II SA/Gl 334/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędziowie Sędzia WSA Piotr Broda (spr.), Sędzia WSA Andrzej Matan, Protokolant Agnieszka Jurczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lipca 2017 r. sprawy ze skargi Z. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego w W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. [...]Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w K. nałożył na przedsiębiorcę Z.K. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą: "A" z siedzibą w K., karę pieniężną w wysokości [...] zł, obniżając ją do tej wysokości z kwoty [...] zł, z uwagi na treść art. 92 a ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tj. Dz.U. z 2013 r. poz. 1414 ze zm., zwanej dalej u.t.d.). W trakcie kontroli, której wyniki wskazano w protokole z dnia [...]r. nr [...]stwierdzono bowiem skrócenie dziennego czasu odpoczynku, przekroczenie maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy, przekroczenie maksymalnego dziennego czasu prowadzenia pojazdu, skrócenie tygodniowego czasu odpoczynku, używanie tej samej wykresówki lub karty kierowcy przez kilku kierowców, nieokazanie podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówki, danych z karty kierowcy, z tachografu cyfrowego lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu, okazanie podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówki, która nie zawiera wszystkich danych o okresach aktywności kierowcy, naruszenie obowiązku wczytywania danych z urządzenia rejestrującego, naruszenie obowiązku wczytywania danych z karty kierowcy, nieprowadzenie ewidencji czasu pracy o której mowa w art. 26d ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o czasie pracy kierowców, niezgłoszenie na piśmie lub w postaci dokumentu elektronicznego, organowi, który udzielił zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub licencji, zmiany danych, o których mowa w art. 7a i art. 8 u.t.d. w wymaganym terminie. Kontrolą tą objęto okres od dnia [...]r. Zgodnie z okazanymi dokumentami przedsiębiorca w okresie 6 miesięcy przed wszczęciem kontroli zatrudniał średnio 6 kierowców. W odwołaniu od tej decyzji pełnomocnik Z.K., wnosząc o jej uchylenie w całości, wskazał na pominięcie części przedstawionych przez stronę dowodów. Odnosząc się do naruszenia lp. 6.3.7 załącznika nr 3 do u.t.d. podano, że plik cyfrowy pobrany z pojazdu o nr rej. [...] został przedstawiony do kontroli, a z żadnego przepisu nie wynika obowiązek sprawdzenia przez przedsiębiorcę poprawności dokonanego odczytu danych cyfrowych. Odniesiono się również do naruszenia lp. 6.3.8. załącznika nr 3 do u.t.d., stwierdzając, że braki aktywności dotyczą prowadzenia pojazdów na kilkumetrowych odcinkach, po terenie bazy przedsiębiorstwa w związku z ich myciem i tankowaniem. Decyzją z dnia [...]r. nr [...]Główny Inspektor Transportu Drogowego uchylił w całości wskazaną na wstępie decyzję organu pierwszej instancji i nałożył na Z.K. karę pieniężną w wysokości [...] zł., obniżając ją jednak do tej wysokości nie z ustalonej przez organ pierwszej instancji kwoty [...]zł, lecz z kwoty [...]zł. Za niezasadną uznał bowiem wymierzoną przez organ pierwszej instancji karę w przedmiocie naruszeń lp. 6.3.8., lp. 6.3.11, lp. 6.3.12 załącznika nr 3 do u.t.d. Jednocześnie za zasadne organ ten uznał pozostałe wykazane przez organ pierwszej instancji naruszenia i wymierzone za nie kary. Szczegółowo omówił poszczególne, stwierdzone w trakcie kontroli naruszenia, wskazując na okoliczności ich popełnienia oraz osobę, która dopuściła się danego naruszenia, jak i na dowody zgromadzone w odniesieniu do każdego z naruszeń. W ocenie organu odwoławczego nie zaistniały w sprawie okoliczności wymienione w art. 92 c u.t.d. mogące wyłączyć odpowiedzialność przedsiębiorcy za stwierdzone naruszenia. Organ zaznaczył, że pobierania danych cyfrowych z pojazdów powinno być skuteczne. Natomiast posłużenie się przez przedsiębiorcę przykładowo niesprawnym urządzeniem do sczytania plików cyfrowych, czy też niesprawdzenie poprawności dokonanego odczytu nie stanowi okoliczności, na którą strona nie ma wpływu. Nadto, organ nie znalazł podstaw do zastosowania regulacji art. 92 b u.t.d. Zdaniem organu fakt przeszkolenia kierowcy z zakresu czasu pracy kierowców czy też podpisanie