II SA/Gl 392/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.), Sędziowie Asesor WSA Tomasz Dziuk, Sędzia WSA Rafał Wolnik, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi M. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu naruszenia obowiązku zarejestrowania pojazdu 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Zawierciańskiego z dnia [...] r., nr [...], 2) umarza postępowanie administracyjne, 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie na rzecz skarżącego kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Starosta [...], działając na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2020r. poz. 256, dalej: k.p.a.), oraz art. 71 ust. 7, art. 140mb pkt 1 i 140n ust. 1-4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 110, dalej: p.r.d.), nałożył na M.D. (skarżący) karę pieniężną w wysokości 456 zł z tytułu naruszenia obowiązku zarejestrowania na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej pojazdu w terminie 30 dni od daty jego sprowadzenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie(SKO), po rozpatrzeniu odwołania skarżącego reprezentowanego przez pełnomocnika, decyzją z dnia [...] r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu SKO powołało się na treść art. 71 ust. 7 p.r.d. i wskazało, że pierwszym właścicielem przedmiotowego pojazdu w kraju był skarżący prowadzący działalność gospodarczą pod firmą A w O., który sprowadził go z terytorium państwa członkowskiego UE w dniu 18 stycznia 2020 r. i nie zarejestrował do dnia 17 lutego 2020 r. Wyjaśnił, że data sprowadzenia pojazdu jest ustalana na podstawie deklaracji. Jeśli osoba bądź firma, która sprowadziła pojazd z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej, nie rejestruje go na siebie tylko sprzedaje w kraju kolejnemu nabywcy, to od dnia 1 stycznia 2020 r. ma obowiązek wpisania do dokumentu sprzedaży datę sprowadzenia tego pojazdu z zagranicy. Jeśli takiej informacji nie ma na dokumencie przenoszącym własność pojazdu, sprowadzający powinien przekazać nabywcy odrębne oświadczenie o dacie sprowadzenia. Data sprowadzenia pojazdu jest wpisywana do wniosku o rejestrację, a każdy kto był właścicielem pojazdu i nie zarejestrował go w ciągu 30 dni od daty sprowadzenia, podlega karze. Obowiązek rejestracji pojazdów sprowadzonych z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej w ciągu 30 dni dotyczy również przedsiębiorców prowadzących handel pojazdami używanymi. Dokonana przez organ II instancji analiza akt administracyjnych wykazała, że skarżący złożył podpisane przez siebie oświadczenie z dnia 30 stycznia 2020 r. o sprowadzeniu pojazdu do Polski w dniu 18 stycznia 2020 r. Odprawa fiskalna (celna) pojazdu została przeprowadzona w Niemczech w dniu 2 stycznia 2020 r. i dlatego uznać należy, że skarżący sprowadził samochód z terytorium innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 19 maja 2021 r., sygn. akt II SA/Gl 1510/20, oddalił skargę skarżącego w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu naruszenia obowiązku zarejestrowania pojazdu. W ocenie Sądu pierwszej instancji biorąc pod uwagę, że w aktach sprawy znajduje się pisemne oświadczenie podpisane przez skarżącego w dniu 30 stycznia 2020 r., że przedmiotowy pojazd sprowadził do Polski w dniu 18 stycznia 2020 r., a jego odprawa fiskalna (celna) została przeprowadzona w Niemczech w dniu 2 stycznia 2020 r., to pojazd został sprowadzony z terytorium innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej i należało uznać, że skarżący miał obowiązek zarejestrowania pojazdu, czego nie uczynił, a wobec tego podlegał karze, o której mowa w art. 140mb p.r.d. Zdaniem Sądu pierwszej instancji ani przepisy p.r.d., ani też przepisy działu III Ordynacji podatkowej nie zawierają uregulowań dotyczących odstąpienia od wymierzenia kar. Przepis art. 140n ust. 4 p.r.d. reguluje przesłanki wymiaru kary administracyjnej, przy jednoczesnym braku uregulowań w zakresie np. odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Okoliczność ta, przy uwzględnieniu treści reguły kolizyjnej z art. 189a § 2 k.p.a. in fine daje podstawy do wyrażenia poglądu co do powinności stosowania normy z art. 189f k.p.a. na tle spraw związanych z nakładaniem kar pieniężnych w trybie przepisów p.r.d. Sąd ocenił, iż w rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia z jednorazowym naruszeniem prawa. Jednak skarżący prowadzi działalność gospodarczą m.in. w zakresie hurtowego i detalicznego handlu pojazdami samochodowymi, zatem jako podmiot profesjonalnie zajmujący się obrotem tymi pojazdami powinien wiedzieć o obowiązkach spoczywających na ich nabywcy i zbywcy, jak i o konsekwencjach niedopełnienia w przewidzianym terminie ustawowego obowiązku istniejącego od dnia 1 stycznia 2020 r. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, organy obu instancji w ramach uznania administracyjnego prawidłowo uzasadniły wysokość nałożonej kary administracyjnej, która została ustalona w tzw. "widełkach" od 200 zł do 1 000 zł, orzeczono o karze w wysokości 456 zł, czyli w dolnej jej granicy (200 zł) uwzględniając również korzyść finansową w wysokości 256 zł. Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpatrzeniu skargi kasacyjnej skarżącego, wyrokiem z dnia 14 grudnia 2021 r., sygn. akt II GSK 2371/21 uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 maja 2021 r. i przekazał sprawę do rozpoznania sądowi I instancji. W uzasadnieniu podkreślił, przedmiotem kontroli Sądu pierwszej instancji była decyzja wydana na podstawie art. 140mb p.r.d. Wskazany przepis ma charakter przepisu ustanawiającego sankcję administracyjną. W wykonywaniu kompetencji polegającej na nakładaniu dolegliwości w postaci sankcji prawnej nie może towarzyszyć żadna dowolność, czy też arbitralność. Natomiast sąd administracyjny ma obowiązek przeprowadzenia rzetelnej kontroli spełnienia przez organ tego warunku badając zgodność z prawem decyzji nakładającej sankcję. Z art. 71 ust. 7 p.r.d. wynika, że kara na podstawie art. 140mb p.r.d. może być nałożona na właściciela pojazdu sprowadzonego z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej w sytuacji niezarejestrowania tego pojazdu w terminie 30 dni od dnia jego sprowadzenia. W rozpoznawanej sprawie skarżący w toku postępowania przed organami oraz w skardze podnosił, że pojazd został sprowadzony z Kanady, a nie z państwa członkowskiego Unii Europejskiej, a ponadto skarżący nie był właścicielem pojazdu do końca 30-dniowego terminu od sprowadzenia pojazdu, gdyż zbył go na rzecz nowego właściciela przed upływem tego terminu. Do tych dwóch kwestii Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu skarżącego wyroku nie ustosunkował się. Odnośnie do kwestii z jakiego kraju został sprowadzony pojazd, Sąd ograniczył się do powtórzenia za organem, że skoro odprawa fiskalna (celna) została przeprowadzona w Niemczech to pojazd został sprowadzony z terytorium innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej, nie odnosząc się w żaden sposób do twierdzeń skarżącego popartych dowodami, że pojazd został nabyty na terytorium Kanady. Odnośnie do kwestii znaczenia zbycia przez skarżącego pojazdu przed upływem 30-dniowego terminu od jego sprowadzenia, Sąd nie wypowiedział się w żaden sposób. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji faktycznie pominął znaczącą część zarzutów podniesionych w skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach ponownie rozpoznając sprawę, zważył co następuje: Stosownie do treści art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz. U. z 2022 r. poz. 329- dalej "p.p.s.a.") sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Wykładnia prawa obejmuje przy tym zarówno prawo materialne, jak i prawo procesowe. Związanie wykładnią prawa dokonaną w uzasadnieniu wyroku NSA w praktyce oznacza, że Sąd pierwszej instancji (WSA), ponownie rozpoznając sprawę, nie może jej pominąć. Nie jest również uprawniony do podejmowania próby jej podważania i kontestowania. Sąd pierwszej instancji może odstąpić od wykładni prawa dokonanej przez NSA jedynie w ściśle określonych przypadkach, tj.: zmiany stanu faktycznego; zmiany stanu prawnego; w przypadku podjęcia przez NSA uchwały w składzie siedmiu sędziów, zawierającej stanowisko dotyczące wykładni prawa odmienne od wyrażonego w poprzednim wyroku NSA (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 30 czerwca 2008 r., sygn. akt I FPS 1/08, ONSAiWSA 2008, Nr 5, poz. 75). WSA, mając powyższe na uwadze przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, stwierdza, że jest związany wytycznym wyrażonymi w wyroku NSA z dnia 14 grudnia 2021 r. sygn. akt II GSK 2371/21 co do kontroli skarżonej decyzji, bowiem nie zaszły żadne z okoliczności umożliwiających odstąpienie od tych wskazań. Zgodnie z przywołanym powyżej wyrokiem NSA z dnia 19 grudnia 2021 r., w rozpoznawanym przypadku Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że ponownie rozpoznając sprawę, Sąd pierwszej instancji, ma dokonać ponownej analizy zarzutów stawianych przez skarżącego w skardze, jednoznacznie oceniając jakie znaczenie dla zastosowania art. 71 ust. 7 p.r.d. mają podnoszone przez skarżącego okoliczności, że pojazd został sprowadzony z Kanady oraz, że skarżący nie był właścicielem pojazdu przez cały 30-dniowy okres od sprowadzenia pojazdu. Od wyniku tej analizy zależeć będzie ocena, czy istniały podstawy do nałożenia na skarżącego kary na podstawie art. 140mb p.r.d., a jeżeli tak to czy zachodzą w okolicznościach sprawy ewentualne przesłanki do zastosowania art. 189e k.p.a., na które powołuje się skarżący. Przedmiotem skargi uczyniono decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia [...] r., utrzymującą w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] r. , nakładającą na skarżącego karę pieniężną w wysokości 456 zł z tytułu naruszenia obowiązku zarejestrowania na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej pojazdu w terminie 30 dni od daty jego sprowadzenia. Bezsporne jest przy tym, że skarżący w ramach prowadzonej działalności gospodarczej nabył pojazd marki [...] [...] w dniu 20 listopada 2019 r. w Kanadzie. Był to pojazd uszkodzony, bez tablic rejestracyjnych. Pojazd ten został sprowadzony na terytorium Polski w dniu 18 stycznia 2020 r. Natomiast skarżący sprzedał samochód osobowy, używany, uszkodzony w dniu 30 stycznia 2020 r. Realizując wyżej określone granice kontroli, Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Nakreślając ramy prawne rozstrzygnięcia organu należy wskazać, że zgodnie z art. 71 ust. 7 p.r.d. właściciel pojazdu, niebędącego nowym pojazdem, sprowadzonego z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej jest obowiązany zarejestrować pojazd na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie 30 dni od dnia jego sprowadzenia. Natomiast w myśl art. 140mb pkt 1 tej ustawy kto będąc właścicielem pojazdu sprowadzonego z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej wbrew przepisowi art. 71 ust. 7 nie rejestruje pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej - podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł. Art. 71 ust 7 p.r.d. został dodany do ustawy Prawo o ruchu drogowym przez art. 1 pkt 8 lit. b) ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. (Dz.U.04.92.884) zmieniającej tą ustawę z dniem 1 maja 2004 r. Do dnia 1 stycznia 2020 r. naruszenie tego obowiązku stanowiło jedynie wykroczenie z art. 97 Kodeksu wykroczeń zagrożone karą grzywny do 3000 zł albo karą nagany. Natomiast od 1 stycznia 2020 r. na podstawie ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 1579) dodany został do p.r.d. art. 140mb i 140n. Jak już wskazano powyżej, w myśl art. 140mb pkt 1 tej ustawy kto będąc właścicielem pojazdu sprowadzonego z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej wbrew przepisowi art. 71 ust. 7 nie rejestruje pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej - podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł. Natomiast stosownie do art. 140n ust. 7 p.r.d. jeżeli czyn będący naruszeniem, o którym mowa w art. 140mb, wyczerpuje jednocześnie znamiona wykroczenia, w stosunku do osoby będącej osobą fizyczną stosuje się wyłącznie przepisy o odpowiedzialności administracyjnej. W uzasadnieniu do ww. zmiany przepisów (druk sejmowy 3495) wskazano, że wprowadzone zmiany mają służyć poprawie przestrzegania przez właścicieli pojazdów obowiązku złożenia wniosku o rejestrację, wyrejestrowanie pojazdu w określonym terminie czy też ustawowego terminu zawiadomienia o nabyciu, zbyciu pojazdu czy zmianie stanu faktycznego wymagającego zmiany danych w dowodzie rejestracyjnym. W konsekwencji powinno to wpłynąć również na poprawę warunków legalnego obrotu pojazdami i referencyjność danych gromadzonych w centralnej ewidencji pojazdów prowadzonej przez ministra do spraw informatyzacji. Dalej podkreślono, że zmiany ustawy - Prawo o ruchu drogowym są wynikiem zarzutów formalnych Komisji Europejskiej dotyczących uchybienia zobowiązaniom transpozycji dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2000/53/WE z dnia 18 września 2000 r. w sprawie pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz.U.UE.L.2000.269.34), dotyczących m.in. braku sankcji za niezarejestrowanie importowanego pojazdu oraz niewyrejestrowanie pojazdu wycofanego z eksploatacji. Komisja uznała, że Rzeczpospolita Polska nie zapewniła skutecznego stosowania art. 5 ust. 2 i art. 6 ust. 1 dyrektywy 2000/53/WE, a tym samym uchybiła obowiązkom wynikającym z art. 4 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej przez brak kar mających zastosowanie w przypadku naruszenia obowiązków zarejestrowania pojazdu sprowadzanego do Polski oraz niepoinformowania właściwego organu o nabyciu lub zbyciu pojazdu w terminie 30 dni. Zauważono, że zaproponowana sankcja administracyjna jest niższa od obecnie obowiązującej sankcji, którą przewiduje art. 97 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. - Kodeks wykroczeń (Dz.U. z 2018 r. poz. 618, ze zm.) i która w formie kary grzywny może zostać wymierzona do wysokości 3000 złotych. Zaproponowane przepisy obniżą więc sankcję z 3000 zł do 1000 zł. Jak wskazano na wstępie objęty art. 71 ust. 7 p.r.d. obowiązek zarejestrowania sprowadzonego z kraju UE pojazdu spoczywa na właścicielu pojazdu. Zdaniem Sadu, w pierwszej kolejności należy ocenić, czy w niniejszej sprawie organy w sposób prawidłowy przeprowadziły postępowanie administracyjne. W ocenie Sądu, zasadny jest zarzut naruszenia przez organy obu instancji art. 77 § 1 k.p.a. związany z brakiem wyjaśnienia w niniejszej sprawie wszelkich okoliczności faktycznych. Jako dowolne należy traktować ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym, albowiem zarzut dowolności wykluczają dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszystkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści (art. 7 k.p.a. – por. wyrok NSA z 18 grudnia 2020 r., sygn. akt I GSK 1319/20). Braki postępowania dowodowego związane z niewyjaśnieniem określonych okoliczności, jak również ocena nieuwzględniająca całokształtu materiału dowodowego, zawsze prowadzą do naruszenia przepisu art. 107 § 3 k.p.a. Wymaga on m.in., aby w uzasadnieniu omówić nie tylko dowody, w oparciu o które zostały poczynione ustalenia, lecz także te dowody, którym organ odmówił wiarygodności (por. wyrok NSA z 4 grudnia 2020 r., sygn. akt I OSK 3323/19). Organ musi, zatem zająć stanowisko wobec całego materiału dowodowego oraz uzasadnić jasno i należycie swoje zdanie, w szczególności, na jakiej podstawie uznał pewne fakty za udowodnione. Pominięcie w uzasadnieniu decyzji ustalenia okoliczności faktycznych, mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, stwarza przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy (por. wyrok NSA z 15 maja 2019 r., sygn. akt II OSK 1589/17). W ocenie Sądu, organy w sposób niewystarczający odniosły się do następujących okoliczności faktycznych podnoszonych przez skarżącego: - skarżący nabył pojazd uszkodzony, bez tablic rejestracyjnych w Kanadzie, a zatem samochód marki Buick Encore nie został sprowadzony z Unii Europejskiej, - ze względu na uszkodzenia pojazdu nie przeszedłby on badań technicznych z wynikiem pozytywnym, -pojazd został sprowadzony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 18 stycznia 2020 r. i został zbyty przez skarżącego w dniu 30 stycznia 2020 r., a więc przed upływem 30 dniowego terminu na jego ewentualną rejestrację, - obowiązek zarejestrowania pojazdu spoczywa na właścicielu, a z dniem 30 stycznia 2020 r. skarżący przestał nim być. Wskazane okoliczności nie zostały w żaden sposób rozważone i analizowane przez organy. Zostały wręcz całkowicie pominięte przy rozpoznaniu sprawy skarżącego. Organy w żaden sposób nie odniosły się również do tego, czy przepisy ustawy p.r.d. znajdują zastosowanie (czy też nie) w realiach działalności prowadzonej przez skarżącego. W obu decyzjach praktycznie ograniczono się do przytoczenia brzmienia przepisów prawa mających, zdaniem organu, zastosowanie. Uzasadnienia obu decyzji jedynie w sposób "szczątkowy" odnoszą się do wybranych elementów stanu faktycznego. Sąd nie może akceptować tego typu decyzji administracyjnych. Właściwe uzasadnienie prawne i faktyczne stanowi ważny element każdej decyzji administracyjnej, jest jej integralną częścią i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia stanowiącego dyspozytywną część decyzji. Motywy decyzji powinny więc odzwierciedlać rację decyzyjną i wyjaśniać tok rozumowania prowadzący do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego do rzeczywistej sytuacji faktycznej (por. wyrok NSA z 17 stycznia 2018 r., sygn. akt I OSK 1668/17). Takiej oceny w zaskarżonych decyzjach zabrakło. Wobec powyższego zarzuty zawarte w skardze, a odnoszące się do naruszenia przepisów prawa materialnego, a w szczególności art. 71 ust. 7 w związku z art. 140 mb p.r.d. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy, znajdujących potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym organy nie wyjaśniły czy istniały podstawy do zastosowania kary administracyjnej z tytułu naruszenia obowiązku zarejestrowania pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej Jak już powiedziano, zaskarżona decyzja oraz decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego, jak i prawa procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy. W związku z tym, Sąd uchylił decyzje organów obu instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a) i c) p.p.s.a. i umorzył na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a postępowanie administracyjne w tej sprawie. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. i art. 205 p.p.s.a. Wskazać jeszcze wypadnie, że powołane wyżej orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl