II SA/Gl 1802/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Łucja Franiczek,, Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Protokolant Izabela Maj-Dziubańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi D.K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania uchyla zaskarżoną decyzję i orzeka, że nie podlega ona wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Wnioskiem z dnia [...] roku D. K. wystąpiła do Prezydenta Miasta S. o wymeldowanie z pobytu stałego – [...] w S. K. K.. Podała, że K. K. dobrowolnie opuścił wspomniany lokal w lutym 2009 roku i wyjechał za granicę kraju. Zabrał też ze sobą rzeczy osobiste, ale nie wymeldował się. Podała także, że lokal wchodzi w skład zasobów mieszkaniowych Gminy S.. Organ I instancji – Prezydent Miasta S. decyzją z dnia 24 lipca 2013 roku wymeldował K. K. z pobytu stałego pod adresem [...] w S. na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz. U. z 2006 roku, nr 139, poz. 993 ze zm.). Decyzja ta była drugą decyzją organu I instancji bowiem wcześniejszą decyzją z dnia [...] roku organ ten odmówił wymeldowania K. K. z pobytu stałego, a jego rozstrzygnięcie zostało uchylone przez Wojewodę [...] decyzją z dnia [...] roku. Obecnie organ powołując się na przeprowadzone postępowanie ustalił, że K. K. nie zamieszkuje trwale i nieprzerwanie pod adresem [...] w S.. Swoje życie od 2009 roku koncentruje za granicą, gdzie mieszka stale i pracuje, do kraju przyjeżdża sporadycznie w ważnych sprawach urzędowych, a w dodatku sam K. K. potwierdził, że jego centrum życiowe znajduje się w A. Zdaniem organu, opuszczenie przez K. K. spornego lokalu mieszkalnego w 2009 roku nabrało w kontekście jego sytuacji zawodowej i rodzinnej (rozwód z wnioskodawczynią w 2011 roku) cech trwałości, których nie niweluje okoliczność pozostawania współnajemcą lokalu oraz ponoszenia opłat czynszowych za mieszkanie. W ocenie organu opuszczenie lokalu przez K. K. nastąpiło dobrowolnie, wiązało się z jego wyjazdem w celach zarobkowych do W. i nie stanowiło następstwa fizycznego lub psychicznego przymusu w stosunku do jego osoby. Od tej decyzji odwołanie wniósł K. K. domagając się jej uchylenie i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu odwołania stwierdził, że cały czas wykazuje zamiar stałego przebywania w lokalu. Na realizację tego zamiaru nie pozwala mu jednak zachowanie byłej małżonki (wnioskodawczyni). Nie może więc pozostawać w spornym lokalu, była żona narusza bowiem jego posiadanie i usuwa jego ruchomości z przedmiotowego lokalu. Była żona często uniemożliwia mu korzystanie (dostanie się) z lokalu zamykając drzwi na klucz. W takiej sytuacji jest on zmuszony nocować u swojej siostry. Odwołujący się przyznał, że nie podjął żadnych działań sądowych dotyczących uregulowania sposobu korzystania z lokalu w nadziei polubownego rozwiązania sporu w przyszłości. Za granicą pracuje jedynie dorywczo, a cały czas ma wolę przebywania w lokalu. Wojewoda [...] zaskarżoną decyzją z dnia [...] roku, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa uchylił decyzję organu I instancji i orzekł o odmowie wymeldowania K. K. z pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] w S.. W uzasadnieniu organ wskazał na art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych i podkreślił, że ustalając przesłankę opuszczenia lokalu należy przede wszystkim badać zamiar osoby która ma być wymeldowana, trwałość tego zamiaru i jego dobrowolność. Zamiar opuszczenia lokalu można wyinterpretować z okoliczności obiektywnych jak np. wyprowadzenie się wraz z zabraniem z lokalu wszystkich swoich rzeczy, a K. K. twierdzi, że z lokalu (w związku z wyjazdem do A.) zabrał tylko kilka rzeczy osobistych. Z zeznań świadków wynika wprawdzie, że K. K. od kilku lat pracuje za granicą jednakże wraca do spornego lokalu ("co parę tygodni", "parokrotnie w ciągu roku", około 8 razy w roku"). Z uwagi na konflikty z byłą żoną zamieszkuje u swojej siostry lub córki, ewentualnie w spornym lokalu. Sama wnioskodawczyni przyznała, że K. K. od 2009 roku w spornym lokalu nocował 3 razy oraz kilkakrotnie w nim przebywał. Także Komenda Miejska Policji w S. potwierdziła, że od [...] roku pod spornym adresem miało miejsce 5 interwencji związanych z konfliktem między D. K. a K. K.. Podano, że w dniu [...] roku K. K. oświadczył, że zamierza wystąpić do Sądu z wnioskiem o ustalenie sposobu korzystania ze spornego lokalu. Zdaniem organu w sprawie nie zostały spełnione przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy bowiem opuszczenie przez K. K. spornego lokalu nie jest trwałe (powraca do niego kilkakrotnie w roku, posiada do niego dostęp – pomimo braku kluczy). Sam fakt czasowej nieobecności K. K. w spornym lokalu nie może stanowić o dobrowolnym i trwałym opuszczeniu tego lokalu oraz o całkowitym zerwaniu z nim więzi. K. K. pracuje wprawdzie poza granicami kraju ale w miarę możliwości powraca do swojego miejsca zamieszkania i cały czas twierdzi, że jego pobyt za granicą ma jedynie charakter zarobkowy. Fakt, że strona posiada swobodny dostęp do lokalu, że znajdują się tam jej rzeczy osobiste i korzysta z mieszkania w czasie pobytu w Polsce świadczy o tym, że nie zrezygnowała ona z uprawnień do przebywania w tym lokalu i zamierza do niego powrócić (por. WSA w Warszawie – IV SA/Wa 2415/06, III SA/Lu 150/09). Wskazano także na to, że ustawa o ewidencji (...) dopuszcza przebywanie poza miejscem stałego zamieszkania jeżeli jest to spowodowane wykonywaniem pracy (por. II OSK 1515/07). Dlatego też, nawet długotrwałe opuszczenie miejsca pobytu stałego, w związku z wyjazdem za granicę Polski w celach zarobkowych nie stanowi przeszkody do utrzymania dotychczasowego zameldowania stałego. Przepisy meldunkowe nie służą bowiem do usuwania z mieszkań osób, które wyjechały za granicę do pracy (por. II OSK 2499/11, II SA/Op 259/11). Skargę na decyzję ostateczną Wojewody S. z dnia [...] roku złożyła D. K.. Twierdziła w uzasadnieniu skargi, że K. K. zamieszkuje na stałe w W.(podała adres), posiada w tym kraju 1/2 budynku i jest tam zatrudniony (adres firmy zatrudniającej został podany). Dalej skarżąca twierdziła, że pobyt w A. nie jest stanem przejściowym, tam bowiem K. K. koncentruje swoje codzienne życie. Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga – w ocenie Sądu – zasługuje na uwzględnienie bowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a w szczególności art. 80 kpa. Zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych z dnia 10 kwietnia 1974 roku organ gminy (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji) wydaje na wniosek właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania. Organ nie bada, czy spełniona została przesłanka utraty uprawnień do przebywania w lokalu, lecz jedynie ustala czy doszło do opuszczenia przez osobę lokalu bez wymeldowania. Z art. 15 ust. 2 ustawy wynika, że przesłanką wymeldowania jest opuszczenie przez osobę, której postępowanie o wymeldowanie dotyczy, miejsca pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące bez wymeldowania się. Dodatkowe kwalifikatory "opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu" w postaci "okoliczności" i "trwałości tego opuszczenia" zostały wprowadzone przez orzecznictwo sądowoadministracyjne. W sprawie jest poza sporem, że w marcu 2009 roku K. K. wyjechał w celach zarobkowych do W. i od tego czasu czasami przebywa w kraju nocując u swojej siostry w S. [...] , u córki w C. oraz sporadycznie w lokalu przy ul. [...]. K. K. także stołuje się na mieście (zeznanie z [...] roku). Niesporny jest także fakt, że w 2011 roku Sąd rozwiązał małżeństwo stron (sygn. akt [...]), ale nie orzekł o mieszkaniu. Z oświadczenia K. K. z dnia [...] roku wynika, że od czasu orzeczenia rozwodu ([...] roku) skarżący w lokalu w S. przebywa rzadko bowiem była żona (wnioskodawczyni) to przebywanie mu utrudnia przez dokonaną wymianę kluczy do mieszkania, a próby wejścia do lokalu kończyły się interwencją policji. Z kolei z zeznań śwaidków: G. K. i K. K. ([...] roku) wynika, że K. K. mieszka stale za granicą (W.), tam ma swoje centrum życiowe, a do Polski przyjeżdża w sprawach urzędowych i sądowych. Świadkowie ci potwierdzili, że K. K. mimo braku kluczy do mieszkania posiada do niego dostęp. Także z protokołu oględzin lokalu przy ul. [...] z dnia [...] roku nie wynika by K. K. posiadał w tym lokalu jakieś miejsce noclegowe lub by znajdowały się w nim rzeczy osobiste K. K.. Skład orzekający podziela stanowisko organu odwoławczego, iż ustawa o ewidencji ludności i dowodach osobistych dopuszcza przebywania poza miejscem stałego zamieszkania, jeżeli jest to w szczególności spowodowane wykonywaniem pracy. Wyjazd za granicę nie jest zatem równoznaczny z opuszczeniem miejsca stałego pobytu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy, a przepisy meldunkowe nie służą usuwaniu z mieszkań osób, które wyjechały za granicę do pracy (por. II OSK 2499/11). Nie może natomiast Sąd podzielić poglądu organu odwoławczego, że K. K. utrzymuje z lokalem faktyczne więzi, które przejawiają się w przebywaniu w lokalu w okresie, gdy nie pracuje on za granicami kraju, posiadaniu swobodnego dostępu do lokalu, przechowywaniu w tym lokalu rzeczy osobistych. Te ustalenia organu są bowiem sprzeczne z oględzinami lokalu a nawet oświadczeniem K. K. z [...] roku, że przebywanie w lokalu (od rozwodu w [...] roku) utrudnia mu żona (brak kluczy, które wnioskodawczyni wymieniła). Równocześnie z akt sprawy nie wynika, by na skutek utrudnień w korzystaniu z lokalu od [...] roku K. K. podjął jakieś środki prawne. Zdaniem Sądu o utrudnianiu korzystania z lokalu przez K. K. świadczy także informacja Komendy Miejskiej Policji w S. z dnia [...] roku. Pobyt stały, o którym mowa w art. 15 ust. 2 ustawy, to zgodnie z art. 6 tej ustawy pobyt który jest zamieszkaniem w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego pobytu, a zameldowanie jest konsekwencją przebywania w danym miejscu. Przez przebywanie w ocenie Sądu należy rozumieć posiadanie przez osobę, której dotyczy wniosek o wymeldowanie, stałego centrum życiowego w lokalu, a więc koncentracji w nim ogółu spraw życiowych, a w szczególności spania w tym lokalu, jedzenia posiłków, odbierania korespondencji, wypoczywania, przechowywania rzeczy osobistych, przyjmowania znajomych, wyjścia i powrotów z pracy. Z materiału dowodowego wynika, że dla K. K. takim miejscem nie jest co najmniej od rozwodu (2001 roku) lokal przy ul. [...], nawet przy uwzględnieniu faktu, że od 2009 roku pracuje poza granicami kraju. Nie można bowiem potraktować jako miejsca stałego pobytu lokalu do którego od czasu do czasu jest wpuszczany, a jego wizyty łączą się z załatwianiem wielu "urzędowych" spraw, przy równoczesnej deklaracji K. K., że jego centrum życiowe mieści się w W. Zdaniem Sądu, także deklaracja K. K., że po zakończeniu pracy "tymczasowej" za granicą, wróci on do kraju i na stałe zamieszka w spornym lokalu musi podlegać weryfikacji w świetle okoliczności sprawy. Jeżeli K. K. powróci do lokalu i faktycznie w nim zamieszka, wydaje się, że nie będzie przeszkód do jego zameldowania. Natomiast w obecnym stanie sprawy, przy braku ustalenia charakteru pobytu K. K. w W., a także charakteru zatrudnienia twierdzenia organu odwoławczego, że nie doszło do spełnienia przesłanek z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji, w ocenie Sądu, są przedwczesne. W postępowaniu ponownym organ winien więc jeszcze raz ocenić te przesłanki uwzględniając przy tym twierdzenia D. K. zawarte w skardze dotyczące nabycia przez K. K. połowy budynku oraz zatrudnienia, a także mając na uwadze cele ustawy. Z tego względu Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera c ppsa uznając, że naruszenie przepisów postępowania (art. 7, 77, 80 kpa) mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy uchylił zaskarżoną decyzję i orzekł o jej niewykonalności na podstawie art. 152 ppsa. Brak rozstrzygnięcia o kosztach postępowania jest następstwem okoliczności, że skarżąca z ich ponoszenia została przez Sąd zwolniona (postanowienie z 17 stycznia 2014 roku). sw