II SA/Gl 174/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach - Łukasz Strzępek po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi H. Z. i A. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie scalenia nieruchomości w kwestii wniosku skarżących o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu postanawia: 1) zwolnić skarżących z wpisu od skargi, 2) oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie Skarżący, na druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy zwrócili się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu. Z treści formularza wynika, że wnioskodawcy wspólnie prowadzą gospodarstwo domowe zamieszkując w budynku o pow. 105 m2, a zarazem nie posiadają oni żadnych oszczędności, papierów wartościowych ani też przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 euro. W skład ich majątku wchodzi również nieruchomość rolna o pow. 1700 m2. Źródłem utrzymania się wnioskodawców jest świadczenie emerytalne H.Z. oraz okresowo otrzymywany dochód z prac dorywczych wykonywanych przez A.Z. Pismem z dnia 18 marca 2013 r. referendarz sądowy zobowiązał autorów wniosku do uprawdopodobnienia okoliczności w nim podniesionych poprzez: - udokumentowanie wydatków związanych z utrzymaniem się, tj. opłat za energię elektryczną, dostawy gazu, wody, usługi telekomunikacyjne itp., - nadesłanie dokumentu potwierdzającego podaną w druku formularza wysokość świadczenia rentowego, - nadesłanie kopii dokumentów, w oparciu o które możliwe byłoby ustalenie wysokości dochodu osiągniętego przez A. Z. w 2012 r. z tytułu prac sezonowych. W odpowiedzi nadesłane zostały kopie rachunków za odbiór ścieków, dostawy węgla, energię elektryczną dostawy wody oraz kopa odcinka emerytury H.Z.. W piśmie procesowym z dnia 28 marca 2013 r. skarżący oświadczyli, że A. Z. w 2012 r. nie osiągnął dochodu z tytułu prac sezonowych a obecnie stara się o zdobycie środków na rozpoczęcie samodzielnej działalności gospodarczej. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono co następuje: Przepis art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r. poz.270 – zwana dalej P.p.s.a.) konstytuuje zasadę odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 §1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w formie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia fachowego pełnomocnika z urzędu może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Analiza wniosku o przyznanie prawa pomocy ma na celu ocenę wszystkich okoliczności związanych z sytuacją materialną wnioskodawcy. Należy również podkreślić, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, o co ubiega się wnioskodawca, opiera się na surowych kryteriach, które sprowadzają się do odpowiedzi na pytanie, czy strona nawet przy najdalej idących staraniach jest w stanie zdobyć środki na pokrycie kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Przy ocenie wniosku o przyznanie prawa pomocy zasadnicze znaczenie mają informacje uzyskane od strony na temat jej statusu materialnego. Nieprzypadkowo bowiem ustawodawca w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. posłużył się zwrotem "wykaże". Oznacza to, że to na osobę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy został przerzucony ciężar przedstawienia swojej sytuacji materialnej w taki sposób, aby przekonać o zasadności złożonego wniosku. Instrumentem służącym wyjaśnieniu wątpliwości w tym zakresie jest wezwanie, o którym mowa w art. 255 P.p.s.a. Uzyskanie dodatkowego oświadczenia strony lub dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego w trybie art. 255 P.p.s.a. służy uzupełnieniu stanu wiedzy sądu o sytuacji strony (por. postanowienie NSA z dnia 28 stycznia 2009 r. sygn. akt II GZ 332/08 – System Informacji Prawniczej Lex nr 551914). Konsekwencją uchylenia się od tego obowiązku lub udzielenia niekompletnych informacji może być odmowa przyznania prawa pomocy (tak orzekł NSA np. w postanowieniu z dnia 30 lipca 2009 r. sygn. akt I FZ 180/09 – Lex nr 552208, w postanowieniu z dnia 28 lipca 2009 r. sygn. akt I OZ 744/09 – Lex nr 552504, w postanowieniu z dnia 23 marca 2012 sygn. akt I OZ 184/12 - 1136769 oraz w postanowieniu z dnia 28 marca 2012 r. sygn. akt I OZ 182/12 - Lex 1136768). W rozpoznawanej sprawie udokumentowano ile wynosi dochód H.Z. oraz na jakim poziome kształtują się wydatki związane z utrzymaniem się (opłaty za media). Z tego też względu uznano, że zasadnym jest zwolnienie skarżących z wpisu od skargi, albowiem jego uiszczenie może okazać się dla nich zbyt dużym wydatkiem. Oddalając wniosek zaznaczyć trzeba, że istnieje szereg niejasności dotyczących źródeł oraz poziomu dochodów A.Z., a tym samym nie jest możliwe uwzględnienie wniosku w całości. W druku formularza wskazano bowiem, że A. Z. uzyskuje dochody z prac dorywczych, jednakże ze względu na sezon zimowy prac tych nie wykonuje. Z kolei w piśmie procesowym z dnia 28 marca 2013 r. stwierdzono, że w 2012 r. A. Z. nie osiągnął dochodu. Ten brak konsekwencji wyklucza jednoznaczną ocenę możliwości finansowych tego skarżącego, a wobec tego nie daje podstaw do stwierdzenia, że złożony wniosek w pełni zasługuje na uwzględnienie. Wobec tego, w oparciu o art. 245 § 1 i § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.