II SA/Gl 419/25

WyrokWSA w Gliwicach2025-08-14

Skład orzekający: Wojciech Gapiński, Beata Kalaga-Gajewska, Agnieszka Kręcisz-Sarna

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy kara pieniężna za nieosiągnięcie wymaganego poziomu recyklingu odpadów komunalnych ma charakter obiektywny i czy okoliczności takie jak pandemia COVID-19 lub trudności rynkowe mogą stanowić podstawę do odstąpienia od jej nałożenia?
Ratio decidendi
Kara pieniężna za nieosiągnięcie wymaganego poziomu recyklingu odpadów komunalnych ma charakter obiektywny i jej nałożenie jest uzależnione od samego faktu niedopełnienia obowiązku, a nie od winy podmiotu. Okoliczności takie jak pandemia COVID-19 nie mogą być uznane za siłę wyższą w rozumieniu przepisów prawa, a trudności rynkowe nie zwalniają przedsiębiorcy z odpowiedzialności za niewypełnienie ustawowych obowiązków.
Stan faktyczny
Spółka P. sp. z o.o. została ukarana karą pieniężną za nieosiągnięcie w 2021 r. wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych. Spółka odwołała się od decyzji, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym brak uwzględnienia okoliczności niezależnych od niej, takich jak pandemia COVID-19, oraz błędną ocenę wagi naruszenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, domagając się uchylenia decyzji i umorzenia postępowania.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Gapiński (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi P. sp. z o. o. w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 24 stycznia 2025 r. nr SKO.OS/41.9/978/2024/21888/BL w przedmiocie kary pieniężnej za nieosiągnięcie wymaganego poziomu recyklingu oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej – Kolegium, organ odwoławczy) decyzją z dnia 24 stycznia 2025 r. nr SKO.OS/41.9/978/2024/21888/BL, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 572 z późn. zm. – dalej k.p.a.), po rozpoznaniu odwołania P. Sp. z o.o. w K. (dalej – Skarżąca, Spółka), utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Gminy i Miasta C. (dalej – Burmistrz, organ I instancji) z dnia 28 listopada 2024 r. (data i miejsce sporządzenia dokumentu 3 grudnia 2024 r.) nr [...] nakładającą na P. Sp. z o.o. w K. karę pieniężną w wysokości 12.038 zł za nieosiągnięcie w 2021 r., w odniesieniu do masy odebranych przez podmiot odpadów komunalnych na podstawie umów z właścicielami nieruchomości poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych. Przedmiotowa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym. Po przeprowadzeniu wszczętego z urzędu postępowania administracyjnego, organ I instancji decyzją z dnia 28 listopada 2024 r. nałożył na Spółkę karę pieniężną za nieosiągnięcie wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych za rok 2021. W uzasadnieniu podkreślono, że złożone przez Spółkę sprawozdanie za rok 2021 dowodzi, że nie został zrealizowany obowiązek z art. 9g pkt 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (obecnie t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 733 – dalej u.c.p.g.). Zdaniem organu I instancji, w tej sytuacji zobligowany był do nałożenia na Spółkę kary pieniężnej, o której mowa w art. 9x ust. 2 pkt 1 u.p.c.g. Jednocześnie wyjaśnił, że nie zasiniały podstawy do zastosowanie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. Uargumentował to tym, że waga naruszenia nie jest znikoma. Mianowicie wskazane naruszenie jest nieusuwalne, a ponadto przyczyniło się do nieuzyskania wymaganych poziomów recyklingu odpadów komunalnych przez Gminę, co z kolei przekłada się na nałożenie kary przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Katowicach i obciążenie budżetu Gminy karą pieniężną. Podniesiono także, że Skarżąca uchybiła obowiązkowi ustawowemu, co mogło wywołać poważne skutki w obszarze dóbr prawnie chronionych. W tym zakresie zwrócono uwagę na znaczenie prawidłowej gospodarki odpadami dla ograniczenia poziomu zanieczyszczenia środowiska, a tym samym dla ochrony życia i zdrowia ludzi. W końcowej części organ I instancji przedstawił metodologię wyliczenia wysokości kary pieniężnej. W odwołaniu z dnia 17 grudnia 2024 r. pełnomocnik Spółki zarzucił rozstrzygnięciu pierwszoinstancyjnemu naruszenie: 1) art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. oraz zasady pogłębiania zaufania (art. 8 k.p.a.), zasady informowania stron (art. 9 k.p.a.) i zasady przekonywania (art. 11 k.p.a.) poprzez brak dokonania wszechstronnej i wyczerpującej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego (dokonanie jego wadliwej oceny), w szczególności braku ustalenia, czy Spółka uczyniła wszystko czego można od niej rozsądnie wymagać, aby nie doszło do naruszenia art. 9g w związku z art. 9x ust. 2 u.c.p.g., a tym samym ustalenia czy waga naruszenia prawa była znikoma, oraz czy zaprzestano naruszania prawa, co uzasadniałoby odstąpienie od nałożenia kary na podstawie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a.; 2) art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 189f § 2 i 3 k.p.a. oraz zasady pogłębiania zaufania (art. 8 k.p.a.), zasady informowania stron (art. 9 k.p.a.) i zasady przekonywania (art. 11 k.p.a.) poprzez brak dokonania wszechstronnej i wyczerpującej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i dokonanie jego wadliwej oceny, skutkujących brakami w uzasadnieniu wydanej decyzji, poprzez brak wyczerpującej analizy wystąpienia przesłanek wymienionych w art. 189f § 2 i 3 k.p.a., które umożliwiały odstąpienie od nałożenia kary, podczas gdy organ w sposób bardzo pobieżny odniósł się do przesłanek wskazanych w tym przepisie; 3) art. 189f § 1 pkt 1 oraz § 2 i 3 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie, a w konsekwencji nałożenie kary pieniężnej, pomimo ziszczenia się przesłanek umożliwiających odstąpienie od wymierzenia kary, opisanych w tych przepisach; 4) art. 189d k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i brak uwzględnienia przesłanek wskazanych w tym przepisie przy nakładaniu kary określonej w art. 9x ust. 2 pkt 1 i ust. 3 w związku z art. 9g pkt 1 u.c.p.g.; 5) art. 9x ust. 2 pkt 1 i ust. 3 w związku z art. 9g pkt 1 u.c.p.g. poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie i nałożenie administracyjnej kary pieniężnej na Spółkę w sytuacji, gdy brak osiągnięcia przez nią wymaganych poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami wynikał z przyczyn niezależnych od Spółki, a tym samym pominięcie faktu, że odpowiedzialność administracyjna nie może mieć charakteru absolutnego, a podmiot naruszający przepisy prawa może uwolnić się od odpowiedzialności poprzez wykazanie, iż uczynił wszystko, czego można było od niego rozsądnie wymagać, by do naruszenia przepisów nie dopuścić; 6) zasad postępowania, tj. zasady praworządności (art. 6 k.p.a.), zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), zasady rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony (art. 7a k.p.a.), zasady równego traktowania, pogłębiania zaufania obywateli i utrwalonych praktyk rozstrzygania spraw (art. 8 k.p.a.), zasady informowania stron (art. 9 k.p.a.) oraz zasady przekonywania (art. 11 k.p.a.). Kolegium nie przychylając się do zarzutów odwołania, decyzją z dnia 24 stycznia 2025 r. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza z dnia 28 listopada 2024 r. W uzasadnieniu organ odwoławczy zrelacjonował dotychczasowy przebieg postępowania i zacytował przepisy prawa znajdujące zastosowanie w sprawie (przy uwzględnieniu ich brzmienia obowiązującego w 2021 r.). Następnie stwierdzono, że w świetle prawidłowo przeprowadzonego postępowania dowodowego nie ulega wątpliwości, że Skarżąca - będąc do tego ustawowo zobowiązana (art. 9g u.c.p.g.) - nie osiągnęła w 2021 r. wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia odpadów komunalnych i recyklingu. Jak bowiem wskazano, Spółka osiągnęła w 2021 r. poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych w wysokości 7,45%, podczas gdy wymagany poziom wynosił 20%. Z tego też względu, zdaniem Kolegium, prawidłowo przyjęto, że w sprawie zaistniał delikt administracyjny określony w art. 9x ust. 2 pkt 1 u.c.p.g., który podlega karze obliczanej zgodnie z art. 9x ust. 3 u.c.p.g. Kolegium podzieliło także pogląd organu I instancji, że waga naruszenia prawa nie jest znikoma, tym samym nie można zastosować art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. Wywiedziono to z faktu, że osiągnięty poziom wyniósł 7,45%, zamiast prawem określonych 20%. Dodano przy tym, że Spółka przyczyniła się do tego, że Gmina w 2021 r. nie osiągnęła wymaganego poziomu w tym zakresie, co za karą pieniężną nałożoną przez Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Katowicach i obciążyło budżet Gminy. Zwrócono także uwagę, że argumenty dotyczące oddziaływania na środowisko naturalne poprzez niezgodne z prawem gospodarowanie odpadami należy uznać za zasadne w kontekście analizy braku znikomości naruszenia prawa. W odniesieniu do przesłanki zaprzestania naruszania prawa należy wskazano z kolei, że z uwagi na charakter rozpatrywanego deliktu nie można uznać, że Skarżąca zaprzestała naruszania prawa. Stwierdzono bowiem, że przedmiotowy delikt ma charakter jednoczynowy i jednorazowy. Oznacza to, że Spółka nigdy już nie osiągnie zakładanego poziomu recyklingu w 2021 r., a zatem nie można powiedzieć, że zaprzestała naruszeń. W skardze z dnia 27 lutego 2025 r., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, pełnomocnik Spółki zarzucił decyzji Kolegium: I. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 80, art. 77 § 1 oraz art. 7 k.p.a. poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę materiału dowodowego, co doprowadziło do niewłaściwego zastosowania przepisów prawa materialnego i ustalenia, że stan faktyczny przyjęty w sprawie odpowiada zawartemu w hipotezie normy prawnej ergo, że Skarżąca dopuściła się naruszenia art. 9g pkt 1 w związku z art. 9x ust. 2 u.c.p.g., podczas gdy nie jest ona adresatem obowiązku wynikającego z tych norm prawnych; w konsekwencji niewłaściwego ustalenia, że Skarżąca dopuściła się naruszenia tych przepisów prawa materialnego, podczas gdy przyczyny powstania obowiązków określonych w przywołanych przepisach były od Skarżącej kompletnie niezależne; 2) art. 189f § 2 i 3 k.p.a., tj. brak wszechstronnej oceny przesłanek wynikających z tej normy prawnej, co ma znaczenie dla możliwości odstąpienia od nałożenia na Skarżącą administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaniu na pouczeniu na podstawie tych przepisów; 3) art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że w sprawie nie zachodzą przesłanki do obligatoryjnego odstąpienia od nałożenia na Skarżącą administracyjnej kary pieniężnej, o której mowa w art. 9x ust. 2 pkt 1 w związku z art. 9g pkt 1 u.c.p.g., podczas gdy w okolicznościach sprawy przepis ten winien mieć zastosowanie; 4) art. 189f § 2 i 3 k.p.a. poprzez zaniechanie przez organ II instancji ustaleń, czy odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej na podstawie tych przepisów i poprzestanie na pouczeniu pozwoli na spełnienie celów, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna; 5) art. 189e k.p.a. w związku z art. 107 § 3 i art. 105 § 1 k.p.a. poprzez pominięcie przez organ II instancji istotnych okoliczności, na które Spółka nie miała wpływu, a które doprowadziły do naruszenia przepisów u.c.p.g., tj. stanu zagrożenia epidemiologicznego i stanu pandemii C0VID-19, który stanowił działanie siły wyższej, które miało znaczący wpływ na nieosiągnięcie przez Skarżącą w roku 2021 wymaganych poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów, co doprowadziło do nałożenie administracyjnej kary pieniężnej na