II SA/Gl 319/16

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach - Łukasz Strzępek po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. B., D. B., J. M. i Z. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty adiacenckiej w kwestii wniosku skarżących: J. M. i Z. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy Na druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący Z. i J. M. wystąpili o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów i ustanowienia adwokata z urzędu. W druku wniosku wskazali, że nałożona na nich opłata adiacencka w sposób poważny uszczupli ich niewielkie dochody, a ze względu na stan zdrowia – zwłaszcza J. M. wydatki na niezbędne lekarstwa stanowią poważną pozycję w ich budżecie domowym. W druku formularza podali jedynie skąpe informacje, z których wynika, że w skład majątku wnioskodawców wchodzi budynek mieszkalny o pow. 109 m2, którym zamieszkuje ich córka wraz z rodziną, użytki rolne o pow. 0,4723 ha oraz zabudowania gospodarcze. Zadeklarowali, że nie posiadają żadnych oszczędności, papierów wartościowych ani też przedmiotów o wartości przekraczającej 5.000 zł. Łączny dochód Z. i J. M. wynosi 1960 zł netto miesięcznie i składają się nań ich świadczenia emerytalne. Wnioskodawcy podnieśli, że co miesiąc na media wydają około 200 zł, na lekarstwa około 300 zł, na rehabilitację około 200 zł zaś inne potrzeby zaspokajają w kwocie 300 zł. Pismem z dnia 17 maja 2016 r. pełnomocnik skarżących (ich córka – B. B.) została wezwana do uprawdopodobnienia okoliczności podniesionych we wniosku poprzez: - udokumentowanie wysokości wydatków związanych z utrzymaniem się, tj. opłat za energię elektryczną, dostawy wody, odbiór śmieci, usługi telekomunikacyjne, wykup lekarstw itp., - przedłożenie dokumentów obrazujących dochody uzyskiwane przez wnioskodawców – Z. i J. M. oraz podanie, czy wraz z D. B. pełnomocnik zamieszkuje wspólnie ze skarżącymi. W przypadku odpowiedzi twierdzącej należy złożony przez nich wniosek uzupełnić o informacje dotyczące własnego majątku oraz uzyskiwanych dochodów. W odpowiedzi B. B. wyjaśniła, że wraz z mężem zamieszkuje u rodziców (Z. i J. M.) natomiast prowadzi odrębne gospodarstwo domowe zaś w płaceniu rachunków partycypuje w połowie. Do wspomnianej odpowiedzi dołączono rachunki za lekarstwa, rachunki za dostawy węgla, za wodę oraz za paliwo gazowe i energię elektryczną, a także decyzje o wymiarze podatku od nieruchomości. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono co następuje: Przepis art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – zwana dalej P.p.s.a.) konstytuuje zasadę odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 §1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w formie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia fachowego pełnomocnika z urzędu może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Jest to jednak możliwe tylko wtedy, gdy nie ma żadnych wątpliwości co do stanu majątkowego strony. Nieprzypadkowo bowiem ustawodawca w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. posłużył się zwrotem "wykaże". Oznacza to, że to na osobę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy został przerzucony ciężar przedstawienia swojej sytuacji materialnej w taki sposób, aby przekonać o zasadności złożonego wniosku. Instrumentem służącym wyjaśnieniu wątpliwości w tym zakresie jest wezwanie, o którym mowa w art. 255 P.p.s.a. Uzyskanie dodatkowego oświadczenia strony lub dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego w trybie art. 255 P.p.s.a. służy uzupełnieniu stanu wiedzy sądu o sytuacji strony (por. postanowienie NSA z dnia 28 stycznia 2009 r. sygn. akt II GZ 332/08 – System Informacji Prawniczej Lex nr 551914). Konsekwencją uchylenia się od tego obowiązku lub udzielenia niekompletnych informacji może być odmowa przyznania prawa pomocy (tak orzekł NSA np. w postanowieniu z dnia 30 lipca 2009 r. sygn. akt I FZ 180/09 – Lex nr 552208, w postanowieniu z dnia 28 lipca 2009 r. sygn. akt I OZ 744/09 – Lex nr 552504, w postanowieniu z dnia 23 marca 2012 sygn. akt I OZ 184/12 - 1136769 oraz w postanowieniu z dnia 28 marca 2012 r. sygn. akt I OZ 182/12 - Lex 1136768). W rozpoznawanej sprawie brak jest jasności co do rzeczywistej sytuacji materialnej wnioskodawców, co wyklucza bezkrytyczne przyjęcie podniesionych przez nich okoliczności i uwzględnienie złożonego wniosku. W pierwszej kolejności wskazać trzeba, że wątpliwości budzi twierdzenie pełnomocnik skarżących o tym, że wraz z mężem prowadzi odrębne gospodarstwo domowe zaś rachunki za utrzymanie budynku opłaca w połowie. W skąpym materiale dowodowym (nadesłano tylko rachunki za dostawy wody oraz gazu) nie znalazły się żadne dokumenty potwierdzające fakt partycypacji w kosztach utrzymania. Przedłożone rachunki wystawione zostały bowiem na J. M., a z żadnego z nich nie wynika aby skarżący miał jakiekolwiek problemy z ich regulowaniem. Stąd też, nie kwestionując z góry prawdziwości twierdzeń pełnomocnika można jednak z dużym prawdopodobieństwem założyć, że w razie potrzeby zarówno ona jak i jej małżonek są w stanie udzielić wsparcia materialnego rodzicom mieszkającym razem z nimi, to zaś wskazuje na to, iż w istocie prowadzą oni z wnioskodawcami wspólne gospodarstwo domowe. Daleko poważniejsze zastrzeżenia budzi natomiast treść nadesłanych rachunków za gaz i energię elektryczną, ze względu na fakt, iż widnieją na nich dwa różne punkty poboru tych mediów (energią elektryczna - ul. [...] w D., gaz - ul. [...] w D.). Tymczasem wskazanych przez wnioskodawców adres zamieszkania to [...], [...] D. Wskazane wyżej rozbieżności dają podstawy do twierdzenia, że wnioskodawcy w druku formularza nie przedstawili wiarygodnych informacji odnośnie wszystkich, posiadanych nieruchomości, co ma w istocie znaczenie dla oceny ich rzeczywistej sytuacji majątkowej. Trudno bowiem aby z dobrodziejstwa prawa pomocy korzystały osoby posiadające składniki majątkowe o znacznej wartości. Zaistniałe wątpliwości nie zostały przez wnioskodawców wyjaśnione, stąd też nie można bezkrytycznie przyjąć ich oświadczeń i uznać, że zaistniały podstawy do uwzględnienia złożonego wniosku. Z powyższych względów, w oparciu o art. 245 § 1 i § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.