II SA/Gl 1415/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Sędziowie Sędzia WSA Piotr Broda, Sędzia WSA Artur Żurawik (spr.), Protokolant specjalista Anna Trzuskowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi "A". w K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 3. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz skarżącej Spółki kwotę 757 (siedemset pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. (dalej PINB), decyzją z dnia [...] r., nr [...], znak [...], wydaną na podstawie art. 49b ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (j.t. Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 z późn. zm. – dalej p.b.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm. – dalej k.p.a.), nakazał "A" s.j. rozbiórkę części ogrodzenia działki nr [...], wykonanej w pasie drogowym ul. [...] w K. W uzasadnieniu PINB podał, że w [...] r. wykonano ogrodzenie działki nr [...] od strony ul. [...] w K. Ogrodzenie o konstrukcji stalowej zamocowane jest w cokole żelbetowym. Część ogrodzenia wykonano w linii oddzielającej pas drogowy (wyznaczonej utwardzonym kostką betonową chodnikiem). Pozostałą część ogrodzenia ustawiono w pasie drogowym, przyłączając chodnik do powyższej działki. Jak wynika z dokumentów dostarczonych przez Miejski Zarząd Ulic i Mostów ulica [...] jest drogą publiczną. Z kolei wg art. 30 ust. 1 pkt 3 p.b. na wykonanie ogrodzenia działki od strony ulicy wymagane jest zgłoszenie do właściwego organu. Ogrodzenie wykonano jednak bez zgłoszenia. Ponieważ nie jest możliwe zalegalizowanie ogrodzenia usytuowanego w pasie drogowym, na podstawie art. 49b ust. 1 p.b. postanowiono o nakazie jego rozbiórki. Odwołanie od decyzji PINB nr [...] złożył pełnomocnik "A" z siedzibą w K., zarzucając: 1) naruszenie przepisów postępowania, w szczególności: a) art. 7 k.p.a., przez niewyjaśnienie przez organ administracji wszystkich okoliczności faktycznych sprawy; b) art. 8 k.p.a., przez prowadzenie działań w sposób całkowicie zaprzeczający zasadzie pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej; c) art. 9 k.p.a., przez nienależyte i niewyczerpujące informowanie strony o okolicznościach faktycznych i prawnych; d) art. 107 k.p.a., przez przedstawienie fragmentarycznego i niespójnego uzasadnienia decyzji. Pełnomocnik formułując powyższe zarzuty wniósł o uchylenie decyzji oraz umorzenie postępowania. W uzasadnieniu podał m. in., że z wiedzy wynikającej z wpisów w księgach wieczystych, jaką posiada "A" s.j., działka, od strony której zostało wykonane ogrodzenie, stanowi własność prywatną. W związku z powyższym wykonanie ogrodzenia nie wymagało zgłoszenia do właściwego organu. Treść księgi wieczystej objęta jest rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych. Spółka przed wzniesieniem ogrodzenia dokonała sprawdzenia treści księgi wieczystej nieruchomości sąsiadującej, która stanowiła własność prywatną, a więc nie mogła przebiegać przez nią droga publiczna. Równocześnie zaprzeczyć należy twierdzeniu, że ogrodzenie przebiega przez pas drogowy, gdyż zostało posadowione na nieruchomości będącej własnością spółki "A" s.j. Nie zostało przeprowadzone postępowanie wywłaszczeniowe, które pozbawiałoby Spółkę władztwa nad częścią nieruchomości. Ogrodzenie wykonane przez Spółkę zlokalizowane jest w linii zabudowy przyjętej także przez właścicieli nieruchomości sąsiedniej. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej WINB), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 49b ust. 1 p.b., po rozpatrzeniu wniesionego w ustawowym terminie odwołania [...] s.j. z siedzibą w K., od decyzji PINB z dnia [...] r., nr [...], decyzją z dnia [...] r., znak [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu podał m. in., że organ powiatowy w sposób prawidłowy dokonał kwalifikacji prawnej przedmiotowego obiektu budowlanego - ogrodzenia, którego budowa nastąpiła bez uprzedniego dokonania wymaganego zgłoszenia we właściwym organie administracji architektoniczno - budowlanej. PINB zasadnie wydał zaskarżoną decyzję w oparciu o art. 49b ust. 1 ustawy – Prawo budowlane, gdyż przedmiotowe ogrodzenie, z uwagi na niezgodność z obowiązującymi przepisami prawa, tj. ustawą z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych (obecnie j.t. Dz. U. z 2013 r., poz. 260 ze zm. – dalej u.d.p.), nie może zostać zalegalizowane. Sporne ogrodzenie narusza art. 38 ust. 1 u.d.p., który zabrania realizacji obiektów budowlanych i urządzeń niezwiązanych z gospodarką drogową lub obsługą ruchu w pasie drogowym, które powodują zagrożenia i utrudnienia ruchu drogowego oraz zakłócają wykonywania zadań zarządu drogi. Z pisma z dnia [...] r. Miejskiego Zarządu Ulic i Mostów w K., będącego zarządcą ulicy [...], ograniczenie szerokości pasa drogowego wskutek zrealizowania spornego ogrodzenia może powodować utrudnienia w ruchu i w utrzymaniu ulicy. Wystąpiły zatem negatywne przesłanki uniemożliwiające legalizację przedmiotowego ogrodzenia. Postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone z poszanowaniem art. 7, 8, 9 i 107 k.p.a. Zostało przeprowadzonych szereg czynności zmierzających do ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego sprawy, o czym świadczą dowody z oględzin oraz z dokumentów i tym samym zostały wyczerpane wszystkie możliwości celem skrupulatnego zgromadzenia materiału dowodowego. Każdy element ustalonego stanu faktycznego został należycie odzwierciedlony w materiale dowodowym. Ulica [...] jest przy tym drogą publiczną, co potwierdza zebrana w sprawie dokumentacja, tzn. uchwała nr [...] Rady Miasta K. z dnia [...] r. w sprawie zaliczenia dróg na terenie miasta K. do kategorii dróg powiatowych oraz gminnych. Fakt zrealizowania przedmiotowego ogrodzenia w pasie ruchu drogowego ulicy [...] potwierdzają zebrane w sprawie dowody, tzn. protokół z oględzin i dołączona do niego dokumentacja fotograficzna, wyrys i wypis z rejestru gruntów oraz metryka ulicy [...]. Spółka, pomimo wezwania z dnia [...] r., nie przedłożyła dokumentacji geodezyjnej, która potwierdzałaby, że przedmiotowe ogrodzenie zostało zrealizowane w granicy działki nr [...]. Jednakże nie ma to znaczenia dla niniejszego postępowania, bowiem gdyby nawet inwestor zrealizował sporne ogrodzenie w granicy swojej działki, to i tak musiałby dokonać uprzedniego zgłoszenia we właściwym organie administracji publicznej, dołączając do niego uzgodnienie z właściwym zarządcą drogi. Skargę na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., złożył pełnomocnik "A" s. j. z siedzibą w K. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: art. 77 §1 w związku z art. 80 k.p.a., które to normy prawa nakładają na organ administracyjny obowiązek zebrania i oceny całokształtu materiału dowodowego, art. 12 w związku z art. 35 k.p.a., które zobowiązują organ do załatwienia sprawy w określonym terminie. W związku z powyższym wniósł o: 1. uchylenie zaskarżonej decyzji organu II instancji oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji, 2. zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu podał m. in., że grunt, na którym zostało wzniesione ogrodzenie, stanowi własność skarżącej Spółki. Fakt ten jest zupełnie pomijany przez organy administracyjne, które zresztą nigdy nie kwestionowały prawa własności Spółki. Nieruchomość przeznaczona pod drogę publiczną może stanowić tylko własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego. Tożsama sytuacja zachodzi w zakresie szerszego pojęcia pasa drogowego. Niemożliwym w związku z tym jest, by grunt, na którym zostało wzniesione ogrodzenie, stanowił część pasa drogowego, ponieważ prawo własności przysługuje skarżącej Spółce. Nigdy nie zostały w stosunku do tego gruntu doręczone ani decyzja wywłaszczeniowa ani lokalizacyjna dla ewentualnej drogi publicznej. Żaden z organów od początku trwania postępowania nie wskazał dokładnie o ile metrów zostało dokonane domniemane przekroczenie granicy owego pasa drogowego. Wskazuje to na nierzetelne działanie organów, a także na wykonywanie prac bez przeprowadzenia odpowiednich pomiarów. Wskazywane zatem przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Budowlanego naruszenie art. 30 p.b. nie nastąpiło. Z wiedzy wynikającej z treści ksiąg wieczystych – jaką posiada Spółka – nieruchomość, od strony której zostało wykonane ogrodzenie, stanowi własność prywatną. W związku z powyższym wykonanie ogrodzenia nie wymagało zgłoszenia do właściwego organu. Treść księgi wieczystej objęta jest rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych. Spółka przed wzniesieniem ogrodzenia dokonała sprawdzenia treści księgi wieczystej nieruchomości sąsiadującej, a ta stanowiła własność prywatną (właściciel p. P. L.). Zatem nie mogła przebiegać przez nią droga publiczna. Z pism organów administracyjnych wynika, że od [...] r., tj. od momentu wszczęcia postępowania, nigdy ksiąg wieczystych nie sprawdzano, pomimo że skarżąca Spółka kilkukrotnie podnosiła ten fakt. Także na wyrysie katastralnym jako właściciel działki sąsiadującej z nieruchomością skarżącej Spółki znajduje się p. P. L. Organ nadto powołuje się na uchwałę nr [...] Rady Miasta K. z dnia [...] r. w sytuacji, gdy postępowanie toczy się od [...] r. Oczywistym jest, że gdy w roku [...] r. skarżąca Spółka wznosiła sporne ogrodzenie wskazywana uchwała jeszcze nie zapadła. W świetle przedstawionych powyżej faktów irrelewantne jest twierdzenie WINB o naruszeniu art. 38 ust. 1 ustawy o drogach publicznych, jednak odnosząc się do całokształtu przywołanych okoliczności Skarżąca zauważa, że "utrudnienie w ruchu" nie dość, że nie zostało poparte żadnymi argumentami, to pozostaje poza enumeratywnie wymienionymi w tym przepisie czynnościami zabronionymi w obrębie pasa ruchu. Ogrodzenie wykonane przez Spółkę powstało w linii ogrodzeń sąsiednich nieruchomości. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Podał, że działał na podstawie i w granicach prawa, a rozstrzygnięcie znajduje umocowanie w zgromadzonym materiale dowodowym. W uzasadnieniu powtórzył swą poprzednią argumentację. Dodał, że już wcześniejsze uchwały zaliczały tą drogę do kategorii dróg publicznych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 roku, poz. 270 z późn. zm., dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia wykazało, że jest ono dotknięte uchybieniami uzasadniającymi jego wzruszenie. Zaskarżone rozstrzygnięcie narusza bowiem przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. skutkuje jego uchyleniem. Zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Prowadzą też postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.) i powinny działać w sprawie wnikliwie (art. 12 k.p.a.). Doprecyzowanie wskazanych wyżej regulacji ogólnych znajdziemy m. in. w art. 77 §1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego (do 31 grudnia 2003 r. w Lublinie) z dnia 17 maja 1994 r., sygn. SA/Lu 1921/93, LEX nr 26517, wskazano znaczenie powołanych wyżej przepisów oraz ogólne reguły dotyczące postępowania dowodowego. Stwierdzono tam m. in., że z przepisów art. 7 i 77 § 1 k.p.a. wynika, iż postępowanie dowodowe jest oparte na zasadzie oficjalności, co oznacza, że organ administracyjny jest obowiązany nie tylko na wniosek, ale i z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy. Obowiązek rozpatrzenia całego materiału dowodowego jest związany ściśle z przyjętą w Kodeksie zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.). Zarówno w nauce jak i w praktyce orzeczniczej podkreśla się, iż swobodna ocena dowodów, aby nie przerodziła się w samowolę, musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz z zachowaniem reguł tej oceny, tj.: - po pierwsze - opierać się należy na materiale dowodowym zebranym przez organ, z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w przepisach prawa, - po drugie - ocena, powinna być oparta na wszechstronnej ocenie całokształtu materiału dowodowego, - po trzecie - organ powinien dokonać oceny znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy. Organ może odmówić wiary określonym dowodom, jednakże dopiero po wszechstronnym ich rozpatrzeniu, wyjaśniając przyczyny takiej ich oceny, - po czwarte - rozumowanie, w wyniku którego organ ustala istnienie okoliczności faktycznych powinno być zgodne z prawidłami logiki. Przeprowadzone w niniejszej sprawie postępowanie dowodowe zawiera jednak braki, które nie pozwalają na zaakceptowanie zapadłych rozstrzygnięć. Organy ustaliły, że w [...] r. wykonano ogrodzenie przedmiotowej działki od strony ul. [...] w K. Część