Skarżącą, pomimo faktu, że w sprawie do naruszenia prawa doszło wskutek działania siły wyższej, tym samym Spółka nie powinna podlegać ukaraniu (postępowanie winno zostać umorzone jako bezprzedmiotowe); 6) art. 189d w związku z art. 189a § 1 i § 2 pkt 1 k.p.a. poprzez nieprawidłowe uznanie, że nie znajduje on zastosowania do administracyjnej kary pieniężnej z art. 9x ust. 2 u.c.p.g. z uwagi na fakt, że przepis odrębny, tj. art. 9x ust. 3 u.c.p.g., określa przesłanki jej wymiaru, podczas gdy przepis ten ma charakter techniczny i wskazuje wyłącznie sposób obliczenia kary, a nie przesłanki jej wymiaru; 7) art. 107 § 1 pkt 6 i § 3, art. 11 oraz art. 8 § 1 k.p.a. polegające na tym, że organ II instancji nie ustosunkował się do wszystkich zarzutów podniesionych w odwołaniu, jak również nie wskazał faktów i dowodów, na których oparł się wydając decyzję oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, co w konsekwencji doprowadziło także do naruszenia zasady przekonywania z art. 11 k.p.a. oraz zasady pogłębiania zaufania do organów władzy publicznej z art. 8 § 1 k.p.a.; II. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 9x ust. 2 pkt 1 i ust. 3 w związku z art. 9g pkt 1 u.c.p.g. poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że znajdują one zastosowanie w niniejszym stanie faktycznym, a odpowiedzialność administracyjna wynikająca z tych przepisów ma charakter obiektywny i absolutny, co w konsekwencji doprowadziło do nałożenia na Skarżącą administracyjnej kary pieniężnej, podczas gdy brak osiągnięcia przez Skarżącą wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu wynikał z przyczyn kompletnie niezależnych od niej, a co więcej odpowiedzialność administracyjna nie ma charakteru absolutnego. Wskazując na powyższe zarzuty, pełnomocnik Skarżącej wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji, jak również utrzymanej przez nią w mocy decyzji organu I instancji oraz umorzenie postępowania. Ewentualnie o uchylenie w całości decyzji obu instancji i wskazanie organowi I instancji sposobu załatwienia niniejszej sprawy, i zobowiązanie go do wydania w określonym terminie decyzji uwzględniającej zgłoszone przez Skarżącą wyjaśnienia, tj. decyzji w przedmiocie odstąpienia od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej na podstawie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. Skarżąca wniosła ponadto o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania. W obszernym uzasadnieniu skarżąca przedstawiła argumenty na poparcie podniesionych zarzutów. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko oraz argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Prawomocnym postanowieniem z dnia 9 kwietnia 2025 r. Sąd odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie może być uwzględniona, gdyż objęta nią decyzja nie narusza prawa. Przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja Kolegium w przedmiocie nałożenia na Spółkę pieniężnej kary administracyjnej określonej w art. 9x ust. 2 pkt 1 u.c.p.g. w związku z nieosiągnięciem w 2021 r. - w odniesieniu do masy odebranych przez nią odpadów komunalnych - poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu. Zarysowany powyżej spór był już rozstrzygany przez sądy administracyjne, w tym również przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyrokach: z dnia 24 kwietnia 2025 r. sygn. akt II SA/Gl 1649/24, z dnia 28 marca 2025 r. o sygn. akt II SA/Gl 1482/24, z dnia 12 lipca 2024 r. sygn. akt II SA/Gl 369/24, z dnia 24 kwietnia 2025 r. sygn. akt II SA/Gl 28/25. Skład orzekający podziela zawartą tam argumentację. Podnieść należy, że w sprawie uwzględniono przepisy ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach w brzmieniu obowiązującym w 2021 r. Przystępując do rozważań podnieść należy, że zgodnie z art. 9g u.c.p.g. podmiot odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości jest