regulaminu obowiązującego w przedsiębiorstwie nie świadczy o tym, że wykonywanie przewozów drogowych było prawidłowe. Według organu strona nie przedstawiła dowodów potwierdzających fakt prawidłowej organizacji zadań zlecanych swoim pracownikom oraz nie wykazała, aby zleciła kierowcom zadania do wykonania w sposób umożliwiający przestrzeganie norm czasu pracy. Skargę na powyższą decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniósł Z.K., wnosząc o jej uchylenie w zakresie naruszeń związanych z lp. 5.3 oraz lp. 5.1 załącznika nr 3 do u.t.d. Skarżący w istocie uznając, że nie ponosi winy za stwierdzone naruszenia, zwrócił uwagę, że kierowca D.N. w zakresie wykroczenia z dnia [...]r. wskazał na wykresówce powody odstąpienia od przepisów art. 6-9 rozporządzenia (WE) nr 561/2006. Nadto, wszystkie okresy jazdy skarżącego zostały zaliczone na poczet jazdy kierowcy T.L. Zdaniem skarżącego jedynie subiektywna ocena organu nie pozwoliła okoliczności tych zinterpretować w sposób korzystny dla skarżącego, a postępowanie dowodowe powinno być uzupełnione o przesłuchanie świadków. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, powołując się w sposób obszerny na orzecznictwo sądów administracyjnych w zakresie regulacji art. 92 b i art. 92 c u.t.d, a także kwestii przesłuchania świadków na okoliczność uzupełnienia dowodów z zapisów na wykresówkach. Podkreślono również, że na etapie postepowania odwoławczego ani w skardze nie przedstawiono dokumentów uprawdopodobniających zwolnienie kierowcy z używania tachografu. Na rozprawie w dniu 21 lipca 2017 r. skarżący podtrzymując skargę oświadczył, że rozliczeniem czasu pracy kierowców zajmuje się wynajęta firma. Wobec tego nie może ponosić odpowiedzialności za ewentualne błędy. Skarżący powołał się także na utrudnienia w prowadzeniu firmy transportowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. Zaskarżona decyzja nie narusza bowiem prawa materialnego, ani nie uchybia regułom procedury administracyjnej w stopniu skutkującym wznowieniem tego postępowania, bądź mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tymczasem z mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dopiero stwierdzenie tego rodzaju naruszenia prawa uzasadnia uwzględnienie skargi. W ocenie Sądu, Główny Inspektor Transportu Drogowego zasadnie zaskarżoną decyzją uchylił decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w K. i wymierzył przedsiębiorcy karę, stosownie do art. 92 a ust. 3 pkt 1 u.t.d. obniżoną do kwoty [...]zł z kwoty [...]zł, jednocześnie nie wymierzając kary za naruszenia wskazane w lp. 6.3.8., lp. 6.3.11, lp. 6.3.12 załącznika nr 3 do u.t.d. Wysokość kary została określona prawidłowo i prawidłowo przedstawiono sposób jej wyliczenia. Zdaniem Sądu zaskarżona decyzja nie budzi wątpliwości co do ustaleń faktycznych, jak i prawnych. W obszernym uzasadnieniu organ w sposób przekonujący, poparty dowodami, wykazał poszczególne, stwierdzone w trakcie kontroli naruszenia, za które wymierzył karę. Jednocześnie wskazał i omówił te naruszenia, w odniesieniu do których nie podzielił stanowiska organu pierwszej instancji i w konsekwencji kary nie wymierzył. Ustosunkowując się do kwestii niezastosowania przez organy art. 92b. ust. 1 i art. 92 c ust. 1 u.t.d. Sąd wskazuje, że organy postąpiły w tej mierze prawidłowo i trafnie uznały, iż skarżący nie wykazał okoliczności uwalniających go od odpowiedzialności. W pierwszej kolejności wskazać należy, że analiza dyspozycji art. 92b (określającego wyłącznie w odniesieniu do naruszenia przepisów o czasie prowadzenie pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku przesłanek ekskulpujących takich jak: zapewnienie przez podmiot wykonujący przewóz właściwej organizacji pracy i dyscypliny pracy, jak i prawidłowe zasady wynagradzania) oraz ww. art. 92c u.t.d. prowadzi do konstatacji, iż przesłanki egzoneracyjne określone w przepisie art. 92c nie odnoszą się do zachowania przedsiębiorcy, jego działań lub działań osób, którymi posługuje się przy prowadzeniu działalności, jak i organizacji pracy przedsiębiorstwa, lecz do sytuacji wyjątkowych, których profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy przy zachowaniu należytej staranności i przezorności nie był w stanie racjonalnie przewidzieć np. będących rezultatem siły