II SA/Gl 169/16

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach - Łukasz Strzępek po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. K., F. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy nakazania przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom w kwestii wniosku skarżących o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu postanawia: 1) zwolnić skarżące z wpisu od skargi, 2) oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie Skarżące, po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 300 zł, zwróciły się o zwolnienie od kosztów sądowych, a następnie, na drukach urzędowych formularzy wystąpiły zarówno o zwolnienie od kosztów sądowych jak i o ustanowienie adwokata z urzędu. Z treści nadesłanych formularzy wynika, że obie skarżące wspólnie prowadzą gospodarstwo domowe, zamieszkując w budynku o pow. 80 m2. Wedle złożonych oświadczeń nie posiadają żadnych oszczędności, papierów wartościowych ani też przedmiotów, kŧórych wartość przekraczałaby 5.000 zł. Jedynym dochodem ich rodziny jest renta rodzinna F. K., uzyskiwana wysokości 1600 zł. Na wezwanie referendarza sądowego skarżące nadesłały dokumenty obrazujące poziom i strukturę wydatków ponoszonych na utrzymanie się. W oparciu o ich treść ustalono, że lekarstwa F. K. kosztują około 200 zł ( maju było to niemal 250 zł); usługi telekomunikacyjne to kwota około 50 zł, rachunek za energię elektryczną – 200 zł; opłata za gaz w ujęciu miesięcznym – 35 zł, rachunek za wodę 100 zł. Pomimo wezwania nie udokumentowano ani faktu posiadania przez A. K. statusu osoby bezrobotnej ani też wysokości świadczenia F. K. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono co następuje: Przepis art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – zwana dalej P.p.s.a.) konstytuuje zasadę odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 §1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w formie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia fachowego pełnomocnika z urzędu może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Jest to jednak możliwe tylko wtedy, gdy nie ma żadnych wątpliwości co do stanu majątkowego strony. Nieprzypadkowo bowiem ustawodawca w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. posłużył się zwrotem "wykaże". Oznacza to, że to na osobę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy został przerzucony ciężar przedstawienia swojej sytuacji materialnej w taki sposób, aby przekonać o zasadności złożonego wniosku. Instrumentem służącym wyjaśnieniu wątpliwości w tym zakresie jest wezwanie, o którym mowa w art. 255 P.p.s.a. Uzyskanie dodatkowego oświadczenia strony lub dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego w trybie art. 255 P.p.s.a. służy uzupełnieniu stanu wiedzy sądu o sytuacji strony (por. postanowienie NSA z dnia 28 stycznia 2009 r. sygn. akt II GZ 332/08 – System Informacji Prawniczej Lex nr 551914). Konsekwencją uchylenia się od tego obowiązku lub udzielenia niekompletnych informacji może być odmowa przyznania prawa pomocy (tak orzekł NSA np. w postanowieniu z dnia 30 lipca 2009 r. sygn. akt I FZ 180/09 – Lex nr 552208, w postanowieniu z dnia 28 lipca 2009 r. sygn. akt I OZ 744/09 – Lex nr 552504, w postanowieniu z dnia 23 marca 2012 sygn. akt I OZ 184/12 - 1136769 oraz w postanowieniu z dnia 28 marca 2012 r. sygn. akt I OZ 182/12 - Lex 1136768). W świetle powołanych wyżej okoliczności, udokumentowanych przez stronę uznano, iż istnieją podstawy do uwzględnienia złożonego wniosku jedynie w części – w zakresie zwolnienia ich z obowiązku uiszczania wpisu od skargi będącego zasadniczym wydatkiem na obecnym etapie postępowania. Łączne, stałe wydatki w rodzinie wnioskodawczyń kształtują się na poziomie około 600 zł. Oznacza to, że kwota pozostająca do ich dyspozycji musi zaspokajać pozostałe potrzeby dwóch osób. Wobec tego obowiązek uiszczenia 300 zł tytułem wpisu od skargi mógłby zachwiać sytuacją materialną ich rodziny. Oddalając wniosek w pozostałej części pod uwagę wzięto zarówno źródło dochodu w ich rodzinie oraz fakt, iż ma ono charakter stały, jak również jego wysokość. Nie można bowiem w opisywanych okolicznościach stwierdzić, że sytuacja materialna wnioskodawczyń jest wyjątkowo ciężka, co uzasadniałoby uwzględnienie wniosku w pozostałej części. Skarżąca A. K. nie uprawdopodobniła faktu iż jest osobą bezrobotną jak również nie wskazała przyczyn, dla których z tego tytułu nie osiąga żadnych świadczeń. Z tego też powodu nie można bezkrytycznie przyjąć podanych przez stronę informacji i uwzględnić złożonego wniosku w pozostałym zakresie. Z powyższych względów, w oparciu o art. 245 § 1 i § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.