II SA/Gl 471/18

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Łukasz Strzępek po rozpoznaniu w dniu 21 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. N. (N.) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie uprawnień do kierowania pojazdami w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu. postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy Na druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie fachowego pełnomocnika z urzędu. W druku podał, że zamieszkuje w budynku mieszkalnym stanowiącym własność byłej małżonki, w którym również zamieszkuje jego byłą żona, córka skarżącego raz dwie wnuczki. Wnioskodawca zadeklarował, że nie posiada żadnego majątku i w istocie pozostaje na utrzymaniu żony, a jego bieżące wydatki kształtują się na poziomie 550 zł (300 zł jedzenie, 150 zł odzież oraz 100 zł kosmetyki). W druku formularza podano, że ex małżonka skarżącego oraz jego córka uzyskują dochody, jednakże nie wskazano ich wysokości. Ponieważ informacje podane w druku formularza okazały się niewystarczające dla rzetelnej oceny wniosku, pismem z dnia 9 lipca 2018 r. referendarz sądowy zobowiązał stronę do uprawdopodobnienia okoliczności podniesionych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: - udokumentowanie wysokości wydatków związanych z utrzymaniem się, tj., opłat za energię elektryczną, dostawy wody, odbiór śmieci, usługi telekomunikacyjne, wykup lekarstw, rehabilitacja itp., - nadesłanie kopii zeznania podatkowego za 2017 r., - nadesłanie kopii orzeczenia o rozwodzie wraz z uzasadnieniem, - nadesłanie zaświadczenia, potwierdzającego, iż skarżący jest osobą bezrobotną, pozbawioną prawa do zasiłku, - nadesłania dokumentów potwierdzających wysokość dochodów uzyskiwanych przez byłą małżonkę. W odpowiedzi, w piśmie procesowym z dnia 27 lipca 2018 r. skarżący oświadczył, że przedstawi wyłącznie te rachunki, które udostępniła mu była żona; nie posiada wyroku orzekającego rozwód; małżonka i córka odmówiły mu przedstawienia zeznań podatkowych, a odnośnie ich zarobków – skarżący zasugerował zwrócenie się do pracodawców w/w osób; oświadczył ponadto, że nie jest zarejestrowany w urzędzie pracy, gdyż samodzielnie aktywnie poszukuje zatrudnienia. Do druku formularza dołączono kopie faktur za gaz; energię elektryczną oraz usługi telekomunikacyjne. Kolejnym wezwaniem – z dnia 9 sierpnia 2018 r. wnioskodawca zobligowany został do nadesłania kopii orzeczenia rozwodowego (z wyjaśnieniem, że Sąd nie może o to samodzielnie wystąpić); nadesłanie zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego potwierdzającego fakt niezłożenia zeznania podatkowego; nadesłania dokumentu potwierdzającego likwidacje lub wykreślenie z ewidencji działalności gospodarczej działalności prowadzonej pod firmą M. N. "[...]". Na wezwanie to skarżący nadesłał pismo z dnia 14 września 2018 r. wnosząc o wydłużenie terminu o kolejne 21 dni. . Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) - zwanej dalej P.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w formie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia fachowego pełnomocnika z urzędu może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Należy przy tym wyraźnie podkreślić, że skorzystanie z tej formy prawa pomocy zostało przewidziane dla osób, które znajdują się w wyjątkowo trudnym położeniu materialnym a z przedstawionych okoliczności wynika, że nawet przy najdalej idących wysiłkach nie są w stanie samodzielnie wygospodarować środków na ten cel. Ocena sytuacji osobistej i materialnej osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy następuje poprzez porównanie dwóch wartości: środków, które pozostają do jej dyspozycji oraz potencjalnych wydatków związanych z postępowaniem sądowym. Aby jednak było to możliwe konieczną jest wszechstronna analiza okoliczności finansowych strony. Przy ocenie wniosku o przyznanie prawa pomocy zasadnicze znaczenie mają informacje uzyskane od strony na temat jej statusu materialnego. Nieprzypadkowo bowiem ustawodawca w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. posłużył się zwrotem "wykaże". Oznacza to, że to na osobę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy został przerzucony ciężar przedstawienia swojej sytuacji materialnej w taki sposób, aby przekonać o zasadności złożonego wniosku. Instrumentem służącym wyjaśnieniu wątpliwości w tym zakresie jest wezwanie, o którym mowa w art. 255 P.p.s.a. Uzyskanie dodatkowego oświadczenia strony lub dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego w trybie art. 255 P.p.s.a. służy uzupełnieniu stanu wiedzy sądu o sytuacji strony (por. postanowienie NSA z dnia 28 stycznia 2009 r. sygn. akt II GZ 332/08 – System Informacji Prawniczej Lex nr 551914). Konsekwencją uchylenia się od tego obowiązku lub udzielenia niekompletnych informacji może być odmowa przyznania prawa pomocy (tak orzekł NSA np. w postanowieniu z dnia 30 lipca 2009 r. sygn. akt I FZ 180/09 – Lex nr 552208, w postanowieniu z dnia 28 lipca 2009 r. sygn. akt I OZ 744/09 – Lex nr 552504, w postanowieniu z dnia 23 marca 2012 sygn. akt I OZ 184/12 - 1136769 oraz w postanowieniu z dnia 28 marca 2012 r. sygn. akt I OZ 182/12 - Lex 1136768). W realiach rozpoznawanej sprawy stosunkowo niewiele wiadomo na temat realnej sytuacji majątkowej skarżącego. Przede wszystkim podkreślić trzeba, ze nic nie wiadomo na temat poziomu dochodów osób pozostających ze stroną we wspólnym gospodarstwie domowym. Ustawodawca nie bez przyczyny w rubryce 10 formularza PPF przewidział obowiązek ujawnienia tych danych, gdyż pozwalają one ocenić realną sytuację rodziny osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy. Tymczasem skarżący uchylił się od podania jakichkolwiek danych w tym zakresie czym skutecznie uniemożliwił poczynienie ustaleń. W tym miejscu trzeba wyraźnie podkreślić, ze w druku formularza podniósł, iż pozostaje na całkowitym utrzymaniu swojej byłej żony (co jest sytuacją nietypową, nie mniej jednak możliwą do zaistnienia), z drugiej natomiast nie wskazał wysokości wynagrodzenia żony i córki. Nie powołał również żadnych okoliczności, które dawałyby podstawę do przyjęcia tezy, iż była małżonka nie będzie wstanie "pożyczyć" skarżącemu środków na opłacenie kosztów sądowych oraz usług fachowego pełnomocnika, jak czyni to obecnie odnośnie jego wydatków, które wymienił w druku PPF. Co więcej, skarżący twierdzi, że samodzielnie aktywnie poszukuje pracy, co ma uzasadniać brak wpisu do ewidencji osób bezrobotnych, a zarazem od końca [...]r. pracy tej znaleźć nie może w dobie ewidentnej koniunktury gospodarczej, pozostając na utrzymaniu byłej małżonki. Te okoliczności sprawiają, że rzetelność oświadczeń strony odnośnie rzeczywistej sytuacji materialnej budzi daleko idące zastrzeżenia, które wykluczają uwzględnienie wniosku. Zważywszy na powyższe, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. w związku z art. 258 §1 i §2 pkt 7 tej ustawy postanowiono jak w sentencji orzeczenia.