II SA/Gl 334/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Żurawik, Sędziowie Sędzia WSA Edyta Kędzierska, Asesor WSA Aneta Majowska (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 16 maja 2025 r. sprawy ze skargi K. S. (S.) na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 20 lutego 2025 r. nr 010070/680/177274/2023; 378921142 w przedmiocie świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję. Pismem nadanym dnia 21 lutego 2025 r. K. S. (dalej: Strona, Skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 20 lutego 2025 r. nr 010070/680/177274/2023, 378921142 w przedmiocie świadczenia wychowawczego. Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym. Wnioskiem z dnia 1 lutego 2023 r. Skarżący zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o przyznanie świadczenia wychowawczego w okresie świadczeniowym 2023/2024 na dzieci: S. i M. (karta nr 1 akt administracyjnych). Decyzją z dnia 2 czerwca 2023 r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił Skarżącemu świadczenia wychowawczego na dziecko - M., na okres od 1 czerwca 2023 r. do 31 maja 2024 r. W uzasadnieniu, powołując się na wyrok Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] r. sygn. akt [...] r., stwierdził, że Skarżący nie sprawuje faktycznej opieki nad dzieckiem, zaś zgodnie z art. 22 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 421 z późn. zm., dalej: ustawa), w przypadku zbiegu prawa rodziców do świadczenia wychowawczego, świadczenie to wypłaca się temu z rodziców, który faktycznie sprawuje nad nim opiekę. Odrębną decyzją organ pierwszej instancji przyznał prawo do świadczenia wychowawczego w pełnej wysokości 500 zł matce dzieci. Po rozpoznaniu odwołania, decyzją z dnia 1 grudnia 2023 r. nr [...], [...], Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję wydaną w pierwszej instancji. W jej uzasadnieniu, wyjaśnił, iż zgodnie z wyrokiem Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] r. sygn. akt [...] r., oraz wyrokiem Sądu Apelacyjnego w K. z dnia [...] r. sygn. akt [...], sąd rozwiązując małżeństwo stron przez rozwód powierzył wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnimi synami matce, a Skarżącemu ograniczył wykonywanie władzy rodzicielskiej do współdecydowania o istotnych sprawach dzieci oraz do kontaktów (sposób kontaktów został ustalony w pkt 5 orzeczenia), zatem w ocenie organu odwoławczego oznacza to, że sąd nie orzekł opieki naprzemiennej rodziców. W konsekwencji Skarżący nie spełnia przesłanek z art. 5 ust. 2a ustawy. Organ wskazał przy tym na regulację art. 4 ust. 2 pkt 1 oraz art. 22 ustawy. Wywiódł, że jeżeli rodzice po rozwodzie zamieszkują rozdzielenie, a sąd nie orzeknie opieki naprzemiennej, zgodnie z przepisami ustawy, świadczenie wychowawcze przysługuje tylko jednemu rodzicowi, a mianowicie temu, z którym dziecko mieszka i pozostaje na utrzymaniu. Dalej ustalił, że świadczenie wychowawcze w pełnej wysokości należy przyznać matce, czyli rodzicowi, który w rozumieniu art. 22 ustawy, faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem w badanym okresie, wskazując, że w miejscu zamieszkania Skarżącego dziecko przebywało na czas realizowania kontaktów, określonych przez sąd opiekuńczy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 18 kwietnia 2024 r. sygn. akt II SA/Gl 75/24, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 2 czerwca 2023 r. W uzasadnieniu tego wyroku tut. Sąd stwierdził, zastosowanie przez organy orzekające w sprawie, błędnej wykładni art. 5 ust. 2a ustawy. Sąd wyjaśnił, że opieka naprzemienna odmiennie niż władza rodzicielska jest pojęciem odnoszącym się do sfery faktycznej. Można ją określić jako pewny sposób sprawowania pieczy nad dzieckiem przez oboje rodziców, którzy nie zamieszkują razem. Nie bierze się zatem pod uwagę, czy rodzic ma pieczę formalną (tzn. pełnię władzy rodzicielskiej), ale kto rzeczywiście i faktycznie sprawuje