II SA/Gl 1509/12

PostanowienieWSA w Gliwicach2013-03-27

Skład orzekający: Referendarz sądowy Łukasz Strzępek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego z urzędu może zostać uwzględniony, jeśli strona nie przedstawiła dokumentów potwierdzających jej sytuację materialną, mimo wezwania sądu?
Ratio decidendi
Wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu) nie może zostać uwzględniony, jeśli strona, pomimo wezwania sądu, nie przedstawiła dokumentów potwierdzających jej sytuację materialną i wysokość wydatków. Ciężar wykazania braku możliwości poniesienia kosztów spoczywa na wnioskodawcy, a brak wystarczających informacji uniemożliwia pozytywne rozpatrzenie wniosku.
Stan faktyczny
Skarżąca G. S. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego z urzędu w związku ze skargą na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego. Wnioskodawczyni podała, że samotnie prowadzi gospodarstwo domowe, nie posiada oszczędności, a jej dochód stanowi emerytura w kwocie 2459 zł miesięcznie. Referendarz sądowy wezwał ją do udokumentowania wydatków i wysokości dochodu. Skarżąca poprosiła o przedłużenie terminu z powodu złego stanu zdrowia, ale nie przedstawiła żądanych dokumentów.
Rozstrzygnięcie
Oddalono wniosek o przyznanie prawa pomocy.

Pełny tekst orzeczenia

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach - Łukasz Strzępek po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi G. S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego z urzędu postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy Skarżąca, na druku urzędowego formularza zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Z treści formularza wynika, że G. S. samotnie prowadzi gospodarstwo domowe, zamieszkując w części budynku mieszkalnego (lokalu o pow. 34 m2). Wnioskodawczyni nie posiada żadnych oszczędności, papierów wartościowych ani przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 euro. Źródłem dochodu skarżącej jest świadczenie emerytalne uzyskiwane w kwocie 2459 zł miesięcznie. Pismem z dnia 18 lutego 2013 r. referendarz sądowy wezwał skarżącą do uprawdopodobnienia okoliczności podniesionych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: - udokumentowanie wydatków związanych z utrzymaniem się, tj. opłat za energię elektryczną, dostawy gazu, wody, usługi telekomunikacyjne, zakupu lekarstw itp., - nadesłanie dokumentu potwierdzającego podaną w druku formularza wysokość dochodu uzyskiwanego przez stronę z tytułu emerytury. W odpowiedzi na to wezwanie G. S., w piśmie procesowym z dnia 5 marca 2013 r. zwróciła się o przedłużenie wyznaczonego jej terminu, albowiem ze względu na zły stan zdrowia nie jest w stanie wykonać kserokopii żądanych dokumentów. Do wspomnianego pisma dołączone zostały kserokopie dokumentów potwierdzających zły stan zdrowia strony. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono co następuje: Przepis art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r. poz.270 – zwana dalej P.p.s.a.) konstytuuje zasadę odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 §1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w formie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia fachowego pełnomocnika z urzędu może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Analiza wniosku o przyznanie prawa pomocy ma na celu ocenę wszystkich okoliczności związanych z sytuacją materialną wnioskodawcy. Należy również podkreślić, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, o co ubiega się wnioskodawca, opiera się na surowych kryteriach, które sprowadzają się do odpowiedzi na pytanie, czy strona nawet przy najdalej idących staraniach jest w stanie zdobyć środki na pokrycie kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Przy ocenie wniosku o przyznanie prawa pomocy zasadnicze znaczenie mają informacje uzyskane od strony na temat jej statusu materialnego. Nieprzypadkowo bowiem ustawodawca w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. posłużył się zwrotem "wykaże". Oznacza to, że to na osobę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy został przerzucony ciężar przedstawienia swojej sytuacji materialnej w taki sposób, aby przekonać o zasadności złożonego wniosku. Instrumentem służącym wyjaśnieniu wątpliwości w tym zakresie jest wezwanie, o którym mowa w art. 255 P.p.s.a. Uzyskanie dodatkowego oświadczenia strony lub dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego w trybie art. 255 P.p.s.a. służy uzupełnieniu stanu wiedzy sądu o sytuacji strony (por. postanowienie NSA z dnia 28 stycznia 2009 r. sygn. akt II GZ 332/08 – System Informacji Prawniczej Lex nr 551914). Konsekwencją uchylenia się od tego obowiązku lub udzielenia niekompletnych informacji może być odmowa przyznania prawa pomocy (tak orzekł NSA np. w postanowieniu z dnia 30 lipca 2009 r. sygn. akt I FZ 180/09 – Lex nr 552208, w postanowieniu z dnia 28 lipca 2009 r. sygn. akt I OZ 744/09 – Lex nr 552504, w postanowieniu z dnia 23 marca 2012 sygn. akt I OZ 184/12 - 1136769 oraz w postanowieniu z dnia 28 marca 2012 r. sygn. akt I OZ 182/12 - Lex 1136768). Skarżąca, pomimo wezwania nie nadesłała dokumentów, które pozwoliłyby ustalić, w jakim stopniu bieżące wydatki wypływają na jej domowy budżet. Ponieważ strona nie tylko nie nadesłała wspomnianych dokumentów lecz również nie przestawiła jakichkolwiek informacji na temat swoich wydatków, nie jest możliwym jednoznaczne stwierdzenie, że nie będzie ona w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania. Sam fakt, że strona cierpi na poważne schorzenia nie stanowi wystarczającej przesłanki do uwzględnienia jej wniosku zwłaszcza, że dochód G. S. nie może być uznany za niski. W konsekwencji uznano, że brak jest dostatecznych podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku. Wobec tego, w oparciu o art. 245 § 1 i § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło