II SA/Gl 307/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Włodzimierz Kubik (spr.) po rozpoznaniu w dniu 13 sierpnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu I. K. od postanowienia Referendarza sądowego z dnia 21 czewrca 2012 r. oddalającego wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi I.K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania postanawia odmówić przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W odpowiedzi na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z dnia 16 lutego 2012 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia [...]r., nr [...] I. K. złożyła pismo z dnia [...] r. wnosząc między innymi o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że w chwili obecnej nie jest w stanie ponieść dodatkowego wydatku związanego z wpisem od skargi. Dalej wymieniła ona źródła dochodów oraz rodzaje wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego i małoletniej córki podając ich wielkość, a także wysokość comiesięcznej raty spłacanego przez nią kredytu. W związku z powyższym na podstawie art. 252 § 2 oraz art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 - zwanej dalej p.p.s.a.) wezwano stronę skarżącą do wypełnienia i nadesłania do tutejszego Sądu wniosku o przyznanie prawa pomocy sporządzonego na urzędowym formularzu PPF w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W przesłanym formularzu I. K. ponownie sporządziła zestawienie miesięcznych wydatków oraz podała źródła dochodów w łącznej wysokości około 5 000 zł (pięć tysięcy złotych) brutto, na które składają się wynagrodzenie ze stosunku pracy, dochód z prowadzonej działalności gospodarczej oraz alimenty. Nadto oświadczyła ona, że jest właścicielem mieszkania o powierzchni 60 m2 oraz współwłaścicielem lokalu o powierzchni 72 m2, nie posiada żadnych oszczędności, papierów wartościowych ani też przedmiotów, których wartość przekraczałaby 3 000 EUR (trzy tysiące euro). Dalej skarżąca podkreśliła, że w związku z toczącymi się postępowaniami przed sądami rejonowymi mającymi siedziby w miejscowościach innych niż miejsce jej zamieszkania, koszty dojazdów obciążają budżet domowy i organiczną możliwości dodatkowego zarobkowania. Rozpatrując złożony wniosek Referendarz sądowy wezwaniem z dnia 14 maja 2012 r. zobowiązał stronę do uprawdopodobnienia okoliczności w nim podniesionych poprzez udokumentowanie wysokości osiąganych z różnych tytułów dochodów, a nadto do nadesłania dokumentów obrazujących poziom przeciętnych, miesięcznych wydatków przeznaczanych na utrzymanie się i potwierdzających fakt zaciągnięcia kredytu i wysokość rat. W piśmie z dnia [...]r. skarżąca oświadczyła, że z uwagi na krótki okres wyznaczony do udzielenia odpowiedzi i zaplanowany na ten czas urlop nie może przedstawić wszystkich żądanych dowodów, natomiast w załączeniu nadesłała między innymi kopie dokumentów potwierdzających wysokość opłat za mieszkanie w kwocie 530,15 zł (pięćset trzydzieści złotych i piętnaście groszy) oraz za energię elektryczną w kwocie 70,95 zł (siedemdziesiąt złotych i dziewięćdziesiąt pięć groszy). Postanowieniem z dnia 21 czewrca 2012 r. Referendarz sądowy oddalił wniosek I. K. o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu podniósł, że analiza sytuacji strony nie pozwala na stwierdzenie, że skarżąca jest w sytuacji, która uniemożliwiałaby jej poniesienie wydatków związanych z kosztami sądowymi. Dalej podkreślił on, że uzyskiwany przez gospodarstwo domowe prowadzone przez skarżącą dochód w wysokości 5 000 zł (pięć tysięcy złotych) brutto jest kwotą znaczącą w zestawieniu z ilością osób, na których utrzymanie jest on przeznaczany, a także z sumą, którą skarżąca jest obowiązana uiścić na obecnym etapie postępowania. Zwrócił on również uwagę na fakt, że z uwagi na charakter publicznoprawny, jaki należy przypisać kosztom sądowym, nie można przyznać pierwszeństwa przed nimi innym wydatkom wymienionym przez skarżącą, takim jak opłatą za telewizję kablową czy za zajęcia pozalekcyjne córki. W piśmie z dnia [...]r. I. K. wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia. W uzasadnianiu podniosła, że analizując sytuację finansową skarżącej wzięto pod uwagę jedynie wydatki, które ponoszone są regularnie, natomiast w okresie wakacyjnym ulegają one podwyższeniu. Nie zgodziła się również z niezaliczeniem do niezbędnych wydatków kosztów zajęć pozalekcyjnych córki wskazując, że zgodnie z orzeczeniem psychologa dziecko posiada określone trudności w nauczaniu. Dalej skarżąca powołała się na niekorzystne działania wymiaru sprawiedliwości, między innymi związane z długim okresem rozpatrywania sprawy o podział majątku wspólnego toczącego się przed Sądem Rejonowym w P. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: W pierwszej kolejności zauważyć przyjdzie, że zgodnie z art. 260 p.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. W związku z wniesieniem w dniu [...]r. sprzeciwu od postanowienia z dnia 21 czewrca 2012 r., który nie został przez Sąd odrzucony, utraciło ono moc. W świetle art. 199 p.p.s.a. zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Instytucja prawa pomocy - jako wyjątek od powyższej zasady - winna być stosowane tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Na podstawie art. 245 § 1 i 2 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, że nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Bez wątpienia chodzi więc o osoby, których dochody oraz stan majątkowy nie pozwalają na wygospodarowanie środków na wskazany wyżej cel. Mając na uwadze treść przywołanych wyżej przepisów Sąd uznał, że brak jest podstaw do przyznania I. K. prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W tym miejscu wskazać trzeba, że na obecnym etapie postępowania zasadniczym wydatkiem, do poniesienia którego może być zobowiązana strona składająca skargę jest wpis od tej skargi. W rozpoznawanej sprawie wpis ten wynosi 100 zł (sto złotych) - zgodnie z treścią § 2 ust. 3 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 z późn. zm.). Nie można zdaniem Sądu uznać, że sytuacja finansowa skarżącej, osiągającej przychód w łącznej kwocie 5 000 zł (pięć tysięcy złotych) brutto, nie pozwala na poniesienie takiego wydatku. Osoba ubiegająca się o zwolnienie od kosztów sądowych powinna bowiem w pierwszej kolejności poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny, a dopiero wówczas - gdy tak zgromadzone środki okażą się niewystarczające - może skutecznie złożyć wniosek o przyznanie prawa pomocy (tak: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 października 2010 r., sygn. akt I OZ 749/10, publ. Lex nr 742006). Wskazane przez skarżącą wydatki na telewizję kablową czy związane z okresem wakacyjnym nie mogą być zaliczone do koniecznych kosztów utrzymania. Również nie powinna być tu ujęta spłata zobowiązań wynikających z umów kredytowych. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 26 maja 2011 r. sygn. I FZ 130/11 (publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl), którego opinię tutejszy Sąd podziela, podkreślił, że wyjątkowość instytucji prawa pomocy, powodującej, że koszty wszczętego postępowania sądowoadministracyjnego pokrywa Skarb Państwa, a zatem ogół obywateli, nie pozwala na zaakceptowanie dawania priorytetu regulowaniu przez osobę zainteresowaną tym postępowaniem zobowiązań prywatnoprawnych ponad daniny publiczne. Dodatkowo wskazać należy, że skarżąca pomimo wezwania nie dostarczyła dokumentów potwierdzających wysokość osiąganego przez nią dochodu z umowy o pracę i z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, a z przedstawionego w formularzu zestawienia miesięcznych wydatków udokumentowała jedynie wydatki związane z czynszem i energią elektryczną. Co prawda wskazała ona na krótki okres czasu wyznaczony dla zebrania stosownej dokumentacji, jednak wezwanie to zostało jej prawidłowo doręczone w dniu 6 czewrca 2012 r., natomiast sprzeciw wniosła 24 lipca 2012 r. Uzyskanie dokumentów źródłowych dotyczących sytuacji finansowej strony służy uzupełnieniu stanu wiedzy sądu o jej położeniu (tak: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 stycznia 2009 r., sygn. akt II GZ 332/08, publ. Lex nr 551914), a konsekwencją uchylenia się od tego obowiązku lub udzielenia niekompletnych informacji może być odmowa przyznania prawa pomocy (tak: Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 30 lipca 2009 r., sygn. akt I FZ 180/09, publ. Lex nr 552208). Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia.