b ust. 4 ustawy z dnia 30 listopada 1995 r. o pomocy państwa w spłacie niektórych kredytów mieszkaniowych, udzielaniu premii gwarancyjnych oraz refundacji bankom wypłaconych premii gwarancyjnych, Dz. Urz. z 2024 r. poz. 1774, ogłasza się, że cena 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego za I kwartał 2025 r. wyniosła 7.251 zł). Na dzień rozstrzygania przez organ odwoławczy w dniu 20 sierpnia 2025 r., nie była jeszcze znana cena 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego za II kwartał 2025 r. (Komunikat Prezesa GUS z dnia 25 sierpnia 2025 r., D. Urz. z 2025 r., poz. 37). Z akt sprawy nie wynika zmiana tej powierzchni, okoliczność ta nie była również podnoszona przez stronę skarżącą. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny, w każdym przypadku nałożenia obowiązku rozbiórki obiektu budowlanego, wysokość grzywny jest ustalana na identycznych zasadach. Jest to niewątpliwe rygorystyczne rozwiązanie, ale wynika ono wprost z art. 121 § 4 i 5 u.p.e.a. i takim też zasadom podlega ustalenie grzywny celem przymuszenia zobowiązanego do rozbiórki budynku (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 czerwca 2016 r. sygn. akt II OSK 1458/14). W sprawie nie budzi wątpliwości niewykonanie obowiązku nałożonego ostateczną decyzją PINB, czego Skarżąca nie kwestionowała. Stosownie do treści ww. decyzji obowiązek obejmował rozbiórkę budynku gospodarczego. Tak też został sformułowany tytuł wykonawczy. Przed jego wystawieniem, w dniu 4 lutego 2025 r., przeprowadzono ponowne oględziny stwierdzając niewykonanie decyzji. Zgodnie z ugruntowaną już linią orzecznictwa sądów administracyjnych, dopóki w obrocie prawnym pozostaje decyzja nakładająca określony obowiązek, dopóty możliwe jest wszczęcie i prowadzenie egzekucji w celu jego wykonania (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 25 października 2007 r. sygn. akt II SA/Gl 335/07). Działania organu egzekucyjnego na aktualnym etapie postępowania są natomiast jedynie konsekwencją niewykonania decyzji o charakterze merytorycznym (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 23 października 2015 r. sygn. akt II SA/Po 302/15). Organ egzekucyjny nie bada zatem decyzji o nałożeniu obowiązku rozbiórki, lecz podejmuje działania przy zastosowaniu obowiązujących przepisów prawa do jej wykonania. Jak już sygnalizowano, w postępowaniu egzekucyjnym organ nie może badać merytorycznej poprawności decyzji nakładającej obowiązki objęte tytułem wykonawczym, a także badać możliwości jej wzruszenia w trybach nadzwyczajnych. Nie można bowiem łączyć postępowania egzekucyjnego z trybami postępowania administracyjnego (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 marca 2015 r., sygn. akt II OSK 2030/13). W niniejszej sprawie organy dokonały właściwego wyboru środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia jako środka najmniej uciążliwego dla zobowiązanego. Dopiero brak skuteczności grzywny w celu przymuszenia winien być podstawą do zastosowania innego środka egzekucyjnego w postaci wykonania zastępczego. Podkreślić przy tym należy, iż zgodnie z art. 125 § 1 u.p.e.a. w razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, nałożone, a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu. Stosownie natomiast do treści art. 126 u.p.e.a. na wniosek zobowiązanego, który wykonał obowiązek, grzywny uiszczone lub ściągnięte w celu przymuszenia mogą być w uzasadnionych przypadkach zwrócone w wysokości 75% lub w całości. Państwowe organy egzekucyjne mogą zwrócić grzywnę po uzyskaniu zgody organu wyższego stopnia. W przypadku zastosowania wykonania zastępczego, zobowiązany do dokonania rozbiórki zostaje bowiem, zgodnie z art. 127 i art. 133 § 1 u.p.e.a., obciążony pełnymi kosztami wykonania zastępczego. W okolicznościach niniejszej sprawy zgodne z obowiązującymi przepisami było prowadzenie postępowania w trybie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi, przypomnieć należy, że każdy adresat nakazu jest zobowiązany do wykonania nałożonego obowiązku, dotyczy to także sytuacji, w której zakres odpowiedzialności wielu podmiotów jest tożsamy. Powyższe nie oznacza solidarnego nałożenia obowiązku, ani też możliwości traktowania zobowiązanych jako jednego zobowiązanego. Zgodnie z definicją legalną zobowiązanym jest osoba prawna albo jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej albo osoba fizyczna, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym lub obowiązku o charakterze niepieniężnym (art. 1a pkt 20 u.p.e.a.). Każdy z adresatów decyzji zawierającej nakaz wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym jest w pełnym zakresie odpowiedzialny za jego wykonanie. Konsekwencją takiego stanu prawnego jest stanowisko, według którego obowiązek wykonania czynności może być egzekwowany wobec każdego zobowiązanego. Z przepisów art. 119 § 1, art. 120 § 1 oraz art. 121 § 4 i 5 omawianej ustawy wynika, że grzywnę w celu przymuszenia można nałożyć na każdego zobowiązanego. Ograniczeń w tym zakresie nie ma także w przypadku, gdy obowiązek wykonania czynności nałożony został na kilka podmiotów. Pogląd ten umacnia cel wymierzenia grzywny jakim jest przymuszenie zobowiązanych do wykonania obowiązku, który może zostać osiągnięty, gdy środek przymuszający ma rzeczywistą siłę dolegliwego oddziaływania. Przyjęcie stanowiska, według którego grzywna w celu przymuszenia do wykonania określonego obowiązku powinna być rozłożona na wszystkich zobowiązanych do jego wykonania, mogłoby oznaczać utratę racji bytu tego środka egzekucyjnego. W przypadku wielości zobowiązanych, z uwagi na groźbę zbyt małej dolegliwości finansowej, grzywna straciłaby swój przymuszający charakter. W konsekwencji nieuprawniony jest pogląd o dopuszczalności wymierzenia wszystkim zobowiązanym jednej grzywny na warunkach świadczenia solidarnego (zob. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 stycznia 2015 r., sygn. akt II OSK 1599/13, z dnia 23 marca 2010 r., sygn. akt II OSK 573/09). W rozpoznawanej sprawie, jak słusznie uznał organ odwoławczy, brak było podstaw do zawieszenia postępowania egzekucyjnego z powodu prac nad miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Art. 56 § 1 pkt 5 u.p.e.a. odsyła do odrębnych przepisów, które muszą wskazywać, że dana okoliczność stanowi podstawę do zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Podstawy takiej nie daje oczekiwanie na zmianę w bliżej niedookreślonym czasie stanu prawnego. Do powyższego zarzutu organ odwoławczy odniósł się w wystarczającym stopniu, wskazując na charakter, zakres i cel postępowania egzekucyjnego. Stwierdzić zatem należało, że brak jest przepisu prawa umożliwiającego zawieszenie postępowania w sprawie wymierzenia grzywny w celu przymuszenia wobec oczekiwania na zmianę przepisów prawa miejscowego. Niezasadne wobec powyższego pozostaje stanowisko skargi, w tym podniesione zarzuty naruszenia art. 121 § 4 i 5 oraz art. 56 § 1 pkt 5 u.p.e.a. (zarzut na 1 petitum skargi). Analiza dokonana przez Sąd prowadzi do wniosku, że postępowanie zostało przeprowadzone w sposób zgodny z regułami wynikającymi z przepisów postępowania, w tym art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., a uzasadnienie zaskarżonego postanowienia spełnia wymogi art. 107 § 3 k.p.a. (zarzut nr 2 petitum skargi). Sąd nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi, dokonując kontroli w granicach danej sprawy, ale poza granicami zarzutów, także nie dopatrzył się przyczyn mogących stanowić podstawę do zastosowania kompetencji kasacyjnych. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło z uwagi na treść art. 119 pkt 3 p.p.s.a., stosownie do którego sprawa może zostać rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). Sąd nie był zatem związany wnioskiem skargi, a jednocześnie nie dostrzegł powodów, dla których sprawa miałaby zostać rozpoznana na rozprawie. Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło