II SA/Gl 395/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Włodzimierz Kubik, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędzia WSA Rafał Wolnik (spr.), Protokolant Starszy referent Anna Cyganek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 października 2009 r. sprawy ze skargi I. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o przejęciu gospodarstwa rolnego na własność Skarbu Państwa oddala skargę. Decyzją z dnia [...], Nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. (zwane dalej SKO), odmówiło obecnie skarżącej I.M. wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta C. z dnia [...] (Nr [...]) w sprawie przymusowego wykupu nieruchomości wchodzących w skład gospodarstwa rolnego. W uzasadnieniu organ przedstawił przebieg postępowania wskazując, że skarżąca wnioskiem z dnia [...] zwróciła się do [...] Urzędu Wojewódzkiego w K. o stwierdzenie nieważności wskazanej decyzji Naczelnika Miasta C. We wniosku tym nadmieniła, że jest spadkobierczynią S.Ś. – byłej właścicielki działki nr [...] objętej decyzją, której stwierdzenia nieważności się domagała. Postanowieniem z dnia [...] Wojewoda [...] przekazał wniosek skarżącej do SKO zgodnie z właściwością. Dalej organ wskazał, że na podstawie zgromadzonych dokumentów nie sposób przyznać skarżącej przymiotu strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji, co zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych skutkuje odmową wszczęcia postępowania. Na skutek złożonego przez skarżącą wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, SKO zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzją uchyliło swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] i umorzyło postępowanie pierwszej instancji. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ wskazał na postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 maja 2008 r., sygn. akt II OW 9/08 oraz z dnia 28 sierpnia 2008 r., sygn. akt I OW 52/08 i 53/08, w których Sąd ten w analogicznych sprawach wskazał Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi jako organ właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji podjętej w trybie ustawy z dnia 24 stycznia 1968 r. o przymusowym wykupie nieruchomości wchodzących w skład gospodarstw rolnych (Dz.U. Nr 3, poz. 14 z późn. zm.). Decyzja, której stwierdzenia nieważności domaga się skarżąca podjęta została właśnie w tym trybie. SKO nie jest zatem organem właściwym do rozstrzygnięcia wniosku o stwierdzenie nieważności takiej decyzji. Brak właściwości SKO dostrzeżony na etapie ponownego rozpatrywania sprawy skutkować musiał uchyleniem wcześniejszej decyzji i umorzeniem postępowania na zasadzie art. 138 § 1 pkt 2 kpa. Powołano się przy tym na orzeczenie tut. Sądu z dnia 28 września 2007 r., sygn. akt II SA/Gl 125/07. Skargę na powyższą decyzję skarżąca wniosła w ustawowym terminie nie formułując przy tym wniosków ani zarzutów pod adresem zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej odrzucenie na wypadek nie wskazania przez skarżącą naruszenia prawa lub interesu prawnego oraz o oddalenie skargi jako bezzasadnej. Wskazano w uzasadnieniu na wymogi stawiane skardze kierowanej do sądu administracyjnego, a określone w art. 57 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.), zwanej dalej p.s.a. Ponadto podtrzymano argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W piśmie z dnia [...], w odpowiedzi na wezwanie Sądu, skarżąca wskazała, że decyzja, której stwierdzenia nieważności się domagała została wydana z naruszeniem prawa i jest dla niej krzywdząca. Jej interes wyraża się w żądaniu ponownego rozpoznania sprawy. Na rozprawie w dniu 15 października 2009 r. skarżąca podtrzymała swoją skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Wskazać należy w pierwszej kolejności, że sądy administracyjne powołane zostały do kontroli legalności decyzji administracyjnych, a kontrola ta polega na badaniu zgodności zaskarżonych aktów z przepisami prawa (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.). W niniejszym postępowaniu kontroli sądowoadministracyjnej poddana została decyzja o uchyleniu decyzji i umorzeniu postępowania pierwszej instancji wydana w trybie art. 138 § 1 pkt 2 kpa w związku z art. 127 § 3 kpa. Kognicja Sądu ogranicza się zatem do badania legalności wydania decyzji umarzającej postępowanie, co powoduje że Sąd rozpoznając sprawę nie badał merytorycznych przesłanek i argumentów, jakimi kierowała się skarżąca formułując zarzuty w stosunku do decyzji, której stwierdzenia nieważności się domagała. Z tych samych względów Sąd nie kontrolował wcześniejszej decyzji SKO z dnia [...], gdyż ta została wyeliminowana z obrotu prawnego zaskarżoną decyzją. Skład orzekający podziela wyrażony w zaskarżonej decyzji pogląd, że w sprawach, których przedmiotem jest stwierdzenie nieważności decyzji o przymusowym wykupie nieruchomości wchodzących w skład gospodarstwa rolnego wydawanych na podstawie ustawy z dnia 24 stycznia 1968 r., organem właściwym jest Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego pogląd ten nie był jednolity. Wskazać tu przyjdzie chociażby na postanowienie NSA z dnia 28 grudnia 2007 r., sygn. akt II OW 66/07, w którym stwierdzono, że organem właściwym jest samorządowe kolegium odwoławcze. Jednakże po tym orzeczeniu Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie wyraził odmienny pogląd uznając, że właściwym w sprawie jest właśnie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi (por. postanowienia NSA w sprawach II OW 9/08, I OW 52/08, I OW 53/08, I OW 196/08, I OW 201/08 – dostępne w Internecie na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Konsekwencją takiego stanu rzeczy musiało być na etapie ponownego rozpatrywania sprawy przez SKO wydanie decyzji o uchyleniu wcześniejszej decyzji, jako wydanej przez organ niewłaściwy i o umorzeniu postępowania przed tym organem. W przeciwnym wypadku w obrocie prawnym pozostałaby decyzja dotknięta wadą nieważności z art. 156 § 1 pkt 1 kpa. Wobec powyższego skarga nie mogła zostać uwzględniona przez Sąd i jako taka podlega oddaleniu na zasadzie art. 151 p.s.a. Dodatkowo wskazać przyjdzie skarżącej, że kontrolowane w niniejszej sprawie rozstrzygnięcie SKO w żaden sposób nie zamyka jej drogi do domagania się wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta C. z dnia [...] (Nr [...]) w sprawie przymusowego wykupu nieruchomości wchodzących w skład gospodarstwa rolnego. W świetle powyższych rozważań z wnioskiem takim winna się zwrócić do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. SKO z kolei winno było pouczyć o tym skarżącą w myśl zasady wyrażonej w art. 9 kpa. Brak takiego pouczenia nie stanowił jednak uchybienia, które miałoby istotny wpływ na wynik sprawy.