obowiązany do osiągnięcia w danym roku kalendarzowym w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych poziomów: 1) przygotowania do ponownego użycia i recyklingu określonych w art. 3aa albo art. 3b ust. 1; 2) ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 3c ust. 2 pkt 1. Niedopełnienie powyższych obowiązków skutkuje nałożeniem sankcji finansowej, o której mowa w art. 9x ust. 2 u.c.p.g., zgodnie z którym przedsiębiorca odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości, który nie wykonuje obowiązku określonego w art. 9g - podlega karze pieniężnej, obliczonej odrębnie dla wymaganego poziomu: 1) przygotowania do ponownego użycia i recyklingu; 2) ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania. Metoda ustalania wysokości tej kary określona została w art. 9x ust. 3 i 4 omawianej ustawy. Jak wynika z powyższego, kara pieniężna za niewykonanie obowiązku określonego w art. 9g u.c.p.g. polegającego na osiągnięciu odpowiedniego poziomu recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła przewidziana w art. 9x ust. 3 tej ustawy należy do kategorii bezwzględnie określanych, a jej wysokość zależy m.in. od brakującej masy odpadów komunalnych, wyrażonej w Mg, wymaganej do osiągnięcia odpowiedniego poziomu recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami. Przesłanką jej wymierzenia jest obiektywnie pojęta bezprawność administracyjna polegająca na braku realizacji obowiązków wynikających z art. 9g u.c.p.g. (zob. wyrok NSA z dnia 17 października 2023 r. sygn. akt III OSK 2849/21, Lex nr 3631558). Skarżąca Spółka w roku 2021 była podmiotem odbierającym odpady komunalne na podstawie umów z właścicielami nieruchomości na terenie C. Złożyła również stosowne sprawozdanie za ten rok. Nie budzi zatem wątpliwości, iż w kontrolowanej sprawie na Spółce ciążył obowiązek, o którym mowa w art. 9g ust. 1 u.c.p.g. Wobec nieosiągnięcia wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu, Skarżąca podlega karze pieniężnej, o której mowa w art. 9x ust. 2 pkt 1 u.c.p.g. obliczonej zgodnie z jego ust. 3 ustawy. Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela i przyjmuje za własne stanowisko wyrażone przez tutejszy Sąd w prawomocnym wyroku z dnia 12 lipca 2024 r. sygn. akt II SA/Gl 369/24 (Lex nr 3750491), w którym podkreślono, że przesłanką wymierzenia przedmiotowej kary jest obiektywnie pojęta bezprawność administracyjna polegająca na braku realizacji obowiązków wynikających z art. 9g u.c.p.g. W konsekwencji należy uznać, że prowadząc postępowanie w sprawie organ właściwy nie bada innych okoliczności sprawy, takich jak stopień przyczynienia się przedsiębiorcy do nieosiągnięcia przewidzianych ustawą poziomów recyklingu, zawinienia zobowiązanego, czy też sytuacji rynkowej (zob. także wyrok NSA z dnia 17 października 2023 r. sygn. akt III OSK 2849/21, Lex nr 3631558). Wobec tego niezasadne są w tym zakresie wszelkie zarzuty skargi oraz argumentacja na ich poparcie, tj. dotyczące braku winy Spółki odnośnie nieosiągnięcia wymaganych poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu. Zauważenia również wymaga, że Skarżąca, jako podmiot profesjonalny, wiedziała jakie zasady obowiązują przy prowadzeniu tego rodzaju działalności oraz jakie wiążą się z tym konsekwencje. Planując swoją działalność powinna czynić to w taki sposób, aby wypełnić wymagania prawem przewidziane. Jeśli bowiem podmiot chce wykonywać działalność gospodarczą, czyli zarobkową, przyjmuje na siebie zobowiązania wynikające z przepisów i ponosi odpowiedzialność za ich niewypełnienie. Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów Rozdziału 14, Działu IVa k.p.a., to przypomnieć przyjdzie, że zgodnie z art. 189f § 1 k.p.a. organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli: waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa (pkt 1) lub za to samo zachowanie prawomocną decyzją na stronę została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej lub strona została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe i uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna (pkt 2). W świetle tego przepisu stwierdzić należy, iż instytucja prawna odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej jest przejawem odejścia ustawodawcy od konstrukcji administracyjnej odpowiedzialności obiektywnej za naruszenie prawa polegającego na niedopełnieniu obowiązku (naruszeniu zakazu) o charakterze administracyjnym. Istotą odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej jest nienakładanie tej kary, mimo że doszło do naruszenia prawa przez obowiązanego (zob. A. Wróbel w: M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Lex el. 2020). Podkreślić należy, że przesłanka określona w pkt 2 przywołanego przepisu nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, do jej zastosowania konieczne jest bowiem spełnienie przesłanki tożsamości (identyczności) zachowania będącego przedmiotem odrębnych postępowań. W rozpoznawanej sprawie organy dokonały analizy możliwości zastosowania instytucji odstąpienia od wymierzenia kary. Wyniki tych rozważań doprowadziły do stwierdzenia, że brak było podstaw na gruncie rozpoznawanej sprawy do zastosowania tej instytucji. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela to stanowisko. Odnotować również trzeba, że instytucja przewidziana w art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. musi być stosowana ze szczególną rozwagą. Jeśli bowiem ustawodawca nałożył określony obowiązek, to podmiot jest zobowiązany ten obowiązek wykonać. Kara administracyjna jest naturalną reakcją na jego niewypełnienie. Dodać wypadnie, że nieosiągnięcie wymaganego poziomu odzysku przez Skarżącą nie jest zdarzeniem wyjątkowym i jednorazowym. Waga naruszenia też jest znaczna, gdyż poziom odzysku i recyklingu w objętym decyzją okresie wyniósł 7,45%, a więc różnica pomiędzy poziomem wymaganym w 2021 r. (20%), a osiągniętym wyniosła 12,55 punktu procentowego. Jednocześnie brak dowodów, ażeby Skarżąca w tym okresie podejmowała szczególne działania mające poprawić jej sytuację. Warto za organem I instancji zwrócić uwagę na znaczenie recyklingu w gospodarowaniu odpadami dla ochrony środowiska i życia ludzi. W kwestii niezastosowania przez organy art. 189f § 2 - 3 k.p.a. wskazać należy, że zgodnie z tym przepisem, w przypadkach innych niż wymienione w § 1, jeżeli pozwoli to na spełnienie celów, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna, organ administracji publicznej, w drodze postanowienia, może wyznaczyć stronie termin do przedstawienia dowodów potwierdzających: 1) usunięcie naruszenia prawa lub 2) powiadomienie właściwych podmiotów o stwierdzonym naruszeniu prawa, określając termin i sposób powiadomienia (§ 2). Z kolei § 3 tego przepisu stanowi, że organ administracji publicznej w przypadkach, o których mowa w § 2, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli strona przedstawiła dowody, potwierdzające wykonanie postanowienia. Z przepisu tego wynika więc, że organ może uznać, że cele kary zostaną spełnione przez to, że strona usunie naruszenie prawa, a organ ją pouczy o konieczności przestrzegania prawa i wykonywaniu obowiązków nałożonych przez ustawodawcę. Wtedy to organ nie musi nakładać kary, lecz może od niej odstąpić. Zastosowanie tego przepisu następuje w oparciu o uznanie administracyjne. Pierwszym warunkiem jest, by strona usunęła naruszenie prawa, o co trudno w przypadku nieosiągnięcia określonego poziomu recyklingu za miniony już okres. Drugim warunkiem pozostawionym ocenie organu, jest to, by samo pouczenie strony o konieczności przestrzegania obowiązków było wystarczające dla realizacji (spełnienia) celów kary pieniężnej. W tym miejscu należy podnieść, że celem kary nakładanej na podmioty odbierające odpady za nieosiągające wymaganych poziomów recyklingu jest zmotywowanie ich do dokonywania recyklingu. Kara pełni więc głównie funkcję prewencyjną, ma zapobiegać naruszeniom w przyszłości, ma mobilizować podmiot odbierający odpady do podejmowania wszelkich możliwych czynności faktycznych i prawnych, które pozwolą jej osiągać jak najwyższe poziomy recyklingu. W tym kontekście zarzut nieodstąpienia od nałożenia kary mógłby być uzasadniony wówczas, gdyby Skarżąca wykazała, że w całym okresie swojej działalności, a więc także w poprzednich latach osiągała co najmniej minimalne poziomy recyklingu. Świadczyłoby to bowiem o tym, że jest ona dostatecznie zmotywowana do wywiązywania się z obowiązku recyklingu, natomiast tylko w tym konkretnym przypadku pojawiły się jakieś przeszkody, trudności, które jej to uniemożliwiły. Skarżąca nie wykazała natomiast takich okoliczności, a jej argumentacja w istocie potwierdza, że nie radzi sobie ona z obowiązkiem recyklingu. W związku z tym, nie ma podstaw do zarzutu niezastosowania art. 189f § 2 i 3 k.p.a. W sprawie brak było również podstaw do miarkowania wysokości nałożonej kary pieniężnej na podstawie art. 189d k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, wymierzając administracyjną karę pieniężną, organ administracji publicznej bierze pod uwagę: 1) wagę i okoliczności naruszenia prawa, w szczególności potrzebę ochrony życia lub zdrowia, ochrony mienia w znacznych rozmiarach lub ochrony ważnego interesu publicznego lub wyjątkowo ważnego interesu strony oraz czas trwania tego naruszenia; 2) częstotliwość niedopełniania w przeszłości obowiązku albo naruszania zakazu tego samego rodzaju co niedopełnienie obowiązku albo naruszenie zakazu, w następstwie którego ma być nałożona kara; 3) uprzednie ukaranie za to samo zachowanie za przestępstwo, przestępstwo skarbowe, wykroczenie lub wykroczenie skarbowe; 4) stopień przyczynienia się strony, na którą jest nakładana administracyjna kara pieniężna, do powstania naruszenia prawa; 5) działania podjęte przez stronę dobrowolnie w celu uniknięcia skutków naruszenia prawa; 6) wysokość korzyści, którą strona osiągnęła, lub straty, której uniknęła; 7) w przypadku osoby fizycznej - warunki osobiste strony, na którą administracyjna kara pieniężna jest nakładana. Niemniej jednak zgodnie z art. 189a § 2 pkt 1 k.p.a., przepisy działu IVa nie mają zastosowania w przypadku uregulowania przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej w przepisach odrębnych. Taka sytuacja ma miejsce w tej sprawie. Zasady wymiaru będącej przedmiotem postępowania kary wynikają z ustępu trzeciego art. 9x u.c.p.g. Ustawa jednocześnie wyłącza możliwość uwzględniania przy wymiarze kary nakładanej na podstawie powyższego przepisu innych okoliczności, takich jak stopień szkodliwości czynu, zakres naruszenia oraz dotychczasowa działalność podmiotu. Nie zachodzi zatem sytuacja braku uregulowania w ustawie szczególnej przesłanek wymiaru kary pieniężnej, która uzasadniałaby sięgnięcie do przepisu art. 189d k.p.a. Przyjąć należy, że nie doszło też do naruszenia art. 189e k.p.a., który przewiduje, że w przypadku gdy do naruszenia prawa doszło wskutek działania siły wyższej, strona nie podlega ukaraniu. Przepis ten wyłącza możliwość ukarania strony w bardzo szczególnej sytuacji, jaką jest siła wyższa. Siła wyższa nie uchyla zatem bezprawności czynu, lecz wyłącza odpowiedzialność za działanie niezgodne z prawem (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 lipca 2018 r. sygn. akt VI SA/Wa 721/18, Lex nr 2585407). Skarżąca jako siłę wyższą wskazuje stan pandemii COVID-19. Nie jest to jednak okoliczność, która może być kwalifikowana jako siła wyższa. "Za siłę wyższą jest uznawane wyłącznie zdarzenie charakteryzujące się trzema następującymi cechami: zewnętrznością, niemożliwością jego przewidzenia oraz niemożliwością zapobieżenia jego skutkom. Siła wyższa wyznacza granicę