II SA/Gl 321/15
PostanowienieWSA w Gliwicach2015-06-11
Skład orzekający: Łukasz Strzępek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o przyznanie prawa pomocy (zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu) może zostać oddalony, jeśli strona skarżąca nie uprawdopodobniła swojej trudnej sytuacji materialnej i osobistej pomimo wezwania sądu?Ratio decidendi
Wniosek o przyznanie prawa pomocy może zostać oddalony, jeśli strona skarżąca nie wykaże swojej trudnej sytuacji materialnej i osobistej, mimo wezwania sądu do uzupełnienia braków. Ciężar udowodnienia tych okoliczności spoczywa na wnioskodawcy, a brak współpracy z sądem w tym zakresie uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy.Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata lub radcy prawnego z urzędu, powołując się na trudną sytuację materialną i osobistą (zamieszkiwanie z chorym synem, niskie dochody). Sąd wezwał ją do udokumentowania wydatków i wysokości świadczeń. Skarżąca nie udzieliła odpowiedzi na wezwanie, ale ustanowiła pełnomocnika z wyboru. Sąd oddalił wniosek o prawo pomocy.Rozstrzygnięcie
Oddalono wniosek o przyznanie prawa pomocy.Pełny tekst orzeczenia
Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach - Łukasz Strzępek po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. B. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata lub radcy prawnego z urzędu postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy
Na druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa skarżąca zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie fachowego pełnomocnika (adwokata lub radcę prawnego z urzędu), powołując się na trudną sytuację materialną i osobistą. Podała, że zamieszkuje wraz z synem cierpiącym na schorzenia o charakterze przewlekłym, w lokalu mieszkalnym o pow. 29 m2. Zadeklarowała, że nie posiada żadnych oszczędności, papierów wartościowych ani też przedmiotów, których wartość przekraczałaby 3.000 euro. Strona utrzymuje się wraz z synem z emerytury w kwocie 2403 zł brutto miesięcznie, a po opłaceniu bieżących należności oraz wykupieniu niezbędnych lekarstw pozostaje jej kwota 1266 zł.
Pismem z dnia 14 maja 2015 r. referendarz sądowy zobowiązał skarżącą do uprawdopodobnienia okoliczności podniesionych w druku formularza poprzez:
- udokumentowanie wysokości wydatków związanych z utrzymaniem się, tj. opłat za energię elektryczną, czynsz, dostawy wody, odbiór śmieci, usługi telekomunikacyjne, wykup lekarstw itp.,
- przedłożenia dokumentów potwierdzających wysokość uzyskiwanego świadczenia emerytalnego oraz zaświadczenia potwierdzającego, że jej syn jest osobą bezrobotną, pozbawioną prawa do zasiłku oraz cierpiącą na schorzenia podane we wniosku.
Na wezwanie to nie została udzielona odpowiedź, natomiast skarżąca w dniu 25 maja 2015 r. udzieliła pełnomocnictwa radcy prawnemu – M. M. – F.
Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono co następuje:
Przepis art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – zwana dalej P.p.s.a.) konstytuuje zasadę odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 §1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym.
Przyznanie prawa pomocy w formie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia fachowego pełnomocnika z urzędu może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.).
Przede wszystkim, przy ocenie wniosku o przyznanie prawa pomocy zasadnicze znaczenie mają informacje uzyskane od strony na temat jej statusu materialnego. Nieprzypadkowo bowiem ustawodawca w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. posłużył się zwrotem "wykaże". Oznacza to, że to na osobę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy został przerzucony ciężar przedstawienia swojej sytuacji materialnej w taki sposób, aby przekonać o zasadności złożonego wniosku. Instrumentem służącym wyjaśnieniu wątpliwości w tym zakresie jest wezwanie, o którym mowa w art. 255 P.p.s.a. Uzyskanie dodatkowego oświadczenia strony lub dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego w trybie art. 255 P.p.s.a. służy uzupełnieniu stanu wiedzy sądu o sytuacji strony (por. postanowienie NSA z dnia 28 stycznia 2009 r. sygn. akt II GZ 332/08 – System Informacji Prawniczej Lex nr 551914). Konsekwencją uchylenia się od tego obowiązku lub udzielenia niekompletnych informacji może być odmowa przyznania prawa pomocy (tak orzekł NSA np. w postanowieniu z dnia 30 lipca 2009 r. sygn. akt I FZ 180/09 – Lex nr 552208, w postanowieniu z dnia 28 lipca 2009 r. sygn. akt I OZ 744/09 – Lex nr 552504, w postanowieniu z dnia 23 marca 2012 sygn. akt I OZ 184/12 - 1136769 oraz w postanowieniu z dnia 28 marca 2012 r. sygn. akt I OZ 182/12 - Lex 1136768.
Skarżąca uchyliła się od uprawdopodobnienia powołanych we wniosku okoliczności. Nie wiadomo więc z jakich powodów jej syn, wg. oświadczeń strony cierpiący na poważne schorzenia o charakterze przewlekłym nie otrzymuje jakichkolwiek świadczeń czy to w postaci zasiłku, czy też w formie renty lub innego, tego rodzaju wsparcia. Nic nie wiadomo również na temat rzeczywistej wysokości kosztów bieżącego utrzymania się, w tym opłat za lokal, media i wykup niezbędnych lekarstw. Ponadto strona we własnym zakresie ustanowiła fachowego pełnomocnika z urzędu, co nie pozostaje okolicznością obojętną dla oceny złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Z powyższych względów, w oparciu o art. 245 § 1 i § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło