II SA/Gl 1281/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Broda po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu S.O. od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 15 marca 2017 r. sygn. akt II SA/Gl 1281/16 w sprawie ze skargi S. O. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania postanawia: utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy. W nadanym na adres Sądu w dniu 13 lutego 2017 r. wnioskiem skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego z urzędu. Jak wynika z treści formularza oraz przedłożonych przez skarżącego dokumentów, przebywa on obecnie w [...], gdzie jest zatrudniony i uzyskuje wynagrodzenie. Z tego dochodu potrącane są świadczenia alimentacyjne. Skarżący posiada środki będące w jego dyspozycji w wysokości 246 zł. Pozostałe środki – w wysokości 1991 zł - znajdują się na rachunku depozytowym i zostaną wypłacone skarżącemu, po opuszczeniu [...]. Postanowieniem z dnia 15 marca 2017 r. referendarz sądowy powyższy wniosek skarżącego uwzględnił w zakresie przyznania mu profesjonalnego pełnomocnika z urzędu. Oddalił natomiast w części dotyczącej zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych w sprawie. Zdaniem referendarza środki pozostające w dyspozycji skarżącego w kwocie 246 zł (stan na dzień 7 marca 2017 r.) pozwalają wnioskodawcy na samodzielne opłacenie wpisu od skargi oraz ewentualnych pozostałych kosztów sądowych. Wysokość tego dochodu oraz ograniczone możliwości w nawiązaniu kontaktu z profesjonalnym pełnomocnikiem uzasadniały natomiast, w ocenie referendarza, przyznanie skarżącemu prawa pomocy w pozostałym zakresie. W ustawowym terminie skarżący wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia wyjaśniając, że ponosi koszty kserowania dokumentów czy zakupu rzeczy osobistych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., zwanej dalej Ppsa) sąd rozpatrując sprzeciw wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Zgodnie z § 2 tego przepisu, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność, a sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Z kolei art. 245 Ppsa stanowi, że przyznanie prawa pomocy może nastąpić bądź w zakresie całkowitym, bądź częściowym. W zawisłej sprawie skarżący zwrócił się o przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. I tak w myśl art. 246 § 1 pkt 1 Ppsa przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie pokryć jakichkolwiek kosztów postępowania. Wyjaśnić wymaga, że prawo pomocy jest wyjątkiem od zasady zgodnie z którą, każda ze stron postępowania sądowoadministracyjnego ponosi koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie. Wyjątkowy charakter przepisów regulujących przesłanki przyznawania prawa pomocy oznacza, że nie można ich interpretować według zasad wykładni rozszerzającej. Zwolnienie strony od kosztów sądowych jest bowiem przerzuceniem ciężaru ich ponoszenia na Skarb Państwa. Oceniając zasadność wniosku, sąd musi rozważyć z jednej strony – interes państwa w pobieraniu opłat za rozstrzygnięcie sprawy, a z drugiej – interes strony w dochodzeniu swych praw przed sądem i zachować odpowiednią proporcję między nimi. Zaznaczyć jednak należy, że z przepisów regulujących instytucję prawa pomocy wynika jednoznacznie, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów sądowych spoczywa na stronie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy. Nadto, prawo pomocy w zakresie obejmującym całkowite zwolnienie od kosztów sądowych może zostać przyznane wyłącznie stronie, która pomimo dokonania oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia jedynie koniecznych kosztów związanych z podstawowymi, elementarnymi potrzebami życiowymi nie jest w stanie zgromadzić środków wystarczających nawet na częściowe pokrycie obciążeń finansowych związanych z postępowaniem (por: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 września 1984 r., sygn. akt: II CZ 104/84, publ.: LEX nr 8623 oraz postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 4 lutego 2009 r., sygn. akt I OZ 52/09 i z dnia 21 lutego 2008 r., sygn. akt II OZ 113/08 - dostępne w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl.). W rozpoznawanej sprawie referendarz uznał, że skarżący dysponuje wystarczającymi środkami na pokrycie kosztów niniejszego postępowania sądowego, nie jest natomiast w stanie pokryć kosztu ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Sąd przyjął słuszność tego stanowiska. W istocie pozostała skarżącemu kwota ponad 200 zł (stan na dzień 7 marca 2017 r.) pozwała uznać, że skarżący jest w stanie ponieść koszty tego postępowania. Zasadnie referendarz zauważył, że na obecnym etapie postępowania sądowego skarżący obowiązany jest uiścić kwotę 100 zł tytułem wpisu sądowego. Kwota ta nawet przy uwzględnieniu wydatków, jakie skarżący poniósł i ponosi celem prowadzenia korespondencji z Sądem pozostaje w zasięgu możliwości finansowych skarżącego. Nie można pominąć faktu, że skarżący będąc osadzony w areszcie śledczym nie ponosi kosztów związanych z podstawowym utrzymaniem się, gdyż określone warunki socjalno-bytowe muszą być mu zapewnione przez organy państwowe. Uznać zatem wymaga, że ze wskazanej kwoty 246 zł skarżący nie jest obowiązany ponosić innych wydatków niż te które mają charakter fakultatywny. Przy czym kierując się doświadczeniem życiowym Sąd uznał, że koszt sporządzenia kserokopii dokumentów czy nadania korespondencji nie jest kwotę znaczną. Innych niezbędnych wydatków skarżący nie wykazał, co umożliwiło by ewentualną ich ocenę odnośnie możliwości finansowych skarżącego. W świetle przywołanych okoliczności, Sąd uznał prawidłowość zaskarżonego rozstrzygnięcia i na podstawie art. 260 Ppsa orzekł o utrzymaniu tego postanowienia w mocy.