ogrodzenia wykonano – jak twierdzą organy – w linii oddzielającej pas drogowy (wyznaczonej utwardzonym kostką betonową chodnikiem), a pozostałą część ogrodzenia ustawiono w pasie drogowym. Ulica [...] jest drogą publiczną, a skoro samowola – jak ustaliły organy – znajduje się w pasie drogowym, to nie ma możliwości, by ją zalegalizować. Trudno jednak ustalenia organów uznać za jednoznaczne i niebudzące wątpliwości, skoro zostały one poczynione m. in. w oparciu o mapy, na których jest wręcz stwierdzone, że służą one jedynie "do użytku wewnętrznego, bez mocy prawnej". W aktach znajduje się również plan sytuacyjny ul. [...] w skali 1:1000, jednak nie ma tam oznaczonych ani granic działek, ani nie ma precyzyjnie wyznaczonego przebiegu spornego ogrodzenia. To zostało nakreślone jedynie odręcznie, krzywą kreską, czerwonym kolorem. Skoro granice poszczególnych działek nie są precyzyjnie wyznaczone i nie ma mapy, odpowiadającej wymaganiom prawnym, która by tą kwestię jednoznacznie doprecyzowywała oraz precyzyjnie wskazywałaby przebieg spornego ogrodzenia w stosunku do granic działek i pasa drogowego, to nie ma możliwości, by decyzje organów mogły być zaakceptowane. Jest to istotne z tego powodu, gdyż już w odwołaniu podnoszono, iż ogrodzenie w całości zostało posadowione nie w pasie drogowym, ale na nieruchomości prywatnej. Nieruchomość prywatna – zdaniem Spółki – znajduje się także tam, gdzie rzekomo ma przebiegać wskazana wyżej droga publiczna (por. np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 30 października 2008 r., II SA/Gl 498/08, LEX nr 491249, gdzie stwierdza się, że konieczną przesłanką do skutecznego podjęcia przez właściwy organ jednostki samorządu terytorialnego uchwały o zaliczeniu ulicy do określonej kategorii dróg publicznych jest legitymowanie się przez jednostkę samorządu terytorialnego prawem własności do tej drogi, a precyzyjniej prawem własności do gruntów, po których droga taka przebiega. Żaden przepis przy tym nie przewiduje automatycznego przejścia prawa własności gruntu zajętego pod drogę na rzecz jednostki samorządu terytorialnego z chwilą wejścia w życie uchwały o zaliczeniu ulicy do określonej kategorii dróg publicznych. Zob. też wyrok NSA z dnia 29 czerwca 2007 r., sygn. akt I OSK 519/06, Lex nr 351331 oraz wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 listopada 2005 r., sygn. akt I SA/Wa 2014/04, Lex nr 214335. Uchwały takie oczywiście, jako akty prawa miejscowego, dopóki nie zostaną skutecznie zakwestionowane w przewidzianej do tego procedurze, wywołują skutki prawne). Organy jednoznacznie przesądziły na podstawie oględzin, że skoro w tamtym miejscu znajduje się infrastruktura drogowa, to z całą pewnością tam przebiega pas drogowy drogi publicznej. Nie można jednak wykluczyć, że infrastruktura drogowa znalazła się w miejscu, w którym faktycznie nie powinna się znaleźć, z powodu naruszenia granic nieruchomości. Wobec zgłoszenia zarzutów tego rodzaju kwestię tą należało wyjaśnić, aby możliwe było jednoznaczne dokonywanie ustaleń. Te z kolei mają znaczenie dla odpowiedzi na pytanie, czy legalizacja przedmiotowej samowoli – jeśli już tak ją traktować – jest możliwa, czy też nie jest możliwa. W tym kontekście można przywołać wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 19 stycznia 2011 r., II SA/Kr 860/10, LEX nr 753669, gdzie stwierdzono, że "organ nadzoru budowlanego nie może samodzielnie dokonywać oceny, czy określony grunt stanowi pas drogowy w rozumieniu u.d.p. Ustalenia takiego może dokonać wyłącznie na podstawie aktualnej mapy ewidencyjnej, przyjętej do zasobu geodezyjnego i kartograficznego." Precyzyjne wyznaczenie położenia spornej części ogrodzenia na mapie i w stosunku do pasa drogowego jest istotne również z tego powodu, że PINB w zaskarżonej decyzji nakazał rozbiórkę części ogrodzenia, wykonanej właśnie w pasie drogowym. Sam organ zauważał, że jest to jedynie część ogrodzenia od strony drogi, gdyż pozostała część znalazła się w linii oddzielającej pas drogowy. Aby taka decyzja mogła być wykonana w sposób prawidłowy, nie może budzić wątpliwości usytuowanie obiektu lub jego części podlegającej rozbiórce w stosunku do