II SA/Gl 426/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Broda (spr.), po rozpoznaniu w dniu 7 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia na skutek wniosku J. N. o dopuszczenie do udziału w charakterze uczestnika postępowania p o s t a n a w i a odmówić J. N. dopuszczenia do udziału w postępowaniu sądowym w charakterze jego uczestnika. Pismem z dnia 10 kwietnia 2016 r. A. S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C., skargę na decyzję tegoż organu z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań dla realizacji przedsięwzięcia pn.: "Budowa obwodnicy W.", realizowanego według wariantu autorskiego "A". W toku postępowania sądowego, Przewodniczący Wydziału II zarządzeniem z dnia 10 czerwca 2016 r., wobec wystąpienia J. N. z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych, a także z uwagi na podpisanie się przez niego na odpisie skargi nadesłanym do sprawy ze skargi P. S. na zaskarżoną decyzję (sygn. akt II SA/Gl 429/16), zwrócił się do ww. z zapytaniem, czy chce w niniejszej sprawie występować jako skarżący, czy jako uczestnik postępowania. Na udzielenie odpowiedzi został wyznaczony termin 7 dni pod rygorem przyjęcia, że zgłasza on swój udział w charakterze uczestnika postępowania. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, przedmiotowe wezwanie J. N. odebrał w placówce pocztowej w dniu 5 lipca 2016 r., jednakże nie udzielił na nie odpowiedzi. Następnie w dniu 20 lipca 2016 r. sędzia Sprawozdawca zobowiązał J. N. - bezskutecznie - do uprawdopodobnienia, że wynik postępowania sądowego dotyczy jego interesu prawnego, w terminie 7 dni pod rygorem odmowy dopuszczenia do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania. Wezwanie to zobowiązany otrzymał w dniu 26 lipca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Podstawę prawną do orzekania w przedmiocie dopuszczenia podmiotów do toczącego się postępowania sądowego stanowi art. 33 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718), dalej zwanej "p.p.s.a." W zawisłej sprawie wniosek J. N. o dopuszczenie do udziału podlega rozpoznaniu na podstawie art. 33 p.p.s.a., w brzmieniu ustalonym nowelą z dnia 9 kwietnia 2015 r. (Dz. U. z 2015 r., poz. 658), który ma zastosowanie do postępowań wszczętych po dniu 15 sierpnia 2015 r. Zgodnie z ogólną zasadą postępowania sądowoadminstracyjnego wyrażoną w art. 32 p.p.s.a. stronami postępowania prowadzonego przed sądem administracyjnym są skarżący oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Jednocześnie art. 33 § 1 p.p.s.a. uznaje za uczestnika postępowania osobę, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego. Z kolei w świetle art. 33 § 1a p.p.s.a., jeżeli przepis szczególny przewiduje, że strony postępowania przed organem administracji publicznej są zawiadamiane o aktach lub innych czynnościach tego organu przez obwieszczenie lub w inny sposób publicznego ogłaszania, osoba, która brała udział w postępowaniu i nie wniosła skargi, a wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony, jeżeli przed rozpoczęciem rozprawy złoży wniosek o przystąpienie do postępowania. Nadto jako uczestnik może się także zgłosić osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego (art. 33 § 2 p.p.s.a.). Z powołanych przepisów wynika, że uczestnicy postępowania dzielą się na dwie grupy: uczestników postępowania sądowego z mocy prawa (art. 33 § 1 i § 1a p.p.s.a.) oraz uczestników postępowania dopuszczonych do udziału w postępowaniu przez sąd (art. 33 § 2 p.p.s.a.). Badanie interesu prawnego uczestników wstępujących do postępowania sądowoadministracyjnego z mocy prawa jest zbędne, gdyż został on już zweryfikowany w postępowaniu administracyjnym. W niniejszej sprawie strony postępowania zostały zawiadomione o zaskarżonej decyzji przez obwieszczenie stosownie do art. 74 ust. 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t.j.: Dz.U. z 2013 r. poz. 1235 ze zm.) w związku z art. 49 k.p.a. Jak wynika z akt sprawy, J. N. nie brał udziału w postępowaniu administracyjnym, zatem należało przyjąć, że wystąpił on z wnioskiem o dopuszczenie do udziału w postępowaniu sądowym w charakterze uczestnika na podstawie art. 33 § 2 p.p.s.a. W konsekwencji w rozpoznawanej sprawie rolą Sądu jest dokonanie oceny interesu prawnego wnioskodawcy. Podkreślić jednocześnie wypada, że to na podmiocie wnioskującym o dopuszczenie do udziału w charakterze uczestnika ciąży obowiązek przedstawienia dowodów i argumentów, które przemawiają za tym, że wynik postępowania toczącego się przed sądem administracyjnym będzie dotyczył jego interesu prawnego. Mając na względzie powyższe zaznaczyć należy, że przedmiotowy wniosek nie został uzasadniony, a tym samym nie zawiera on podstawy prawnej uzasadniającej istnienie po stronie wnioskodawcy interesu prawnego. Sąd podziela w pełni stanowisko, że o statusie uczestnika postępowania sądowoadministracyjnego nie mogą przesądzać okoliczności faktyczne - faktyczny udział w postępowaniu sądowym. Legitymacja uczestnika musi mieć podstawę w przepisach prawa materialnego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie: z dnia 15 kwietnia 1993 r. sygn. akt I SA 1719/92, z dnia 29 października 2008 r. sygn. akt II GSK 422/08 – dostępne, tak jak i powołane w dalszej części uzasadnienia orzeczenia na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Stwierdzenie istnienia interesu prawnego wymaga ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa polegającego na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie prawa materialnego. Interes taki powinien znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, które uzasadniają zastosowanie normy prawa materialnego i musi istnieć w dacie stosowania danych norm prawnych. Interes prawny przejawia się w tym, że określony podmiot ma roszczenie o przyznanie mu uprawnienia lub zwolnienia z nałożonego obowiązku. Jeżeli w przepisach szczególnych ustawy określone zostały prawa i obowiązki strony, to takie same prawa i obowiązki przysługują również uczestnikom postępowania na prawach strony i uczestnikom postępowania (zob. J. Drachal. A. Wiktorowska, G. Rząsa, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Warszawa 2013 r., s. 141-142). Podkreśla się także, że aby interes prawny mógł być zaspokojony, musi być on interesem osobistym, własnym, indywidualnym, znajdującym swoją podstawę w konkretnym przepisie prawa materialnego oraz potwierdzenie w okolicznościach faktycznych. Przy czym pojęcie własnego interesu prawnego oznacza, że nie można opierać go wyłącznie na sytuacji prawnej innego podmiotu, nawet jeżeli w konkretnej sprawie charakter związków tych podmiotów byłby nie tylko faktyczny, ale i prawny (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 kwietnia 2008 r. sygn. II OZ 280/08). Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, kiedy to dany podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak wskazać przepisu prawa, który stanowiłby podstawę jego roszczenia i w konsekwencji uprawniał go do żądania stosownych czynności organu administracji (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 sierpnia 2012 r. sygn. akt II GZ 271/12). Reasumując, jeśli załatwienie sprawy przez organ godzi w interes prawny danego podmiotu, to pozwala to na uznanie go za uczestnika postępowania sądowoadministracyjnego. W oparciu o powyższe rozważania, Sąd nie dopatrzył się, by wynik postępowania sądowego dotyczył interesu prawnego wnioskodawcy tym bardziej, że nie podjął on w ogóle próby uargumentowania wniosku. Uwzględniając przytoczoną argumentację Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 33 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.