II SA/Gl 463/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Gapiński (spr.), Sędziowie, Asesor WSA Aneta Majowska, Sędzia WSA Krzysztof Nowak, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 września 2025 r. sprawy ze skargi S. P. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 20 lutego 2025 r. nr SOIa.621.44.2024 w przedmiocie wymeldowania oddala skargę. Wojewoda Śląski (dalej – organ odwoławczy, Wojewoda) decyzją z dnia 20 lutego 2025 r. nr SOIa.621.44.2024, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 572 z późn. zm. - dalej k.p.a.) oraz art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 736 z późn. zm. – dalej u.e.l.), po rozpoznaniu odwołania S. P. (dalej – Skarżący, Strona), utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. (dalej – organ I instancji, Prezydent Miasta) z dnia 24 października 2024 r. nr [...] o wymeldowaniu S. P. z pobytu stałego przy ul. [...] w K.. Przedmiotowa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym. Pismem z dnia 15 listopada 2023 r. Komunalny Zakład Gospodarki Mieszkaniowej w K. (dalej – ZGM) wystąpił do organu I instancji z wnioskiem o wymeldowanie Skarżącego z pobytu stałego dotyczącego lokalu przy ul. [...] w K. Podanie umotywowała tym, że mieszkanie zostało przez Skarżącego opuszczone dobrowolnie i trwale. Jak bowiem wskazano, lokal w dniu 2 lipca 2018 r. został przejęty przez ZGM protokołem zdawczo-odbiorczym. Nadmieniono także, że w mieszkaniu brak jest rzeczy należących do Skarżącego. Do wniosku załączono kopię: wyroku Sądu Rejonowego [...] w K. z dnia [...] sygn. akt [...] o eksmisji m.in. Skarżącego, protokołu zdawczo-odbiorczego lokalu mieszkalnego z dnia 2 lipca 2018 r., umowy najmu lokalu socjalnego z dnia 21 czerwca 2018 r. Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, Prezydent Miasta decyzją z dnia 18 lipca 2024 r. wymeldował Stronę z powyższego pobytu stałego. Wskutek odwołania Skarżącego, Wojewoda decyzją z dnia 26 sierpnia 2024 r. nr [...] uchylił decyzję organu I instancji, a sprawę przekazał mu do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy wskazał na potrzebę aktualizacji adresu zameldowania Skarżącego w zakresie numeru budynku z "[...] " na "[...] a", a także powiadomienia do o tym fakcie. Kolejną decyzją z dnia 24 października 2024 r. organ I instancji ponownie wymeldował Stronę z powyższego pobytu stałego. W uzasadnieniu wskazano, że spełnione zostały przesłanki z art. 35 u.e.l., tj. doszło do trwałego i dobrowolnego opuszczenia przez Stronę miejsca zameldowania. Wyjaśniono, że wyrokiem z dnia [...] o sygn. akt [...] Sąd Rejonowy [...] orzekł o eksmisji m.in. Skarżącego z przedmiotowego lokalu oraz ustalił, że przysługuje mu prawo do lokalu socjalnego. Mieszkanie zostało przez niego opuszczone w dniu 11 września 2017 r., a umowę najmu lokalu socjalnego w dniu 21 czerwca 2018 r. podpisała jego konkubina (na umowie brak podpisu Skarżącego). Ona też w dniu 2 lipca 2018 r. przekazała lokal przy ul. [...] protokołem zdawczo-odbiorczym do dyspozycji ZGM-u. Prezydent Miasta stanął na stanowisku, iż przesłanki dobrowolności i trwałości opuszczenia miejsca zameldowania są spełnione także w przypadku osadzenia osoby w zakładzie karnym. Konkludując stwierdził, że zebrany materiał dowodowy w pełni potwierdza, że Skarżący nie zamieszkuje w lokalu przy ul. [...] , gdzie jest zameldowany na pobyt stały i nie ma prawnej możliwości powrotu do niego, z uwagi na treść prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego z dnia [...] . W odwołaniu z dnia 12 listopada 2024 r. Skarżący zaakceptował rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne, a także zawarł w nim wniosek o przyznanie mu lokalu socjalnego po opuszczeniu zakładu karnego. Jak stwierdził, jego konkubina po przeprowadzce do przyznanego mu lokalu socjalnego zerwała kontakt. Tym samym po odbyciu kary nie będzie miał gdzie zamieszkać. Wojewoda decyzją z dnia 20 lutego 2025 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Analiza materiału dowodowego doprowadziła organ odwoławczy – podobnie jak Prezydenta Miasta - do wniosku, że nieprzebywanie Skarżącego w przedmiotowym mieszkaniu było skutkiem wyroku eksmisyjnego oraz orzeczonej kary pozbawienia wolności. Jest to sytuacja, która – w ocenie Wojewody - w kontekście art. 35 ust. 1 u.e.l. powinna być traktowana na równi z dobrowolnym opuszczeniem miejsca stałego pobytu. Jednocześnie wobec tego, że kara pozbawienia wolności jest nadal odbywana w dacie orzekania przez organ odwoławczy oraz wobec faktu, że Skarżący nie ma prawnej i faktycznej możliwości powrotu do miejsca stałego pobytu (wyrok eksmisyjny) spełniony został wymóg trwałości opuszczenia lokalu. Odnosząc się do zagadnienia przyznania lokalu socjalnego wyjaśniono, iż Wojewoda nie rozstrzyga o przyznaniu lokalu zastępczego, bowiem nie posiada w tej sferze kompetencji. Organ odwoławczy pouczył Skarżącego, że w tej sprawie winien złożyć odrębny wniosek do organu gminy (Prezydenta Miasta K.). W skardze z dnia 12 marca 2025 r., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, Skarżący zanegował decyzję z dnia 24 października 2024 r. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko oraz argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. W piśmie z dnia 18 kwietnia 2024 r., będącym uzupełnieniem skargi, Skarżący ponownie przedstawił wniosek o przyznanie mu lokalu socjalnego, a także fakty mające świadczyć o tym, że po odbyciu kary pozbawienia wolności nie będzie miał, gdzie zamieszkać. Zawarł w nim również informacje wskazujące, że korespondencja dotycząca lokalu socjalnego kierowana była na adres, z którego został wymeldowany, podczas gdy w tym czasie przebywał w jednostce penitencjarnej (od [...] do [...].). Zatem nie miał wiedzy o tym, że taki lokal został mu przyznany, a który obecnie zajmowany jest przez jego byłą konkubinę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji stwierdzić należało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja Wojewody z dnia 20 lutego 2025 r., którą utrzymano w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne w przedmiocie wymeldowania Skarżącego z pobytu stałego przy ul.[...]. Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji jest art. 35 u.e.l. Przepis ten stanowi, że organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Z uregulowania tego wynika, że postępowanie może być zainicjowane z urzędu, a także na wniosek właściciela lokalu oraz podmiotu dysponującego tytułem do lokalu (np. najmu lokalu). Powyższy przepis określa ponadto przesłanki wymeldowania w drodze decyzji administracyjnej. Zgodnie z nim podstawą do wydania takiej decyzji jest opuszczenie lokalu i niedopełnienie obowiązku wymeldowania się. Ostatnia z wymienionych przesłanek nie rodzi wątpliwości interpretacyjnych, a mianowicie należy ją wiązać z brakiem przedsięwzięcia czynności formalnych wymeldowania, określonych w art. 34 u.e.l. W kwestii natomiast pierwszej z przesłanek, tj. opuszczenia lokalu, istotnym jest, by miało ono charakter trwały i dobrowolny. Co do zasady opuszczenie lokalu, w którym osoba była zameldowana, można uznać za dobrowolne i trwałe, jeżeli wynikało ono z nieskrępowanej woli przeniesienia interesów życiowych w inne miejsce, a nie, na przykład, z powodu bezprawnych działań lub zachowań innych osób. Podkreślić jednak należy, że wystąpienie tych cech warunkowane jest obiektywnymi okolicznościami stanu faktycznego podlegającego indywidualnej ocenie. Oczywiście ustalając "trwałość i dobrowolność opuszczenia lokalu" nie można wyłącznie poprzestawać na twierdzeniach (oświadczeniach) osoby zainteresowanej rozpatrzeniem sprawy. Trzeba zbadać, czy argumentacja strony znajduje potwierdzenie w ustalonych okolicznościach faktycznych (zob. wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2019 r. sygn. akt II OSK 3427/18, Lex nr 2825816). Jak zaznaczono wcześniej, wymeldowanie z pobytu stałego wymaga co do zasady wykazania, że osoba zameldowana w miejscu pobytu opuściła je oraz że miała wolę takiego działania. Okoliczności faktyczne, a niekiedy nawet prawne, mogą prowadzić do wniosku, że faktyczne opuszczenie lokalu nastąpiło, mimo że osoba nie miała woli przeniesienia miejsca swoich spraw życiowych. W judykaturze przyjmuje się, że ustawowa przesłanka wymeldowania polegająca na opuszczeniu miejsca pobytu stałego jest spełniona także w przypadku, gdy opuszczenie lokalu wynika z faktu odbywania kary pozbawienia wolności, gdyż w takich warunkach należy przyjąć, że stały pobyt w lokalu ustał na skutek okoliczności, za które winę ponosi osoba wymeldowana. Zatem opuszczenie miejsca stałego pobytu, o którym mowa w art. 35 u.e.l. obejmuje również przypadek opuszczenie miejsca stałego pobytu pod przymusem realizowanym przez upoważnione do tego organy państwa (zob. wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2022 r. sygn. akt II OSK 334/19, LEX nr 3325728). W rozpoznawanej sprawie przyjąć należy, że Skarżący opuścił lokal mieszkalny przy ul. [...] w związku z odbywaniem w kary pozbawienia wolności. Nie przebywa w nim co najmniej od 2 lipca 2018 r., kiedy to wspomniane mieszkanie zostało przekazane ZGM-owi protokołem zdawczo-odbiorczym. Oznacza to, że spełnione zostały przesłanki z art. 35 u.e.l., które uzasadniają twierdzenie o prawidłowości zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji. Końcowo wyjaśnić należy, że stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy. Przypomnieć należy, że przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja rozstrzygająca o wymeldowaniu Skarżącego z miejsca pobytu stałego. Oznacza to, że poza zakresem tego postępowania są kwestie związane z prawem do lokalu socjalnego, a tym samym nie podlegają one kontroli Sądu w ramach niniejszego postępowania. Jak trafnie pouczył Wojewoda w zaskarżonej decyzji, korespondencja w tej sprawie winna być kierowana w tym przypadku do Prezydenta Miasta K. Zgodnie bowiem z art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 725) Gmina, na zasadach i w przypadkach określonych w tej ustawie, zapewnia lokale w ramach najmu socjalnego i lokale zamienne, a także zaspokaja potrzeby mieszkaniowe gospodarstw domowych o niskich dochodach. Reasumując należy stwierdzić, iż Wojewoda prawidłowo uznał, iż w stosunku do Skarżącego mają zastosowanie przesłanki wymienione w art. 35 u.e.l. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, co uzasadnia oddalenie skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.). Na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, a to w związku z wnioskiem Wojewody w tym zakresie i brakiem żądania Strony o przeprowadzenie rozprawy.