granicy pasa. Adresat decyzji musi wiedzieć bez żadnych wątpliwości, w jaki sposób ma decyzję wykonać. Na marginesie można jeszcze podać, że przywoływany przez organ art. 38 ust. 1 u.d.p. dotyczy obiektów budowlanych i urządzeń, które były zlokalizowane w pasie drogowym w dniu wejścia w życie tejże ustawy, bądź znalazły się w pasie drogowym później, w wyniku zmian dotyczących samego pasa drogowego. Zawiera on swego rodzaju ustawowe, nielimitowane czasowo zezwolenie zajmowania pasa drogowego przez obiekty w nim opisane, nieobciążone opłatami za czasowe zajęcie pasa drogowego, przewidzianymi w tej ustawie. Przepis art. 38 ust. 1 u.d.p. dotyczy zatem obiektów istniejących (uprzednio zlokalizowanych) w pasie drogowym (tak m. in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 29 marca 2012 r., III SA/Lu 53/12, LEX nr 1139294; podobnie wyrok WSA w Szczecinie z dnia 1 grudnia 2011 r., II SA/Sz 892/11, LEX nr 1104336, gdzie stwierdzono, że "za obiekt, który w myśl art. 38 ust. 1 u.d.p., nie wymaga uzyskania zezwolenia na zajęcie pasa drogowego, uznać należy taki, który został umiejscowiony w pasie drogowym w okresie poprzedzającym wejście w życie u.d.p."). Nie jest to zatem przepis adekwatny do niniejszej sytuacji. Z kolei zarzut rozpatrzenia sprawy z przekroczeniem terminów ustawowych mógł być zgłaszany ewentualnie w odrębnym postępowaniu, w przewidzianym do tego trybie. Organ odwoławczy podjął próbę wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia, jednak i on nie dostrzegł wadliwości decyzji, którą utrzymał w mocy, przez co należy uznać i jego decyzję za nieodpowiadającą prawu. Wszystkie te uchybienia przepisom postępowania stwarzają podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a., przy odstąpieniu od dalej idącej kontroli prawidłowości zastosowania w niniejszej sprawie prawa materialnego. Stan faktyczny nie został bowiem prawidłowo ustalony, a kontrola zastosowania prawa materialnego następuje dopiero po ustaleniu rzeczywistego stanu faktycznego sprawy, w odniesieniu do którego mają znaleźć zastosowanie normy prawa materialnego w niewadliwie przeprowadzonym postępowaniu. Zatem kontrola przestrzegania przez organy administracyjne norm prawa materialnego może być przeprowadzona dopiero w ostatniej kolejności (zob. wyrok NSA z 10 lutego 1981 r., sygn. SA 910/80, ONSA 1981, nr 1, poz. 7; T. Woś [red.], Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 757 – 757). Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy winny mieć na uwadze powyższe ustalenia, bacząc by nie naruszono reguł postępowania oraz by decyzje odpowiadały prawu materialnemu. Rozstrzygnięcie powinno być przy tym wydane w oparciu o materiał dowodowy kompletny i niebudzący wątpliwości, przede wszystkim po dokonaniu precyzyjnego naniesienia przez geodetę spornego ogrodzenia na mapie odpowiadającej wymaganiom prawnym i odzwierciedlającej granice działek oraz przebieg pasa drogowego, a nie przeznaczonej jedynie "do użytku wewnętrznego". W tej sytuacji dalszych rozstrzygnięć Sąd nie przesądza, gdyż nie pozwala na to materiał dowodowy. Rozstrzygnięcie w kwestii wykonalności zostało wydane na podstawie art. 152 p.p.s.a. Stanowi ono obligatoryjny element każdego wyroku uwzględniającego skargę (tak A. Kabat, Komentarz do art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, [w:] B. Dauter i in., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2013, Lex-el, teza 2 i 3 oraz podana tam literatura i orzecznictwo; odmiennie: R. Sawuła, Stosowanie art. 152 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Państwo i Prawo z 2004 r., nr 8, s. 71 – 78; T. Woś, Komentarz do art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, [w:] T. Woś [red.], Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 775 - 778). W przedmiocie zwrotu kosztów postępowania, obejmujących wpis od skargi (500 zł) i koszty zastępstwa procesowego (257 zł, wraz z opłatą skarbową od pełnomocnictwa), Sąd rozstrzygał w oparciu o przepisy art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a. Wszystkie powołane wyżej orzeczenia sądów administracyjnych znajdują się w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.