wyższej, bądź działań osoby trzeciej, za której winę przedsiębiorca nie może odpowiadać. Powyższe znajduje swoje potwierdzenie w dotychczasowym orzecznictwie, zgodnie z którym w dyspozycji ww. przepisów nie mieszczą się sytuacje, które są wynikiem zachowania kierowcy, ale które bezpośrednio wynikają z braku właściwych rozwiązań organizacyjnych w zakresie dyscyplinowania osób wykonujących na rzecz przedsiębiorcy usługi kierowania pojazdem. Także kwestie właściwego doboru pracowników (ryzyko osobowe) nie mieszczą się w zakresie regulacji art. 92b ust.1 i art. 92c u.t.d., bowiem tylko i wyłącznie z uznania przedsiębiorcy wynika właściwy dobór osób współpracujących. Stąd też w przywołanych przepisach ustawy o transporcie drogowym chodzi tylko i wyłącznie o zdarzenia nieoczekiwane i nadzwyczajne, a nie związane z niewłaściwą organizacją pracy przedsiębiorstwa transportowego. Przepisy te w sposób nie budzący wątpliwości statuują odpowiedzialność obiektywną (por. wyrok NSA z dnia 10 kwietnia 2013 r., sygn. akt II GSK 2460/11, LEX nr 1337143 oraz wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 kwietnia 2011r., sygn. akt VI SA/Wa 89/11 oraz z dnia 19 stycznia 2011r., sygn. akt VI SA/Wa 1854/10 dostępne na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Przedsiębiorca jest zobowiązany do takiego zorganizowania pracy przedsiębiorstwa transportowego, aby w przyjętym modelu i schemacie jego działania, uwzględnione zostały wszystkie określone w przepisach obowiązującego prawa zasady dotyczące prowadzenia tego rodzaju działalności. Ze swej istoty, model (schemat) ten, powinien uwzględniać również, adekwatny do jego funkcji, system takiego kształtowania postaw pracowników, aby przez odpowiednie ich motywowanie i dyscyplinowanie eliminować lub co najmniej minimalizować ryzyka zaistnienia zachowań skutkujących naruszaniem przepisów regulujących wykonywanie przewozu drogowego, które to zachowania z pewnością nie korespondują również z interesem samego przedsiębiorcy. Efektywność tego systemu zdeterminowana jest (powinna być) paletą odpowiednio dobranych przez przedsiębiorcę instrumentów kontroli oraz nadzoru, zwłaszcza zaś konsekwencją w ich stosowaniu i tym samym konsekwencją w egzekwowaniu od pracowników przestrzegania obowiązujących zasad ( por. wyrok NSA z dnia 30 stycznia 2013r., sygn. akt II GSK 2009/11, LEX nr 1298465). Nie wystarczy zatem wykazanie braku winy, lecz wymagane jest pozytywne udowodnienie podjęcia wszystkich niezbędnych środków w celu zapobieżenia powstaniu naruszenia prawa. Przedsiębiorca, chcąc uwolnić się od odpowiedzialności powinien wykazać, że przedsięwziął wszystkie niezbędne środki zapobiegające powstaniu naruszenia prawa i jego przyczyny. Ciężar dowodu, że w sprawie wystąpiły przesłanki, przewidziane w przepisach prawa, do zwolnienia z tej odpowiedzialności spoczywa na przedsiębiorcy, gdyż to on wywodzi z tych przepisów skutki prawne ( por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 26 listopada 2015r. sygn. akt III SA/Kr 584/15, LEX nr 1939580). Nieprawidłowa jest również wykładnia, zgodnie z którą wykonujący przewóz drogowy jest zwolniony z odpowiedzialności, gdy wyłączna wina za powstanie naruszenia spoczywa na kierowcy ( por. wyrok NSA z dnia 25 września 2014r. sygn. akt II GSK 1027/13, LEX nr 1572572). Tymczasem, ma rację organ wskazując w odpowiedzi na skargę, że skarżący nie przedstawił żadnych dowodów na poparcie zawartych w skardze twierdzeń dotyczących zwolnienia kierowcy T.L. z używania tachografu. Zauważyć wymaga również, że fakt zlecenia zczytywania danych profesjonalnej firmie nie jest przesłanką zwalniającą przedsiębiorcę od odpowiedzialności z tytułu nie przedstawienia wymaganych prawem danych. Dochodzenie roszczeń z tytułu ewentualnego naruszenia umowy zawartej z innym podmiotem w zakresie niewykonania tego obowiązku możliwe jest przed sądem powszechnym. Jedynie na marginesie można wskazać, że za naruszenia będące przedmiotem zarzutów skargi wymierzona została kara w łącznej wysokości [...]zł, podczas, gdy suma pozostałych kar wyniosła [...]zł. W konsekwencji przedstawionych wywodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach skargę oddalił jako nieuzasadnioną, na podstawie art. 151 ustawy- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.