II SA/Gl 1480/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Włodzimierz Kubik po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" S.A. w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie opłaty adiacenckiej w kwestii wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy. Na druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy strona skarżąca – "A" S.A. w K. wystąpiła z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że w kolejnych latach (2010 r. i 2011 r.) działalność prowadzona przez spółkę przyniosła straty (najpierw 1.100.113,73 zł, a w roku następnym 359.721,68 zł). Wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi 23.000.000,00 zł a wartość środków trwałych to 14.288.948,00 zł. Na rachunku bankowym spółki brak jest jakichkolwiek środków pieniężnych. Do druku formularza dołączono kopię rachunku zysków i strat (wariant porównawczy) za 2011 r., z treści którego wynika, że na koniec 2011 r. spółka zanotowała stratę w wysokości 359.721,68 zł. Na wezwanie referendarza sądowego strona skarżąca nadesłała szereg dokumentów obrazujących jej sytuacje materialną, m.in. sprawozdania finansowe za rok 2010 i 2011 oraz dane za 11 miesięcy 2012 r. Postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 25 stycznia 2013 r. oddalono wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy. W piśmie z dnia [...]r. skarżąca spółka wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia. W jego uzasadnieniu podniesiono, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia art. 246 § 2 P.p.s.a. przez przyjęcie, że skarżąca posiada dostateczne środki na poniesienie kosztów sądowych. Zarzucając wadliwość uzasadnienia decyzji organu II instancji wskazano, że nieadekwatne byłoby ponoszenie przez nią w niniejszej sprawie opłaty stosunkowej na zasadach ogólnych. Dodatkowo wyjaśniono, że ustawodawca przewidując instytucję prawa pomocy opisaną w art. 246 P.p.s.a. miał na uwadze fakt, że nadmierny fiskalizm nie służy sprawności wymiaru sprawiedliwości i ogranicza dostęp do sądu. W ocenie skarżącej należało ocenić jej bieżącą kondycję finansową, z uwzględnieniem osiąganych w latach poprzednich wyników finansowych. A zatem ocenie podlegać musi aktualny stan majątkowy wnioskodawcy. Tym samym argument, że zarząd spółki zakładał w sprawozdaniach za lata 2010 i 2011 prowadzenie dalszej działalności nie może być uznany za podstawę oddalenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Straty ponoszone corocznie przez skarżącą, a wykazywane w sprawozdaniach finansowych są tożsame z brakiem środków finansowych i nie stanowią jedynie bilansowego wyniku z tytułu nadwyżki kosztów nad przychodami, co wynika ze stanu rachunkowego. Z kolei w zakresie wpłacanych na konto rat tytułem zwrotu udzielonej pożyczki, wskazano, że pożyczkobiorca dokonuje spłat w miarę swoich możliwości finansowych. Ponadto skarżąca zalega z zapłatą wynagrodzenia radzie nadzorczej. Wobec powyższego zdaniem skarżącej obciążanie jej kosztami postępowania w niniejszej sprawie może spowodować utratę jej płynności finansowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. W świetle art. 199 P.p.s.a. zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Instytucja prawa pomocy - jako wyjątek od powyższej zasady - winna być stosowana tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Na podstawie art. 245 § 1 i 2 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do treści art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Mając na uwadze treść przywołanych wyżej przepisów Sąd uznał, że brak jest podstaw do przyznania skarżącej spółce prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W pierwszej kolejności dostrzec należy, że wykazane przez stronę straty nie przesądzają o braku środków finansowych umożliwiających pokrycie należnych kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania obejmują wpis od skargi w kwocie 200 zł (por. postanowienia NSA: z dnia 22 września 2011 r., sygn. akt II FZ 493/11 i z dnia 2 grudnia 2011 r., sygn. akt II FZ 666/11, dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Decyzją organu II instancji uchylono bowiem decyzję organu I instancji ustalającą opłatę adiacencką, tym samym zgodnie z § 2 ust. 3 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) wpis jest stały. Przede wszystkim wskazać jednak należy, że jak wynika z danych finansowych przedstawionych na dzień 30 listopada 2012 r., spółka posiada wierzytelność w wysokości 282 019,42 zł z tytułu pożyczki udzielonej w 2011 r. podmiotowi powiązanemu (byłemu akcjonariuszowi), ujętą w bilansie pod pozycją krótkoterminowe aktywa finansowe. Tym samym należy przyjąć, że skoro spółka nie żąda jej zwrotu, a godzi się na jej spłatę według uznania pożyczkobiorcy w dowolnym czasie, to należy wysnuć wniosek, że nie znajduje się w złej kondycji finansowej. Ponadto Sąd jest zdania, że w sytuacji, gdy strona dobrowolnie pozbyła się środków, z których mogłaby pokryć ewentualne koszty postępowania, to wniosek o przyznanie prawa pomocy jest bezpodstawny (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 października 2007r. II OZ 977/07, z 18 października 2007r. II OZ 1032/07, z 16 kwietnia 2008r. II OZ 326/08, dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu skarżąca w istocie nie wykazała, że boryka się z groźbą niewypłacalności, przedłożone dokumenty świadczą natomiast o prowadzeniu działalności na dużą skalę. Tym samym wykazanie w danym roku podatkowym starty nie musi oznaczać utraty płynności finansowej przez przedsiębiorcę. W niniejszej sprawie poza powoływaniem się na stratę skarżąca nie przedłożyła żadnych dowodów na ryzyko utraty płynności finansowej, nie zgłosiła również wniosku o ogłoszenie upadłości. Ponadto w ocenie Sądu od podmiotu profesjonalnie prowadzącego działalność gospodarczą w tak znacznym zakresie należy wymagać, aby ją planował z zapewnieniem bieżących środków na oczywiste wydatki, w tym koszty sądowe. Podmiot prowadzący działalność gospodarczą powinien przewidzieć konieczność ponoszenia kosztów spraw sądowych związanych z prowadzoną działalnością i mieć wygospodarowane na ten cel środki finansowe. W świetle skali działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącą oraz obowiązku płynącego z art. 22 § 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej (dokonywania operacji finansowych za pośrednictwem rachunku bakowego), wątpliwości Sądu budzi również fakt ujawnienia przez nią tylko jednego rachunku bankowego. Nie wiadomo czy jest to jedyny, główny rachunek bankowy skarżącej. Uznać zatem należy, że skarżąca nie przedstawiła rzetelnie istotnych danych obrazujących jej sytuację finansową. Już choćby ta okoliczność wyklucza przyznanie prawa pomocy, dla jego przyznania Sąd musi bowiem dysponować pełnym obrazem sytuacji finansowej i materialnej podmiotu, który o pomoc państwa się ubiega. Oceniając sytuację materialną skarżącej, nie można zatem stwierdzić, że nie będzie ona w stanie ponieść wydatków związanych z postępowaniem sądowym. Jak już wskazano wnioskodawca prowadzi działalność znacznych rozmiarów. Wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi 23.000.000,00 zł a wartość środków trwałych to 14.288.948,00 zł. Przedstawione dane przesądzają w ocenie Sądu o braku spełnienia przesłanek do przyznania prawa pomocy. Tym bardziej, że skarżąca nie wykazała, aby wobec niej toczyło się jakiekolwiek postępowanie egzekucyjne. Zdaniem Sądu argumentem przemawiającym za przyznaniem prawa pomocy nie może być również zaległość w wypłacie wynagrodzeń radzie nadzorczej. Z treści nadesłanych dokumentów wynika, że rada nadzorcza miała informację o wypłacie pożyczki podmiotowi powiązanemu. Ponadto nie wiadomo, dlaczego spółka udzieliła pożyczki byłemu akcjonariuszowi, zamiast tę kwotę przeznaczyć na wypłatę zaległych przynajmniej od 2010 r. wynagrodzeń. Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł, na podstawie 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 260 P.p.s.a., jak w sentencji postanowienia.