II SA/Gl 1370/10

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach - Łukasz Strzępek po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie wymeldowania w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata lub radcy prawnego z urzędu postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy Na druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy W. W. zwrócił się o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego z urzędu. W treści wniosku wskazał, że dysponuje relatywnie niskimi dochodami, z małżonką znajduje się w ustroju rozdzielności majątkowej, a na utrzymaniu ma małe dziecko. Jako jedyny składnik swojego majątku skarżący wskazał środki zgromadzone na funduszu emerytalnym - ponad [...] zł. Jako źródło utrzymania wnioskodawca podał dochód w wysokości [...] zł brutto miesięcznie. Pismem z dnia 4 kwietnia 2011 r. referendarz sądowy wezwał W. W. do uprawdopodobnienia okoliczności podniesionych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: - przedstawienie dokumentów (np. faktur) obrazujących przeciętne, miesięczne koszty przeznaczane przez skarżącego na utrzymanie się, tj. zakup energii elektrycznej, zapewnienie dostaw wody, gazu, wywóz śmieci, usługi telekomunikacyjne, - przedłożenie dokumentu potwierdzającego wysokość uzyskiwanego przez wnioskodawcę wynagrodzenia oraz dokumentu (np. zaświadczenia wystawionego przez pracodawcę) wykazującego wysokość dochodów uzyskiwanych przez małżonkę skarżącego. W odpowiedzi W. W. oświadczył, że nie prowadzi wraz z małżonką wspólnego gospodarstwa domowego. Oprócz tego skarżący przedstawił zaświadczenie, z treści którego wynika, że z tytułu pełnienia funkcji [...] uzyskuje wynagrodzenie w kwocie [...] zł brutto miesięcznie, co zostało również potwierdzone w treści informacji o dochodach oraz pobranych zaliczkach na podatek dochodowy (PIT-11) za 2010 r. Żona skarżącego złożyła oświadczenie, w którym stanowczo odmówiła podania jakichkolwiek informacji na temat swojej sytuacji finansowej oraz dochodów, powołując się na istnienie ustroju rozdzielności majątkowej. Wśród nadesłanych dokumentów znalazła się również informacja o wysokości opłat za mieszkanie (od stycznia jest to kwota [...] zł), rachunku za internet ([...] zł miesięcznie), roczne rozliczenie energii elektrycznej i gazu, a także kserokopia aktu notarialnego z dnia [...] r. mocą którego W. W. wraz z małżonką zawarli umowę o ustanowieniu rozdzielności majątkowej. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono co następuje: Przepis art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm. – zwana dalej P.p.s.a.) konstytuuje zasadę odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 §1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w utrzymaniu swoim oraz swojej rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie brak jest podstaw do uznania, że sytuacja materialna W. W. jest na tyle ciężka, aby uzasadnione było uwzględnienie złożonego przezeń wniosku. W szczególności zaś skarżący nie uprawdopodobnił w sposób dostateczny, aby nie miał możliwości uzyskania wsparcia ze strony najbliższych. Trzeba bowiem podkreślić, że przyznanie prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia kosztów przez stronę, a jego uzyskania można oczekiwać dopiero wtedy, gdy okaże się, że strona wyczerpała wszelkie możliwości zdobycia środków na pokrycie wydatków związanych z toczącym się postępowaniem sądowym. W realiach rozpoznawanej sprawy W. W. wskazał, że jego jedynym źródłem utrzymania się jest dochód z tytułu pełnienia funkcji [...] w przedsiębiorstwie, w którym jego małżonka pełni funkcję [...]. Koszt utrzymania lokalu mieszkalnego, w którym mieszka rodzina skarżącego przewyższa zaś jego dochód. W tej sytuacji wnioskodawca w istocie pozostaje na utrzymaniu żony. Jednakże brak jest jakichkolwiek informacji na temat struktury i wysokości dochodów M. W. - małżonki wnioskodawcy. Taki stan rzeczy wyklucza zaś możliwość rzetelnej oceny stanu majątkowego strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca podkreślił co prawa, że z żoną pozostaje w ustroju rozdzielności majątkowej, nie mniej jednak okoliczność ta w żaden sposób nie wpływa na ocenę możliwości finansowych strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy. Taki pogląd dominuje w orzecznictwie sądów administracyjnych, dotyczącym prawa pomocy. Rozdzielność majątkowa nie zwalnia małżonków z obowiązku wzajemnego wsparcia finansowego, a ponadto nie uzasadnia odmowy udzielenia informacji na temat sytuacji majątkowej drugiego małżonka (tak orzekł NSA w postanowieniu z dnia 30 marca 2010 r. sygn. akt II FZ 102/10 - Lex nr 606572. Por także postanowienie NSA z dnia 29 czerwca 2009 r. sygn. akt I FZ 195/09 - Lex nr 561143 oraz postanowienie NSA z dnia 7 maja 2008 r. II GZ 96/08 - 527692). Podstawy do przyjęcia takiego stanowiska należy upatrywać w art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z dnia 5 marca 1964 r. Nr 649, poz. 59 ze zm.), zgodnie z którym opiekuńczego małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia pozostawanie w rozdzielności majątkowej. Przyjęcie odmiennego założenia prowadziłoby w konsekwencji do niczym nieuzasadnionego różnicowania podmiotów ubiegających się o przyznanie prawa pomocy, do czego wszakże brak jest normatywnych podstaw. Z powyższych względów, w oparciu o art. 245 § 1 i § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.