odpowiedzialności na zasadzie ryzyka. Dominuje koncepcja obiektywna siły wyższej rozumianej jako zdarzenie zewnętrzne w stosunku do ruchu przedsiębiorstwa, o charakterze nadzwyczajnym, przejawiającym się w nieznacznym stopniu prawdopodobieństwa jego wystąpienia oraz o charakterze przemożnym, polegającym na niemożności jego opanowania i zapobieżenia jego skutkom na istniejącym w danej chwili poziomie rozwoju wiedzy i techniki. Zwykle przejawem tak rozumianej vis maior są katastrofy żywiołowe - trzęsienia ziemi, powodzie lub huragany. Za siłę wyższą mogą być także uznane zdarzenia wywołane przez człowieka, jak działania wojenne lub gwałtowne rozruchy, a także akty władzy publicznej, którym należy się podporządkować pod groźbą sankcji" (wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 czerwca 2022 r. sygn. akt VI SA/Wa 2576/21, Lex nr 3625994). Stan pandemii COVID-19 występował na terenie Polski już od wiosny 2020 r., a więc oczywiście nie był on zjawiskiem nagłym i nieprzewidywalnym w 2021 r. Poza tym zarówno podmioty państwowe, organy władzy, urzędy, jak i przedsiębiorcy prywatni funkcjonowali, choć niewątpliwie było to połączone z różnymi ograniczeniami i trudnościami. Spółka nie wskazała, w jaki konkretnie sposób pandemia uniemożliwiła jej dokonywanie recyklingu. Na koniec, odnieść się należy do zarzutu błędnego obliczenia wysokości kary pieniężnej. Wskazać przy tym należy, że nie uargumentowano jego zasadności. Podnieść należy, że zasada wyliczenia kary uregulowana została w art. 9x ust. 3 u.c.p.g. Zgodnie z nim karę pieniężną, o której mowa w art. 9x ust. 2, oblicza się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych na składowisku, określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 290 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska, i brakującej masy odpadów komunalnych wyrażonej w Mg, wymaganej do osiągnięcia odpowiedniego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych lub ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania. Zajmując się tym zagadnieniem stwierdzić należy, że wysokość tej kary została prawidłowo wyliczona przy uwzględnieniu regulacji art. 9x ust. 3 u.c.p.g. Ponadto organ I instancji przedstawił metodologię i działanie matematyczne uzyskania tej kwoty, tj. 12.038,2262 zł. Wartość ta zgodnie z art. 9zf u.c.p.g. w związku z art. 63 Ordynacji podatkowej, została zaokrąglona w górę do pełnych złotych określając wysokość kary pieniężnej na kwotę 12.038 zł. W ocenie Sądu, w sprawie nie doszło też do naruszenia przepisów procedury administracyjnej. Postępowanie zostało przeprowadzone prawidłowo. W sprawie podjęto czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy (art. 7 k.p.a.). Organy zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.), który nie wymagał uzupełnienia, a jego ocena nie naruszyła zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.). Organ odwoławczy rozpoznał ponownie sprawę. Poczynione ustalenia znalazły odpowiednie odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Wbrew zarzutom skargi w sprawie nie doszło do naruszenia art. 6, art. 7, art. 7a, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. Stan faktyczny sprawy został prawidłowo ustalony, i do tak ustalonego stanu faktycznego prawidłowo organy administracji publicznej orzekające w sprawie zastosowały przepisy prawa materialnego. Podobnie uzasadnienia decyzji z pogłębioną argumentacją czynią zadość regułom wynikającym z treści art. 107 § 3 k.p.a. Niezasadny pozostaje zatem zarzut naruszenia tego przepisu. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 z póżn. zm. – dalej p.p.s.a.). orzekł o oddaleniu skargi. Sprawa została natomiast rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 p.p.s.a., a to wobec wniosku organu odwoławczego i braku żądania przeprowadzenia rozprawy przez Skarżącą.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło