II SA/Gl 433/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.), Protokolant, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 maja 2019 r. sprawy ze skargi E.W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie świadczenia wychowawczego oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku –Białej odmówiło E.W. (dalej skarżąca) przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] r. w przedmiocie świadczenia wychowawczego. Z akt sprawy wnika, że wnioskiem z dnia 6 października 2017 r. skarżąca zwróciła się o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od wyżej wymienionej decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia z dnia [...] r. w przedmiocie świadczenia wychowawczego. Przedmiotowa decyzja Prezydenta Miasta B. odebrana została w dniu 8 września 2017 r., przez dorosłego domownika. Skarżąca potwierdziła, że decyzja z dnia [...] r. została jej przekazana w tym samym dniu. Skarżąca podniosła we wniosku, że w dniu 18 września 2017 r. uległa wypadkowi, czego skutkiem była konieczność interwencji pogotowia ratunkowego. Z uwagi na trudności z poruszaniem się, nie mogła złożyć odwołania od wskazanej decyzji. Wraz z wnioskiem złożyła stosowne odwołanie. Do wniosku o przywrócenie terminu skarżąca dołączyła zaświadczenie ze Szpitala A w B. o udzielonej pomocy ambulatoryjnej z dnia [...] r. Z zaświadczenia tego wynika, że zalecono skarżącej leżenie i odpoczynek oraz ograniczenie wysiłku fizycznego. Postanowieniem z dnia [...] r. Kolegium odmówiło skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od wskazanej wyżej decyzji organu I instancji. W wyniku złożonej skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 6 czerwca 2018 r. sygn. akt. IV SA/Gl 32/18 uchylił zaskarżone postanowienie z dnia [...] r. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że: "organ nie wskazał, na jakiej podstawie ustalił okoliczność zamieszkiwania skarżącej wraz z rodzicami" i podkreślił, że pominięcie przez organ wskazania powyższego stwierdzenia, ma charakter rażący wobec wyrażonego w uzasadnieniu stanowiska, że wskazana okoliczność miała istotne znaczenie dla wydanego rozstrzygnięcia wniosku o przywrócenie terminu. Ponownie analizując dokumenty zgromadzone w sprawie Kolegium stwierdziło, że w świetle art. 58 § 1 kpa w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Kolegium podkreśliło, że przywrócenie terminu do złożenia odwołania nastąpić może tylko w wyjątkowych sytuacjach, a przyczyna uchybienia terminu musi być niezależna od strony, a przy tym istnieć przez cały okres uchybienia terminu. Przy czym przywrócenie terminu jest niemożliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Natomiast do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego zaliczyć można zdarzenia mające charakter siły wyższej, przeszkody niemożliwej do przezwyciężenia. W tym zakresie Kolegium wskazało na orzecznictwo sądowoadministracyjne. Stwierdziło, że nie można wypadku, który zdarzył się w dziewiątym dniu terminu do wniesienia odwołania upatrywać przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Zwłaszcza, że przyczyna nie trwała przez cały okres do wniesienia odwołania, a ponadto z zaleceń lekarskich wynikało, iż skarżąca ma tylko ograniczyć wysiłek fizyczny. Zauważyło, że co prawda uprzednio mylnie wskazało, iż skarżąca zamieszkuje z dorosłym domownikiem, gdy z jej oświadczenia wynika, że zamieszkiwała i nadal zamieszkuje z małoletnim synem. Powyższe nie może stanowić przesłanki przemawiającej za przywróceniem tego terminu. Ponadto ograniczenie wysiłku fizycznego nie uniemożliwiało zdaniem Kolegium sporządzenia odwołania (odręcznie lub komputerowo) i nadanie go chociażby przez osobę trzecią lub kuriera. Podkreśliło, że wypadek, w którym strona upatruje niemożności złożenia terminowo odwołania zdarzył się w 9 dniu terminu, a zatem większość z 14 dniowego terminu skarżąca była sprawna. Powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Krakowie z dnia 14 listopada 2017 r. , sygn. akt II SA/Kr 1026/17 Kolegium wskazało, że zwolnienie lekarskie (zaświadczenie lekarskie) nie jest przesłanką do przywrócenia uchybionego terminu, gdy nie wynika z niego, że pacjent nie może chodzić , a jego stan jest na tyle ciężki i poważny, aby badający lekarz miał podstawy do natychmiastowego skierowania pacjenta na leczenie szpitalne, czy też nakazanie, że chory powinien leżeć. Powołało się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 stycznia 2016 r., sygn. akt I OSK 99/16, że tylko choroba, która uniemożliwiła osobiste działanie, przy braku możliwości skorzystania z pomocy lub zastępstwa innych osób, usprawiedliwia niedochowanie terminu do dokonania tej czynności. W ocenie Kolegium przyczyna uchybienia terminu wskazana przez skarżącą nie stanowiła tego rodzaju przesłanki, która uniemożliwiła dochowanie terminu do dokonania czynności w postępowaniu administracyjnym. W skardze wniesionej na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżąca podniosła zarzut naruszenia przez organ przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie całości materiału dowodowego, przez co błędnie ustalono okoliczności faktyczne, na których zostało oparte wydane postanowienie. W uzasadnieniu wskazała, że ustawodawca dopuścił 14 dni do wniesienia odwołania i jednocześnie pozostawił swobodę stronie, w którym z 14 dni dokona czynności. Stwierdziła, że jako matka sprawująca opiekę nad wówczas 8-letnim synem to jemu powinna poświęcać czas po powrocie z pracy. Podkreśliła, że ze względu na ból i niemożność poruszania się była zmuszona nie tylko do ograniczenia wysiłku fizycznego, ale także nie była w stanie wykonywać czynności zleconych na podstawie umowy stanowiącej podstawę jej zatrudnienia. Była nieobecna w pracy co wpłynęło na wysokość wynagrodzenia. Zauważyła, że w karcie informacyjnej z udzielonej pomocy medycznej z dnia [...] r. nie odnotowano informacji o zwolnieniu lekarskim, ponieważ skarżąca jest zatrudniona na umowę zlecenie i nie jest zgłoszona do ubezpieczenia chorobowego. Ponadto ze względu na dolegliwości bólowe na kontrolę zgłosiła się nie piątego dnia po wypadku ale dopiero 11 października 2017 r. Podkreśliła, że do B. przeprowadziła się w styczniu 2016 r. i z tej przyczyny nie ma osoby, która mogłaby wysłać odwołanie, a ze względu na trudną sytuację finansową nie może sobie pozwolić na zamówienie usługi kurierskiej. Wskazała, że po uiszczeniu wszystkich rachunków pozostaje jej kwota około 425 zł miesięcznie, z której skarżąca utrzymuje siebie i syna. Podniosła dalej, że nagła choroba i brak możliwości wyręczenia się inną osobą, uzasadniają brak jej winy w uchybieniu terminu do złożenia odwołania od decyzji o odmowie przyznania prawa do świadczenia wychowawczego z dnia [...]r. Dodała, że natychmiast po ustaniu przyczyny uchybienia terminu, złożyła wniosek o przywrócenie terminu wraz z odwołaniem od wymienionej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko i argumentację prawną zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. - dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowi z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c, p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W przedmiotowej sprawie Sąd uznał, że skarga jest niezasadna, gdyż zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Kontroli sądu administracyjnego podlegało postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku- Białej orzekające o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] r. w sprawie świadczenia wychowawczego. W niniejszej sprawie należy stwierdzić, że decyzja z dnia [...] r. nr [...] wydana przez Prezydenta Miasta B. została doręczona skarżącej w dniu 8 września 2017 r. Termin do wniesienia odwołania od tej decyzji upłynął 22 września 2017 r. Odwołanie od decyzji z dnia [...] r. zostało złożone przez skarżącą wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w dniu 10 października 2017 r., po upływie terminu do jego wniesienia. Skarżąca swój brak winy w uchybieniu terminu uzasadniła bolesnym stłuczeniem okolic lędźwiowych kręgosłupa, które uniemożliwiły jej podejmowanie stosownych działań w tym złożenia odwołania. Wyjaśniła, że mieszka z małoletnim synem i nie mogła skorzystać z pomocy osób trzecich. Przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie t.j. Dz.U.2018 r., poz 2096 – dalej "k.p.a.") regulujące przywrócenie terminu tworzą instytucję prawną, której podstawowym celem jest ochrona praw podmiotowych jednostki przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu dla podjęcia czynności procesowej przez stronę lub uczestników postępowania. Zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (art. 58 § 2 k.p.a.). Z treści przywołanego wyżej przepisu wynika, że to na stronie, która uchybiła terminowi do wniesienia odwołania, spoczywa obowiązek wykazania, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Nie jest wymagane udowodnienie braku winy, wystarczające jest uprawdopodobnienie tej okoliczności. Aby uprawdopodobnić brak winy, strona postępowania winna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna oraz, że istniała cały czas, aż do momentu wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Organ administracji publicznej jest obowiązany przywrócić termin, gdy zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: a) uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie uprawdopodobniony, b) zainteresowany złożył wniosek o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi, c) zainteresowany dopełnił czynności, dla której określony był termin, jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu. Uprawdopodobnienie, o którym mowa w art. 58 § 1 k.p.a. jest środkiem zastępczym dowodu nie dającym pewności, lecz jedynie czyniącym wiarygodne twierdzenia o danym fakcie, który wskazuje na niemożliwość dokonania danej czynności z powodu przeszkód niemożliwych do przezwyciężenia. Brak winy w uchybieniu terminowi zachodzi tylko wtedy, gdy dokonanie czynności było niemożliwe z uwagi na przeszkodę, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminowi należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej w danych okolicznościach można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Przywrócenie terminu mogą uzasadniać wyłącznie obiektywne, występujące bez woli strony okoliczności, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw uniemożliwiały dokonanie czynności w przewidzianym terminie. Uprawdopodobniając brak winy w uchybieniu terminowi, wnioskodawca powinien stosowną argumentacją uwiarygodnić swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda w dokonaniu czynności była od niego niezależna. W niniejszej sprawie skarżąca uprawdopodobniając brak winy podniosła, że w dniu [...]r. uległa wypadkowi, w konsekwencji którego doszło do stłuczenia okolic lędźwiowych kręgosłupa, a dolegliwości bólowe z tym związane oraz brak możliwości skorzystania z pomocy osób trzecich do złożenia odwołania spowodowały, że nie była w stanie złożyć odwołania w terminie. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przy ocenie winy należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można zatem mówić, gdy strona nie mogła dopełnić obowiązku z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, której nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Mając na uwadze powyższe słusznie orzekający w sprawie organ przyjął, że nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminowi wyłącza możliwość jego przywrócenia. Uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności procesowej po upływie ustawowego terminu, wymaga uprawdopodobnienia nie tylko braku winy umyślnej (przy rozpoznaniu umyślności jako zamierzonego działania sprzecznego z regułą lub regułami postępowania, bądź na powstrzymywaniu się od działania mimo obowiązku czynnego zachowania), ale także lżejszej jej postaci - niedbalstwa (rozumianego jako niedołożenie należytej staranności, jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej o swoje interesy). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, który podziela skład orzekający Sądu, że nawet zwolnienie lekarskie (zaświadczenie lekarskie) nie jest przesłanką do przywrócenia uchybionego terminu, gdy nie wynika z niego, że pacjent nie mógł chodzić, a jego stan nie był na tyle ciężki i poważny, aby badający go lekarz miał podstawy do natychmiastowego skierowania pacjenta na leczenie szpitalne, czy też nakazanie, że chory powinien leżeć (por. wyrok WSA w Krakowie z 24 września 2010 r., sygn. akt I SA/Kr 890/10; NSA z 31 marca 2012 r., sygn. akt II GSK 278/11; NSA z 31 stycznia 2012 r. sygn. akt II OSK 2175/10 – dostępne: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Ocena, czy uprawdopodobniony został brak winy w uchybieniu terminu nie ogranicza się do ustalenia, czy twierdzenia wnioskodawcy o chorobie są wiarygodne, ale należy również uwzględnić na przykład to, czy wskazana przyczyna uchybienia terminowi stanowi przeszkodę niemożliwą do przezwyciężenia i czy zainteresowana strona wykazała należytą staranność w podjęciu działań mogących zapobiec uchybieniu terminu przykładowo poprzez wyręczenia się inną osobą. Oznacza to, że okoliczności przemawiające za brakiem winy w uchybieniu terminowi muszą mieć charakter wyjątkowy, szczególny i być niezależne od wnioskodawcy. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, iż w ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie rozstrzygnięcie organu zasługuje na uwzględnienie. W sprawie nie budzi wątpliwości (co wynika z karty informacyjnej z udzielonej pomocy ambulatoryjnej z dnia [...]r.), że skarżąca poślizgnęła się, a w wyniku tego wypadku stłuczeniu uległa dolna część grzbietu i miednicy. Z zaleceń lekarskich wynika, że skarżąca ma ograniczyć wysiłek fizyczny i zażywać leki przeciwbólowe. Zalecono również kontrolę w poradni POZ za 5 dni, do czego skarżąca się nie zastosowała. Należy zatem podzielić stanowisko Kolegium, że skarżąca nie uprawdopodobniła, że rodzaj doznanego urazu nie uniemożliwiał jej dokonania czynności procesowej w terminie. W orzecznictwie sądowym prezentowany jest pogląd, że tylko choroba, która uniemożliwia osobiste działanie, przy braku możliwości skorzystania z pomocy lub zastępstwa innych osób usprawiedliwia niedochowanie terminu do dokonania tej czynności (zob. wyrok NSA z dnia 21 stycznia 2014 r., sygn. akt II GSK 1599/12, Lex nr 1568286 oraz z dnia 11 sierpnia 2016 r., sygn. akt IIGSK 601/15, Lex nr 2142329). Sąd w składzie orzekającym podziela również pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku dnia 8 lutego 2007 r., sygn. akt II OSK 1806/06 ( LEX nr 337473), w którym stwierdzono, że: "ciężar uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniającej brak winy w uchybieniu terminu spoczywa na stronie postępowania, która występuje z prośbą o jego przywrócenie. Organ powinien jedynie przedstawione przez nią okoliczności ocenić w świetle przesłanek z art. 58 § 1 K.p.a. Trudno jest bowiem wymagać od organu, aby prowadził postępowanie wyjaśniające przyczyny uchybienia terminu przez stronę". W ocenie Sądu, słusznie organ uznał, że rodzaj urazu doznanego przez skarżącą i okoliczności sprawy nie stanowią obiektywnej przyczyny, która uniemożliwiłaby jej dochowanie należytej staranności i wniesienie odwołania w terminie. Przedstawione przez skarżącą dokumenty w postaci karty informacyjnej pomocy ambulatoryjnej udzielonej przez Szpitalny Oddział Ratunkowy Szpitala A w B. w dniu [...] r. nie dają podstaw do przyjęcia, iż jej uraz uniemożliwił właściwe wykonywanie obowiązków, w tym dokonanie czynności procesowej w terminie. Zatem zdaniem Sądu, trafna jest argumentacja Kolegium podniesiona w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Tak umotywowany wniosek skarżącej o przywrócenie terminu nie oznacza uprawdopodobnienia braku winy strony w spóźnionym wniesieniu środka odwoławczego, czego konsekwencją było niekorzystne dla skarżącej rozstrzygnięcie w postanowieniu z dnia [...] r. Podniesiony w skardze zarzut naruszenia przez Kolegium art. 7 w związku z art. 77 k.p.a. należy uznać za chybiony. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.