II SA/Gl 174/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax po rozpoznaniu w dniu 7 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi H. Z. i A. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie scalenia gruntów w kwestii wniosku skarżących o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata oraz zwolnienia od kosztów sądowych postanawia przyznać skarżącym prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 20 maja 2014 r. oddalił skargę H. Z. i A. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...]w przedmiocie scalenia gruntów. Skarżący w piśmie z dnia [...] r. zwrócili się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w celu wniesienia skargi kasacyjnej. Do pisma dołączono urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z treści formularza wynika, że wnioskodawcy wspólnie prowadzą gospodarstwo domowe zamieszkując w budynku o pow. 105 m2, a zarazem nie posiadają oni żadnych oszczędności, papierów wartościowych ani też przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 euro. W skład ich majątku wchodzi również nieruchomość rolna o pow. 1700 m2. Źródłem utrzymania się jest świadczenie emerytalne H. Z. w wysokości 1097,53 zł. Zaznaczono, że A. Z., który stara się o zdobycie środków na rozpoczęcie działalności gospodarczej, obecnie nie osiąga żadnego dochodu z tytułu prac sezonowych, Zarządzeniem z dnia 24 czerwca 2014 r. wezwano skarżących do uzupełnienia danych zawartych we wniosku poprzez: podanie orientacyjnej wysokości oraz udokumentowanie kosztów bieżącego utrzymania (podatku od nieruchomości, opłat za tzw. media, kosztów zakupu żywności, leków itp.), nadesłanie dokumentu potwierdzającego wysokość świadczenia emerytalnego H. Z. oraz kopii dokumentów, na podstawie których możliwe byłoby ustalenie wysokości dochodu osiągniętego przez A. Z. za okres ostatnich sześciu miesięcy z tytułu prac sezonowych. W odpowiedzi z dnia 1 lipca 2014 r. skarżący oświadczyli, że posiadają kuchenkę gazową i koszt zakupu paliwa gazowego wynosi około 43 zł w okresie dwumiesięcznym. Jednocześnie A. Z. w okresie ostatnich sześciu miesięcy nie osiągnął żadnego dochodu, a w marcu 2014 r. prowadził prace budowlane w domu skarżących. Do pisma dołączone zostały m.in. kopie rachunków za energię elektryczną, opłaty za telefon, dostawy wody, odbiór ścieków oraz kopia odcinka emerytury H. Z. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Stosownie do treści art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z art. 245 § 2 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast w myśl art. 245 § 3 tej ustawy prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przy ocenie wniosku o przyznanie prawa pomocy zasadnicze znaczenie mają informacje uzyskane od strony na temat jej statusu materialnego. Nieprzypadkowo bowiem ustawodawca w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. posłużył się zwrotem "wykaże". Oznacza to, że to na osobę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy został przerzucony ciężar przedstawienia swojej sytuacji materialnej w taki sposób, aby przekonać o zasadności złożonego wniosku. Instrumentem służącym wyjaśnieniu wątpliwości w tym zakresie jest wezwanie, o którym mowa w art. 255 P.p.s.a. Uzyskanie dodatkowego oświadczenia strony lub dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego w trybie art. 255 P.p.s.a. służy uzupełnieniu stanu wiedzy sądu o sytuacji strony (por. postanowienie NSA z dnia 28 stycznia 2009 r. sygn. akt II GZ 332/08 – System Informacji Prawniczej Lex nr 551914). Konsekwencją uchylenia się od tego obowiązku lub udzielenia niekompletnych informacji może być odmowa przyznania prawa pomocy (tak orzekł NSA np. w postanowieniu z dnia 30 lipca 2009 r. sygn. akt I FZ 180/09 – Lex nr 552208, w postanowieniu z dnia 28 lipca 2009 r. sygn. akt I OZ 744/09 – Lex nr 552504, w postanowieniu z dnia 23 marca 2012 sygn. akt I OZ 184/12 - 1136769 oraz w postanowieniu z dnia 28 marca 2012 r. sygn. akt I OZ 182/12 - Lex 1136768). Wniosek skarżących o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym zasługuje na uwzględnienie. H. Z. utrzymuje się z synem A. Z. jedynie z niewielkiego dochodu uzyskiwanego z tytułu emerytury w kwocie 1097,53 zł miesięcznie. Ponadto udokumentowano częściowo wydatki związane z utrzymaniem nieruchomości, opłaty za telefon oraz opłaty z tytułu podatku od nieruchomości w kwocie około 144 zł miesięcznie. Należy stwierdzić, że po uiszczeniu tych kosztów oraz pozostałych niezbędnych wydatków, takich jak zakup żywności, leków itp., pozostała kwota nie pozwala skarżącym na pokrycie kosztów ustanowienia adwokata oraz opłacenie kosztów postępowania. Z tych względów, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., postanowiono jak sentencji.