II SA/Gl 346/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędzia WSA Artur Żurawik (spr.), Protokolant sekretarz sądowy Marta Zasoń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 września 2015 r. sprawy ze skargi K. M. i S. W. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 15 listopada 2010 r., sygn. akt II SA/Gl 581/10, wydanym w sprawie ze skargi K. M. i S. W. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] r. nr [...] w sprawie odmowy wprowadzenia zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków oddala skargę. K. M. i S. W. w dniu 13 kwietnia 2015 r. złożyły skargę o wznowienie postępowania sądowego, zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 15 listopada 2010 roku, sygn. akt II SA/GL 581/10. Skarżące wniosły o: 1) wznowienie postępowania zakończonego w/w prawomocnym wyrokiem, 2) uchylenie w całości zaskarżonego wyroku, 3) dopuszczenie wskazanych dowodów, jako podstawy wznowienia: a) potwierdzonej przez Starostę [...] kopii z dnia 11 lutego 2015 r. dot. wykazu zmiany danych ewidencyjnych dotyczących działki oznaczonej obecnie nr 1, b) potwierdzonej przez Starostę [...] kopii z dnia 11 lutego 2015 r. sprawozdania technicznego biegłego inż. W. G., c) potwierdzonej przez Starostę [...] kopii z dnia 11 lutego 2015 r. wykazu działek z planu scalenia, d) potwierdzonej przez Starostę [...] kopii z dnia 11 lutego 2015 r. pomiaru granic użytkowania oraz budynków wykonanych przez [...] Biuro Geodezji i Terenów Rolnych, e) odpisu opisu granic istniejących na gruncie wykonanego przez inż. W. G. do zasiedzenia, f) ksero opinii technicznej geodety J. T. (oryginał w aktach organu), g) ksera aktów notarialnych. W uzasadnieniu podały, że można żądać wznowienia postępowania w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Sąd w uzasadnieniu wyroku stwierdza, jak zauważają, że o ewentualnej pomyłce w numeracji działek w ewidencji gruntów nie świadczy ich powierzchnia, gdyż z przeprowadzonego pomiaru wykonanego dnia 3 grudnia 2008 r. przez geodetę J. L. działka oznaczona obecnie nr 2 nie ma powierzchni 11 arów, a 9 arów (po odliczeniu drogi). Uszło jednak uwadze Sądu, że po odliczeniu "drogi" działka ta miałaby powierzchnię 0,0882 ha, czyli mniej niż 9 arów, a pierwotna działka nr 3 (przed podziałem na 3 działki) miałaby powierzchnię mniejszą niż 28,19 ar, tj. miałaby tylko 26,8 ar. Nie było tu nigdy żadnej drogi. Dowolnie naniesiono "drogę" bez jakiegokolwiek udokumentowania podstawy prawnej. Ponadto nie pomierzono powierzchni działki oznaczonej obecnie jako nr 1. Działkę tę pomierzył dopiero geodeta J. T. i podaje pomierzoną powierzchnię na 0,0952 ha. Powierzchnia działki oznaczonej obecnie nr 1 również nie ma 11 arów (dowód: zał. nr 1 - wykaz zmiany danych ewidencyjnych dotyczących działki oznaczonej obecnie nr 1). Organ nie okazał tych dokumentów, a tylko podawał błędną powierzchnię działki (aktualnie oznaczonej jako 1) na 0,11 ha. Okazał tylko opinię techniczną geodety J. T., tj. zał. nr 6. Uszło uwadze Sądu, że nie udostępniono dokumentu - mapy z pomiaru działki numerowanej jako 2 (pomiar wykonany 3 grudnia 2008 r. przez [...] Biuro Geodezji i Terenów Rolnych). Na mapie tej wyraźnie widać, że przesunięto słupek graniczny od strony północnej z granicą z J. S. Daje to linię skośną zmieniającą powierzchnię działki i zasadniczo zmieniającą jej kształt geometryczny (zał. nr 4, tj. mapa pomiaru granic użytkowania oraz budynków wykonanych przez [...] Biuro Geodezji i Terenów Rolnych. Nie jest to już trapez. Jak twierdzi cała dokumentacja geodezyjna, działki powstałe w wyniku podziału, to też trapezy. Gdyby nie było przesunięcia słupka granicznego na niekorzyść skarżących, to ich działka narożna (obecnie numerowana jako 2) miałaby powierzchnię 11 arów. Taka też powierzchnia działki wynika z mapy inwentaryzacji, której kopię przedstawiły Sądowi. Stwierdzenie pełnomocnika organu, że mapa ta nie może być dowodem, gdyż nie została przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego, jest błędne. Odnosi się do obecnie obowiązujących przepisów. Uszło uwadze Sądu, że mapa inwentaryzacji ich działki jest z 1970 roku. W pierwszej połowie lat 70 XX wieku przy opracowaniu dokumentacji architektoniczno-budowlanej obowiązywało Prawo budowlane z dnia 31 stycznia 1961 r. Było ono podstawą prawną do wydania zarządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z 19 lipca 1963 r. w sprawie wykonywania czynności geodezyjnych przy wyznaczaniu obiektów budowlanych. Inwentaryzację działki wykonywano na kopii mapy w skali 1:500 z archiwum zasobów geodezyjnych. Inwentaryzacja odtwarza stan istniejący, rzeczywisty. Na tak zaktualizowanej kopii mapy w skali 1:500 przygotowano projekt. Powstała aktualna mapa do celów projektowych. Sąd bezkrytycznie przyjmuje, jak twierdzą, że ustalony przez organy stan faktyczny sprawy i jego ocena prawna nie budzi wątpliwości, mimo że dowody wskazują na inny stan rzeczywisty. Wniosły pismem z dnia 22 czerwca 2010 r. o dopuszczenie dowodów (organ ich nie udostępnił, nie dołączył do akt sprawy), ale Sąd zlekceważył wniosek. Organ geodezji stronniczo określa ustalenia i wybiórczo udostępnia, dopuszcza dowody, na ich niekorzyść. Manipuluje faktami, a Sąd bez zastrzeżeń to akceptuje. Sąd orzekając nie uwzględnił istotnych dowodów, zaakceptował manipulację dowodami na ich niekorzyść. Nie wykazał stanowiska obiektywnego. Rozbieżność między częścią opisową a kartograficzną ewidencji gruntów i budynków nie jest skutkiem błędnego wydania tytułów własności. Jest to błąd kreślarski, dowolne naniesienie w miejsce nieczytelnych, zatartych, wyblakłych oznaczeń. O tych faktach dowiedziały się dnia 11 lutego 2015 r., tj. w dacie otrzymania załączników, potwierdzonych kopii. W tym dniu K. M. była w Starostwie Powiatowym w K. i udostępniono jej prawdopodobnie pełną dokumentację. Żądają w tej sytuacji uchylenia zaskarżonego wyroku. W odpowiedzi [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego poinformował, że wskazane przez skarżące okoliczności nie stanowią podstawy do wydania rozstrzygnięcia odmiennego od zapadłego w sprawie. W świetle obowiązujących wpisów w księgach wieczystych oraz ewidencji gruntów i budynków czynności, których domagają się skarżące (zamiana numerów działek), stanowiłyby w istocie zmianę praw rzeczowych do nieruchomości, a to znajduje się poza kompetencjami organu prowadzącego rejestr ewidencji gruntów i budynków. Mając powyższe na uwadze wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 15 listopada 2010 roku, sygn. akt II SA/GL 581/10, nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego uregulowana została w Dziale VII ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm. – dalej p.p.s.a.). Według art. 270 tej ustawy w przypadkach przewidzianych w dziale niniejszym można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Chodzi tu o zakończenie postępowania wszczętego przed sądem administracyjnym na skutek wniesienia skargi w rozumieniu art. 52 p.p.s.a. W świetle unormowań zawartych w Dziale VII wznowienie postępowania obwarowane jest przesłankami formalnymi, od spełnienia których zależy dopuszczalność wznowienia. W szczególności stosownie do art. 280 § 1 p.p.s.a. sąd bada, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd wniosek odrzuca na posiedzeniu niejawnym, w przeciwnym razie wyznacza rozprawę. Na rozprawie, co wynika z brzmienia art. 281 p.p.s.a., sąd rozstrzyga przede wszystkim o dopuszczalności wznowienia i może po rozważeniu stanu sprawy połączyć badanie dopuszczalności wznowienia z rozpoznaniem sprawy. Odnosząc się do kwestii terminowości skargi podnieść należy, że zgodnie z art. 277 p.p.s.a. skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia. Skarżące jako podstawę wznowienia podają podstawę wymienioną w art. 273 §2 p.p.s.a., zgodnie z którym można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Skarga o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego została wniesiona w dniu 13 kwietnia 2015 r., co oznacza, że została złożona w terminie, gdyż dokumentacja mająca stanowić podstawę skargi została przez skarżące uzyskana w dniu 11 lutego 2015 r., a wynika to z pieczęci potwierdzających zgodność kopii dokumentów z oryginałami. Nadto w skardze o wznowienie postępowania podano podstawę formalną z art. 273 §2 p.p.s.a. Przy tym jednak, co wynika z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lipca 2014 r., II GSK 690/13, wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego uzasadniają tylko te przesłanki, które są następstwem zdarzeń powstałych w samym postępowaniu sądowym, nie zaś w postępowaniu administracyjnym, w którym ostatecznie rozstrzygnięto co do istoty sprawę administracyjną (zob. również wyrok NSA z dnia 9 maja 2006 r., II FSK 743/05). Z kolei w wyroku NSA z dnia 11 maja 2011 r., sygn. II GSK 501/10, doprecyzowano, że jeżeli przesłanki wznowienia są następstwem zdarzeń powstałych w samym postępowaniu administracyjnym, wówczas to postępowanie powinno być wznowione, o ile sprawa administracyjna została ostatecznie zakończona. W niniejszej sprawie brak było takich nowych dowodów, które uzasadniałyby uwzględnienie skargi. Koniecznym jest tu odniesienie się do pewnych reguł ogólnych dotyczących postepowania ewidencyjnego, którego dotyczyło postępowanie administracyjne i sądowe. Ewidencja gruntów i budynków wg art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (obecnie j.t. Dz. U. z 201 r., poz. 520 ze zm.) obejmuje m. in. informacje dotyczące: 1) gruntów - ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas bonitacyjnych (poprzednio gleboznawczych – przyp. Sądu), oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty; 2) budynków - ich położenia, przeznaczenia, funkcji użytkowych i ogólnych danych technicznych; 3) lokali - ich położenia, funkcji użytkowych oraz powierzchni użytkowej. § 10 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (obecnie j.t. Dz. U. z 2015 r., poz. 542 – dalej e.g.b.) stwierdza z kolei, że ewidencja obejmuje: 1) dane liczbowe i opisowe dotyczące gruntów i budynków oraz lokali, 2) dane dotyczące właścicieli nieruchomości (oraz obecnie od 2013 r. także dane dotyczące przysługujących im wielkości udziałów w prawie własności, a także daty określające nabycie oraz utratę tego prawa – przyp. Sądu). Ewidencja gruntów jest przy tym tylko zbiorem informacji będących odzwierciedleniem aktualnego stanu prawnego danej nieruchomości. Potwierdza ona jedynie stan prawny zaistniały wcześniej. Ewidencja gruntów pełni funkcje informacyjno - techniczne (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 27 października 2010 r., sygn. III SA/Łd 336/10). Dane zawarte w ewidencji podlegają, zgodnie § 46 ust. 1 i 2 e.g.b., aktualizacji z urzędu lub na wniosek osób, organów i jednostek organizacyjnych, o których mowa w § 10 i 11. Z urzędu wprowadza się zmiany wynikające z: 1) prawomocnych orzeczeń sądowych, aktów notarialnych, ostatecznych decyzji administracyjnych, aktów normatywnych, 2) opracowań geodezyjnych i kartograficznych, przyjętych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, zawierających wykazy zmian danych ewidencyjnych, 3) dokumentacji architektoniczno-budowlanej gromadzonej i przechowywanej przez organy administracji publicznej, 4) ewidencji publicznych prowadzonych na podstawie innych przepisów. Z kolei § 12 ust. 1 e.g.b. stwierdza, że prawa osób i jednostek organizacyjnych, o których mowa w § 10 ust. 1 pkt 2 oraz w § 11 ust. 1 pkt 1 i 2, do gruntów, budynków i lokali uwidacznia się w ewidencji na podstawie: 1) wpisów dokonanych w księgach wieczystych, 2) prawomocnych orzeczeń sądowych, 3) umów zawartych w formie aktów notarialnych, dotyczących ustanowienia lub przeniesienia praw rzeczowych do nieruchomości, z wyłączeniem umów dotyczących użytkowania wieczystego gruntów i własności lokali, 4) ostatecznych decyzji administracyjnych, 5) dyspozycji zawartych w aktach normatywnych, 6) umów dzierżawy, o których mowa w § 11 ust. 1 pkt 2. Podstawową zasadą prowadzenia ewidencji jest zasada aktualności, która oznacza utrzymywanie operatu w zgodności z aktualnymi, dostępnymi dla organu dokumentami źródłowymi. Wprowadzone w bazie danych ewidencyjnych zmiany mają charakter wtórny do zaistniałych zdarzeń prawnych. Wpisy dokonane na podstawie konkretnych, miarodajnych dokumentów, nie mogą być zastępowane wpisami wynikającymi z dokumentacji mającej datę wcześniejszą. Przy tym jednak, jak wskazuje wyrok NSA z dnia 15 maja 2014 r., I OSK 2794/12, w postępowaniu ewidencyjnym nie rozstrzyga się sporów o prawa do nieruchomości lub ich wydzielonych części, lecz jedynie rejestruje te prawa, które muszą wynikać z określonych prawem dokumentów. Z tego względu zmiana danych w tym zakresie może być dokonana na wniosek tylko wtedy, gdy wnioskodawca wykaże przysługiwanie praw do przedmiotu, którego zmiana ma dotyczyć. Dodać również należy, że organy ewidencyjne jedynie rejestrują stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające, nie mogą natomiast samodzielnie rozstrzygać kwestii uprawnień wnioskodawcy do gruntu, budynku lub lokalu. Poprzez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji nie można dochodzić, ani udowadniać swoich praw właścicielskich, czy uprawnień do władania nieruchomością (np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 27 lutego 2014 r., III SA/Kr 967/13, nieprawomocny; podobnie szereg innych orzeczeń). W tym stanie rzeczy nie można uznać skargi o wznowienie postępowania za uzasadnioną, gdyż nie zostały wykryte takie okoliczności faktyczne lub środki dowodowe, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy i które uzasadniałyby stwierdzenie, że w sprawie zapadłoby inne orzeczenie sądowe niż poprzednio. Skarżące prowadzą szeroką polemikę ze zgromadzonym wcześniej materiałem dowodowym, kwestionując nie tylko wyrok sądu, ale przede wszystkim rozstrzygnięcie organu administracyjnego. Nie żądały jednak wznowienia postępowania administracyjnego, tylko sądowego. Sąd co do zasady ma bardzo ograniczone możliwości dowodowe w postępowaniu rozpoznawczym (art. 106 §3 p.p.s.a.), stąd jego rola ogranicza się w zasadzie do kontroli postępowań administracyjnych. To organy administracyjne powinny prowadzić postępowania dowodowe, według reguł określonych w różnych przepisach proceduralnych. Postępowanie dotyczące ewidencji gruntów i budynków ma swoją specyfikę, o której Sąd wyżej wspomniał. Wskazać należy, że czynności, których domagają się skarżące, a dotyczące zmiany numerów działek oraz ingerencji w przebieg granic, stanowiłyby w istocie zmianę praw rzeczowych do nieruchomości, a sporów w tym zakresie nie może rozstrzygać organ ewidencyjny. Spory takie rozstrzygane są w innym trybie, a organ ewidencyjny zmian wpisów dokonuje jedynie po uzyskaniu prawomocnego rozstrzygnięcia i na jego podstawie. Organy administracyjne, w tym ewidencyjne, muszą przestrzegać przepisów o właściwości i nie mogą wkraczać w kompetencje innych organów. Skarżące nie są jednak pozbawione swych praw, mogą bowiem swe argumenty przedstawiać we właściwych postepowaniach, przed organami, które są uprawnione do rozstrzygania sporów tego rodzaju, w tym przed sądami powszechnymi w zakresie wpisów do ksiąg wieczystych. Jeśli uzyskają rozstrzygnięcie dla siebie korzystne, wtedy dopiero organ ewidencyjny będzie mógł dokonać stosownych zmian w ewidencji. Skarżące podnoszą, że pismem z dnia 22 czerwca 2010 r. wnosiły o dopuszczenie dowodów, ale Sąd zlekceważył wniosek. Kwestię tą mogły jednak podnosić w skardze kasacyjnej od wyroku z 15 listopada 2010 r., a nie obecnie. Wskazać także należy, że zgodnie z postanowieniem NSA z dnia 21 maja 2009 r., I OSK 84/09, podstawa do wznowienia postępowania sądowego określona w przepisie art. 273 § 2 p.p.s.a. nie zachodzi wówczas, gdy istniała obiektywna możliwość powołania się na okoliczności faktyczne lub środki dowodowe w poprzednim postępowaniu. Z kolei odnosząc się do zarzutu zaniechania wzięcia pod uwagę szeregu przepisów w poprzedniej sprawie można także przywołać wyrok NSA z dnia 24 lutego 2005 r., OSK 1088/04, wg którego naruszenie wynikającego z art. 134 § 1 p.p.s.a. obowiązku dokonania oceny zgodności zaskarżonego aktu administracyjnego ze wszystkimi przepisami wchodzącymi w grę w danej sprawie, nawet gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze, nie stanowi podstawy do wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego na zasadzie art. 273 § 2 p.p.s.a. Dodatkowo, przedłożona kopia aktu notarialnego z [...]r., rep. [...] znajduje się w aktach administracyjnych na k. 146, zatem była znana w poprzednim postępowaniu. Z kolei przedłożona kopia aktu notarialnego z [...]r. rep. A nr [...], dotyczy aktu, który został sporządzony już po wyroku WSA z 15 listopada 2010 r., zatem nie może być podstawą wznowienia postępowania. "Podstawą wznowienia postępowania (...) mogą być tylko takie okoliczności faktyczne i dowody, które istniały już przed zakończeniem sprawy sądowoadministracyjnej, w której ma nastąpić wznowienie postępowania." (tak A. Kabat, Komentarz do art. 273 p.p.s.a., Lex-el.). Mając powyższe na uwadze sąd, stosownie do treści art. 282 § 2 p.p.s.a., oddalił skargę o wznowienie postępowania. Powołane wyżej orzecznictwo sądowo-administracyjne dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.