opiekę nad dziećmi. Potwierdza to art. 4 ust. 2 ustawy, z którego wynika jedynie, że ma to być ojciec, matka, opiekun faktyczny lub prawny, oraz art. 22 tej ustawy, z którego jasno i wprost wynika, że istotnym kryterium nie jest rozstrzygnięcie o władzy rodzicielskiej, ale faktyczne przebywanie u danego rodzica. Sąd zauważył też, że nie da się wykluczyć, że powierzenie wykonywania władzy rodzicielskiej matce dzieci oraz obciążenie kosztami utrzymania dzieci obojga rodziców oraz regulacja w sposób szczegółowy kontaktów ojca z synami, sprowadza się do cyklicznego zamieszkiwania dziecka z każdym z rodziców w określonych, porównywanych okresach, co Skarżący podnosił w odwołaniu oraz w skardze, opisując szczegółowo zakres podejmowanych czynności w czasie, gdy zamieszkuje wspólnie z dziećmi. Sąd ocenił, że organ wskazanej kwestii nie wyjaśnił. Z tej przyczyny ustalenie, że Skarżący nie sprawuje opieki naprzemiennej uzasadniające odmowę świadczenia wychowawczego jest ustaleniem dowolnym, nie znajdującym podstaw w materiale dowodowym. W ramach wskazań co do dalszego postępowania Sąd określił, iż organ winien ustalić jaki jest charakter opieki na podstawie wyroku rozwodowego Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] r. i czy Skarżący faktycznie taką opiekę sprawuje, i na tej podstawie ocenić, czy jest to opieka naprzemienna w rozumieniu art. 5 ust. 2a ustawy. Sąd zwrócił również uwagę na obowiązek organu wnikliwego, wszechstronnego wyjaśnienia przesłanek, którymi się kierował przy podejmowaniu rozstrzygnięcia, w tym przedstawienia analizy okoliczności i dowodów oraz dokonanych na ich podstawie ustaleń, w wyniku których rozstrzygnięcie takie podjęto. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, ZUS decyzją z dnia 25 września 2024 r. nr [...], [...], odmówił świadczenia wychowawczego na dziecko (M.) na okres świadczeniowy od 1 czerwca 2023 r. do 31 maja 2024 r. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia podał, że z załączonych do akt sprawy orzeczeń - wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] r. sygn. akt [...], i wyroku Sądu Apelacyjnego w K. z dnia [...] r. sygn. akt [...] wynika, że Sąd rozwiązując małżeństwo stron przez rozwód powierzył matce wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnimi dziećmi stron, zapewniając Skarżącemu prawo do współdecydowania o istotnych sprawach dzieci. Zdaniem organu pierwszej instancji orzeczenie, w którym sąd ogranicza władzę rodzicielską, oznacza, że Sąd nie ustanowił opieki naprzemiennej nad dziećmi, a więc Skarżącemu nie przysługuje prawo do świadczenia wychowawczego na syna na podstawie art. 5 ust. 2a ustawy. Organ przytoczył także fragmenty z uzasadnień wyroków: Sądu Okręgowego w K. oraz Sądu Apelacyjnego w K. odnoszące się do rozstrzygnięcia w zakresie władzy rodzicielskiej, stwierdzając, że "w świetle orzeczeń sądu cywilnego" Skarżący nie spełnia przesłanek przyznania wnioskowanego świadczenia. Na podstawie dokumentacji organ pierwszej instancji ustalił, że świadczenie wychowawcze w pełnej wysokości należy przyznać matce, czyli rodzicowi, który w rozumieniu art. 22 ustawy, faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem, ponieważ w tym okresie dziecko mieszkało z matką, natomiast w miejscu zamieszkania Skarżącego dziecko przebywało na czas realizowania kontaktów, określonych przez sąd opiekuńczy. W dalszej kolejności organ pierwszej instancji wskazał, że w celu ustalenia, który z wnioskujących rodziców faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem przyjął miejsce zamieszkania dziecka opierając się na orzeczeniu sądu opiekuńczego. Końcowo organ odniósł się do przedłożonych przez Stronę dokumentów (Informacji MOPS z dnia 12 lutego 2021 r. oraz decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 stycznia 2021 r.), a także wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 10 lutego 2022 r., sygn. akt II SA/Gl 1229/21. W odwołaniu od powyższej decyzji, wniesionym w ustawowym terminie, Skarżący wskazał na zawartą w dniu [...] r. ugodę sądową, w szczególności jej pkt 2 regulujący sposób wypłaty świadczenia wychowawczego. Zwrócił uwagę na nieuwzględnienie przez organ treści wyroku tut. Sądu zapadłego w niniejszej sprawie. Zaakcentował, że przedmiotem postępowania nie jest to, czy Skarżącemu powierzono władzę rodzicielską nad dziećmi, co jak wskazał jest okolicznością bezsporną, wynikającą wprost z treści wyroku rozwodowego, lecz to czy Skarżący sprawuje faktycznie opiekę nad dziećmi, czy dzieci zamieszkują ze Skarżącym oraz czy tak sprawowana opieka ma charakter powtarzalny i porównywalny. Zdaniem Skarżącego zawężanie grupy odbiorców świadczenia wychowawczego tylko do rodziców, którym powierzono wykonywanie władzy rodzicielskiej w sytuacji, gdy drugi z rodziców nie został pozbawiony tej władzy i sprawuje faktyczną opiekę nad dzieckiem przez 13-14 dni w miesiącu, jest niezgodne z konstytucyjną zasadą dobra dziecka. Wskazał, że miejsce zamieszkania dzieci nie zostało ustalone wyrokiem Sądu Okręgowego przy matce, zatem twierdzenia organu pozostają sprzeczne ze stanem faktycznym. Nadto wyrok rozwodowy uregulował i wzmocnił kontakty Skarżącego z dziećmi. Podkreślił, że dzieci zamieszkują z ojcem od 2016 r. i przytoczył szereg okoliczności, mających udowodnić to twierdzenie (takich jak m.in. czynny udział w życiu dzieci, wizyty u znajomych, odwożenie na zajęcia szkolne i pozaszkolne, przygotowanie do zajęć dydaktycznych i na sprawdziany, przygotowanie do zajęć sportowych, opieka podczas choroby). Podniósł również zarzut nieprawidłowego uzasadnienia decyzji, brak rozpatrzenia całokształtu materiału dowodowego, a także uniemożliwienie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji. Zaskarżoną obecnie decyzją z dnia 20 lutego 2025 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W ślad za organem pierwszej instancji podkreślił, że z uwagi na treść zapadłego wyroku rozwodowego, którym ograniczona została władza rodzicielska Skarżącego, Skarżący nie jest uprawniony do świadczenia wychowawczego na podstawie art. 5 ust. 2a ustawy. Wskazał, iż w zapadłym wyroku rozwodowym, Sąd nie orzekł opieki naprzemiennej rodziców, a Sąd Apelacyjny podtrzymał powyższe rozstrzygnięcie w tym zakresie. Organ odwoławczy przywołał tożsame, jak w uzasadnieniu decyzji pierwszoinstancyjnej, fragmenty z uzasadnień ww. wyroków. Podzielił także ustalenie co do faktycznie sprawowanej opieki przez matkę, opartej o ustalone sądownie miejsce zamieszkania dziecka. Wskazał też, że przedłożona przez Odwołującego się Informacja ZUS z dnia 15 czerwca 2022 r. dotyczy przyznania świadczenia na inny okres świadczeniowy i została następnie uchylona. Z rozstrzygnięciem nie zgodził się Skarżący. W skardze na powyższą decyzję Skarżący podniósł naruszenie art. 6 k.p.a., art. 7 Konstytucji RP i art. 365 Kodeksu cywilnego akcentując pominięcie przez organ treści zawartej ugody w zakresie wypłaty świadczenia wychowawczego. Zarzucił organom nierozpoznanie istoty sprawy, brak uwzględnienia treści zapadłego w sprawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 18 kwietnia 2024 r. sygn. akt II SA/Gl 75/24 oraz podniósł naruszenie art. 104 § 2 k.p.a. oraz art. 153 p.p.s.a. Zdaniem Skarżącego organ naruszył również art. 7, art. 77 § 1, art. 80 w zw. z art. 140 k.p.a., poprzez brak rozpatrzenia całokształtu materiału dowodowego oraz w konsekwencji błędną ocenę materiału dowodowego, a w rezultacie błędne uznanie, że Skarżący nie sprawuje opieki faktycznej nad synem lub sprawowana opieka nie nosi charakteru opieki naprzemiennej. W dalszej kolejności Skarżący zarzucił organowi naruszenie art. 22 i art. 5 ust. 2a ustawy poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że wykonywanie władzy rodzicielskiej przez matkę wyklucza istnienie opieki naprzemiennej co jest sprzeczne z celem ustawy oraz z treścią przepisu, który wskazuje na opiekę, a nie pieczę, gdzie elementem konstytutywnym jest fakt zamieszkiwania dziecka z rodzicem w porównywalnych i powtarzających się okresach na podstawie orzeczenia Sądu, a nie formalne wykonywanie władzy rodzicielskiej. Jednocześnie organ błędnie przyjął, że Skarżący nie zamieszkuje z dzieckiem a jedynie realizuje kontakty, pomimo sprawowania opieki 14 dni w miesiącu. Ponadto, zdaniem Skarżącego organ wydał decyzję obarczoną wadą i niespełniającą przesłanek określonych w art. 107 § 1 pkt 6 oraz § 3 k.p.a., ze względu na brak należytego uzasadnienia faktycznego i prawnego, brak wyjaśnienia na których dowodach organ oparł swoje rozstrzygnięcie a którym odmówił wiarygodności i mocy dowodowej oraz dlaczego. Dodatkowo Skarżący zarzucił organom także naruszenie art. 8 § 1 i § 2 k.p.a. przez naruszenie zaufania do władzy publicznej i praktyki w zakresie rozstrzygania spraw. Podkreślił, że wcześniej sprawa ta w oparciu o takie same okoliczności faktyczne i prawne była rozstrzygnięta przez MOPS w K., Samorządowe Kolegium w K., a także sam ZUS - w sposób odmienny, skutkujący przyznaniem i wypłacaniem Skarżącemu świadczenia wychowawczego nieprzerwanie po połowie z matką dzieci od 2016 r. Skarżący podniósł także, że przed wydaniem decyzji organ uniemożliwił mu wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów, czym naruszył treść art. 10 k.p.a. Przy tak sformułowanych zarzutach Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości lub jej zmianę i przyznanie świadczenia na sporny okres w wysokości połowy tego świadczenia. Jednocześnie zaznaczył, że przed tut. Sądem toczyły się już postępowania o analogicznym stanie faktycznym za inny okres zasiłkowy (sygn. akt II SA/Gl 649/23, II SA/Gl 650/23, II SA/Gl 653/24, II SA/Gl 654/24). Uzasadniając zarzuty skargi Skarżący podniósł argumentację zbieżną z zawartą w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. Zwrócił uwagę na uporczywe pomijanie przez organ stanowiska wyrażonego przez tut. Sąd w ww. orzeczeniach. Akcentował, iż istotnym kryterium przyznania prawa do wnioskowanego świadczenia nie jest rozstrzygnięcie o władzy rodzicielskiej, lecz faktyczne przebywanie dziecka u danego rodzica. Podkreślił, że art. 5 ust. 2a ustawy nie wymaga, aby okresy sprawowanej opieki były równe. Wskazał, iż opieka nad dziećmi sprawowana przez Skarżącego ma mniejszy zakres niż matki (około 14 dni w miesiącu), ale mieści się w granicach porównywalności i powtarzalności. Przedstawił także ponownie zakres tej opieki oraz wymienił czynności z tą opieką związane, przywołując szereg okoliczności na poparcie swoich twierdzeń. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Zgodnie z regulacją art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Wobec wniosku skargi, wyjaśnienia wymaga, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. W świetle art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części - art. 151 p.p.s.a. Przedmiotem kontroli rozpoznawanej sprawy, w oparciu o wymienione powyżej kryteria, stała się decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń z dnia 20 lutego 2025 r. w przedmiocie świadczenia wychowawczego. Normatywną podstawę wydanego w sprawie rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Zgodnie z art. 4 ust. 1 przywołanej ustawy, celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Z kolei stosownie do ust. 2 pkt 1 przepisu art. 4, świadczenie wychowawcze przysługuje: matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 2a, który stanowi, iż w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, kwotę świadczenia wychowawczego ustala się każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty przysługującego za dany miesiąc świadczenia wychowawczego. Odnotowania wymaga, iż Sąd przeprowadzając kontrolę sądowoadministracyjną bada legalność zaskarżonej decyzji, a dodatkowo w niniejszej sprawie działa w zakresie związania, o którym mowa w art. 153 p.p.s.a. Stosownie do przywołanej regulacji ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Z kolei w myśl art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Związanie oceną prawną, o której mowa w art. 153 i art. 170 p.p.s.a., oznacza, że ani organ administracji ani sąd administracyjny nie mogą w tej samej sprawie formułować nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie (zob. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 7 września 2022 r. sygn. akt III FSK 920/21, z dnia 25 sierpnia 2022 r. sygn. akt III FSK 1540/21). Sprawa stanowiąca przedmiot zaskarżonej decyzji była już rozpoznawana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 18 kwietnia 2024 r., sygn. akt II SA/Gl 75/24. Zakwestionowanie stanowiska wyrażonego w ww. wyroku mogło nastąpić poprzez wniesienie skargi kasacyjnej w przewidzianym trybie oraz terminie, czego w niniejszej sprawie strony nie uczyniły. Wyrok stał się prawomocny prowadząc do związania w rozumieniu art. 153 i art. 170 p.p.s.a. Głównym zatem kryterium kontroli poprawności nowowydanej decyzji pozostaje kwestia czy po ponownym rozpatrzeniu sprawy organy orzekające w sprawie podporządkowały się wskazaniom Sądu. Działania naruszające zasadę wyrażoną w art. 153 p.p.s.a. muszą być konsekwentnie eliminowane przez uchylenie wadliwych z tego powodu rozstrzygnięć. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie nie miał wątpliwości, że wskazania tut. Sądu zawarte w wyroku z dnia 18 kwietnia 2024 r., sygn. akt II SA/Gl 75/24, nie zostały zrealizowane. Jednocześnie organ odwoławczy zaniechał ponownego rozpoznania sprawy, czym naruszył zasadę dwuinstancyjności postępowania. W ramach zapadłego rozstrzygnięcia, tut. Sąd wyjaśnił, iż pod pojęciem opieki naprzemiennej należy rozumieć opiekę wykonywaną na podstawie orzeczenia sądu powszechnego, a ponadto wykonywaną przez oboje rodziców w następujących po sobie porównywalnych okresach zakładającą naprzemienne zamieszkiwanie dzieci bądź dziecka u każdego z rodziców. Podkreślił jednocześnie, iż wymóg porównywalnych okresów nie może być utożsamiany z postawieniem warunku równego podziału obowiązków czy czasu wykonywania opieki przez rozwiedzionych małżonków. Sąd stanął na stanowisku, że dziecko pozostaje pod opieką naprzemienną obojga rodziców nie tylko wówczas, gdy zwrot "opieka naprzemienna" znajduje się wprost w sentencji orzeczenia sądu. Wyjaśnił, iż kwestia ta powinna być oceniana z uwzględnieniem cech i celów tej instytucji, przy wykorzystaniu odpowiednich metod wykładni. Stąd też istotne pozostawało dokonanie analizy zakresu tej opieki. Sąd podzielił pogląd, iż dowodem na zaistnienie opieki naprzemiennej może być odpis orzeczenia sądu powszechnego zaś w sytuacji, gdy nie zawiera on stosownego zwrotu, rzeczą organów jest samodzielne ustalenie charakteru zawartych w nim zapisów dla zobrazowania i wyłożenia treści pojęcia "opieka naprzemienna" w konkretnej sprawie. Sąd wyraźnie wskazał, iż bez znaczenia dla niniejszej sprawy pozostaje treść wyroku rozwodowego Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] r., w zakresie powierzenia władzy rodzicielskiej. Zapisy omawianej ustawy nie wykluczają bowiem sytuacji, że mimo formalnego powierzenia wykonywania władzy rodzicielskiej matce, świadczenie będzie należne ojcu, który rzeczywiście sprawuje opiekę nad dzieckiem. Tymczasem organ odwoławczy uzasadnił odmowę przyznania prawa do wnioskowanego świadczenia o rozstrzygnięcie zawarte w wyroku rozwodowym co do powierzenia wykonywania władzy rodzicielskiej, przywołując jedynie te fragmenty uzasadnienia Sądu Okręgowego w K. oraz Sądu Apelacyjnego w K. odnoszące się do tego zagadnienia. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, organ odwoławczy - z ustalenia, iż Sąd Okręgowy w K. w wyroku rozwodowym powierzył wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnimi synami S. i M. matce, a ojcu - Skarżącemu "ograniczył wykonywanie władzy rodzicielskiej do współdecydowania o istotnych sprawach dzieci oraz do kontaktów", - wywiódł, że "sąd nie orzekł opieki naprzemiennej rodziców" (str. 2 uzasadnienia zaskarżonej decyzji), a w rezultacie Skarżącemu nie przysługuje prawo do świadczenia wychowawczego. Organ uzasadnił, iż to "w świetle orzeczeń sądu cywilnego" należało uznać, że Strona nie spełnia przesłanek z art. 5 ust. 2a ustawy (str. 3 uzasadnienia zaskarżonej), podczas gdy dokonał jedynie fragmentarycznej analizy ww. wyroku rozwodowego. Przywołane stwierdzenie organu odwoławczego nie zostało bowiem poprzedzone jakąkolwiek analizą zakresu opieki sprawowanej nad dziećmi przez Skarżącego i jego byłą małżonkę. Jak natomiast akcentował tut. Sąd w wyroku II SA/Gl 75/24, to nieprawidłowa wykładnia art. 5 ust. 2a ustawy oraz brak przeprowadzenia bliższej analizy treści powołanych w tej decyzji wyroków Sądu Okręgowego w K. [...] r. oraz Sądu Apelacyjnego w K. z dnia [...] r. celem porównania zakresu opieki sprawowanej przez Skarżącego i jego byłą żonę, w kontekście szczegółowych rozstrzygnięć jakie zostały w tych orzeczeniach zawarte, stały się podstawą zastosowania przez Sąd kompetencji kasatoryjnych. Niewątpliwie, pomimo związania wyrokiem tut. Sądu, organ oparł się o wykładnię art. 5 ust. 2a ustawy, uznaną przez tut. Sąd za błędną. A jednocześnie pominął porównanie ww. zakresu opieki w kontekście wskazań tut. Sądu. Organ nie wypełnił również wytycznych co do dokonania oceny zgromadzonego materiału dowodowego, w szczególności przywołanej wyżej oceny zapisów wyroku rozwodowego pod kątem ustalenia, czy w sprawie występuje opieka naprzemienna, które to ustalenia miały znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej decyzji. Tut. Sąd zobowiązał do tego, by w sposób wnikliwy, wszechstronny i jasny dla strony - zostały wyjaśnione przesłanki, którymi organ kierował się przy podejmowaniu rozstrzygnięcia, z zaprezentowaniem dokładnej analizy okoliczności i dowodów oraz dokonywanych na ich podstawie ustaleń, w wyniku których rozstrzygnięcie takie zostało podjęte. W tej sytuacji uznać należy, że organ pominął dokonaną przez Sąd ocenę prawną oraz nie zrealizował wytycznych dotyczących przeprowadzenia postępowania zgodnie z wymogami określonymi w Kodeksie postępowania administracyjnego. Zaskarżona decyzja zapadła zatem z naruszeniem art. 153 p.p.s.a. Sąd, w składzie rozpoznającym nie miał również wątpliwości, że w sprawie doszło do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania, o której mowa w art. 15 k.p.a., stanowiącą konkretyzację art. 78 Konstytucji RP. Na organie odwoławczym spoczywa obowiązek rozpoznania sprawy, w tym przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, ustalenia stanu faktycznego, dokonania oceny materiału dowodowego oraz wykładni przepisów prawa materialnego. Środek odwoławczy powinien natomiast stwarzać realną możliwość oceny pierwszoinstancyjnego rozstrzygnięcia i dokonania jego uchylenia bądź zmiany (por. L. Garlicki (red.), Konstytucja RP. Komentarz, t. 5, Warszawa 2007, s. 7). Powyższe zyskuje akceptację zarówno orzecznictwa jak i doktryny przedmiotu, wskazuje się bowiem, że istota administracyjnego toku instancji polega na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy, nie zaś na kontroli zasadności argumentów podniesionych w stosunku do orzeczenia organu pierwszej instancji (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 22 marca 1996 r. sygn. akt SA/Wr 1996/95, ONSA 1997/1, poz. 35), właściwe zachowanie zasady dwuinstancyjności postępowania wymaga nie tylko podjęcia dwóch kolejnych rozstrzygnięć przez właściwe organy, ale konieczne jest, aby rozstrzygnięcia te zapadły w wyniku przeprowadzenia przez każdy z tych organów postępowania merytorycznego tak, aby dwukrotnie oceniono dowody i przeanalizowano wszystkie istotne okoliczności sprawy. Działanie organu odwoławczego nie ma zatem charakteru jedynie kontrolnego, ale jest działaniem merytorycznym (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 kwietnia 2020 r. sygn. akt I OSK 3400/19, w: M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz aktualizowany, Lex el. 2021). Organ odwoławczy w rozstrzyganej sprawie zaniechał natomiast ponownego rozpatrzenia sprawy, nie odniósł się do argumentów i szeregu zarzutów podniesionych w odwołaniu, nie uczynił zadość zasadzie przekonywania, zaniechał dokonania ustaleń w kwestii przesłanek zawartych w art. 5 ust. 2a ustawy, a także nie wskazał jakie dowody stanowiły o podzieleniu ustaleń organu pierwszej instancji w kontekście związania zapadłym w sprawie wyrokiem. Argumentacja organu odwoławczego stanowiła w istocie w całości powielenie stanowiska przedstawionego w decyzji pierwszoinstancyjnej. W treści odwołania Skarżący podkreślał liczne okoliczności odnoszące się do zakresu sprawowanej opieki nad dziećmi oraz jej wymiaru w ujęciu miesięcznym. Organ odwoławczy całkowicie pominął ich rozważenie. Przypomnienia wymaga, iż podniesiona przez stronę skarżącą argumentacja w środku zaskarżenia obliguje organ odwoławczy nie tylko do rozważenia jej zasadności, ale i odniesienia się do niej w uzasadnieniu. Brak odniesienia się do kwestii mającej istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia może stanowić o nierozpoznaniu sprawy w jej całokształcie. W sprawie doszło do naruszenia art. 15 i art. 8 k.p.a., które mogły mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Sąd akcentuje przy tym, iż rozważenie istotnych z punktu widzenia przedmiotu sprawy okoliczności winno znaleźć pełen wyraz w uzasadnieniu decyzji organu stosownie do treści art. 107 § 3 k.p.a. Przepis ten wyraźnie nakazuje, by organ podał i omówił w uzasadnieniu decyzji istotne dla rozstrzygnięcia fakty i dowody. Natomiast niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych, w tym nieodniesienie się do istotnej argumentacji podnoszonej przez stronę, narusza zasady postępowania administracyjnego i stanowi podstawę do uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia. Ponadto organ winien tak prowadzić postępowanie, by pogłębiać zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.), co w przypadku organu odwoławczego koresponduje z przywołaną wyżej, zasadą dwuinstancyjności postępowania. Sąd podziela zarzuty naruszenia przepisów postępowania sformułowane w skardze w powyższym zakresie. Zgodnie z treścią art. 153 p.p.s.a. organ ponownie rozpoznając sprawę uwzględni wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w niniejszym uzasadnieniu, w szczególności winien uwzględnić - stosownie do treści art. 153 p.p.s.a. - wytyczne zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 18 kwietnia 2024 r. oraz uczynić zadość zasadzie dwuinstancyjności postępowania – mając jednocześnie w polu widzenia obowiązek przestrzegania pozostałych reguł postępowania oraz by rozstrzygnięcie odpowiadało prawu materialnemu, wnikliwie uzasadniając swoje stanowisko w zakresie uzasadnienia faktycznego i prawnego zgodnie z przepisem art. 107 § 3 k.p.a. Organ winien również rozważyć prawidłowość zastosowania w postępowaniu wymogu z art. 79 § 1 k.p.a. stanowiącego konkretyzację i uzupełnienie obowiązków wynikających z art. 10 § 1 k.p.a. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. Sąd nie orzekał o zwrocie kosztów postępowania. W sprawie nie powstały bowiem należne stronie skarżącej koszty postępowania niezbędne do celowego dochodzenia praw w rozumieniu art. 205 § 1 w zw. z art. 200 p.p.s.a. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło z uwagi na złożone w treści skargi oraz odpowiedzi na skargę wnioski o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym (art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 p.p.s.a.). W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.