II SA/Gl 516/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędzia WSA Andrzej Matan (spr.), Protokolant specjalista Magdalena Dąbek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi H. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uprawnień do kierowania pojazdami oddala skargę. Decyzją z dnia [...] nr [...] (doręczoną 3 kwietnia 2018 r.) Prezydent Miasta R. orzekł o cofnięciu H. F. uprawnień do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy kategorii A, B w związku z otrzymaniem ostatecznego orzeczenia lekarskiego wskazującego na istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Jak wynika z uzasadnienia, rozstrzygnięcie zostało podjęte na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2017 r. poz. 978 ze zm.), zgodnie z którym starosta (prezydent miasta na prawach powiatu) wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku stwierdzenia na podstawie orzeczenia lekarskiego istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Ostatecznym orzeczeniem lekarskim nr [...] z dnia [...], wydanym przez Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., stwierdzono bezterminowo u strony istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi, do których wymagane jest prawo jazdy kategorii AM, Al, A2, A, BI, B, B+E, T . Wobec tego zachodzi przesłanka do cofnięcia adresatowi decyzji uprawnień do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy kategorii A, B. W odwołaniu z dnia 13 kwietnia 2018 r. strona podnosi zarzut naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 34 k.p.a. poprzez nieprzyznanie jej pełnomocnika z urzędu, a także błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, że stan zdrowia uniemożliwia stronie prowadzenie pojazdów. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z [...] nr [...], utrzymało orzeczenie organu I instancji w całości w mocy. W uzasadnieniu, podzielając stanowisko Prezydenta Miasta, podkreślono, że ostateczne orzeczenie lekarskie wiąże organy administracji publicznej w zakresie postępowania w sprawie cofnięcia uprawnienia. Ze względu na formułę przepisu: "starosta wydaje decyzję", rozstrzygnięcie w tej sprawie ma charakter aktu związanego, tzn. przypadku ziszczenia się stanu faktycznego określonego hipotetycznie w normie organ musi wydać decyzję o określonej treści. W tej sytuacji Kolegium nie mogło uwzględnić podnoszonych odwołaniu okoliczności co do stanu zdrowia strony oraz "dawania rękojmi właściwego korzystania z uprawnień". Stanowisko takie podzielają sądy administracyjne. "Wydanie decyzji cofającej uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi nie zostało pozostawione swobodnemu uznaniu organu i jego ocenie, co do zasadności wydania takiej decyzji. W przypadku stwierdzenia przez uprawnionego lekarza w orzeczeniu lekarskim istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania przez kierowcę pojazdami silnikowymi, starosta ma obowiązek wydania decyzji cofającej kierowcy uprawnienia do kierowania pojazdami. Starosta nie prowadzi żadnych ustaleń co do stanu zdrowia kierowcy ale w tym zakresie obowiązany jest do uwzględnienia orzeczenia lekarskiego. Organy administracji nie zajmują się oceną przesłanek na podstawie których zostało wydane orzeczenie lekarskie, ale mają obowiązek uwzględnić jego treść" (wyrok WSA w Krakowie z dnia 8 stycznia 2015r., III SA/Kr 1589/14, LEX nr 1625650). "Orzeczenia lekarskie wiążą organy administracyjne, które nie mają jakichkolwiek podstaw formalnoprawnych do kwestionowania okoliczności objętych treścią tych orzeczeń. Postępowanie, którego celem jest ocena stanu zdrowia kierowcy (lub kandydata na kierowcę), jest prowadzone przez uprawnionych lekarzy posiadających szczególne uprawnienia i kwalifikacje w tym zakresie. Orzeczenie lekarskie wydawane w tym szczególnym trybie stanowi dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 § 2 k.p.a. Oznacza to, że orzeczenie stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone i korzysta z domniemania prawdziwości oraz domniemania zgodności z prawdą tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone" (wyrok WSA w Łodzi z dnia 5 marca 2014r., III SA/Łd 911/13, LEX nr 1443997). W skardze z 14 maja 2018 r. H. F. (skarżący) podnosi następujące zarzuty: 1/ brak odniesienia do zarzutów zawartych w odwołaniu od decyzji Prezydenta Miasta R. z dnia z dnia [...], a w szczególności pozbawienia go prawa do obrony przed stanowiskiem organu poprzez nie wyznaczenie pełnomocnika z urzędu z uwagi na jego stan zdrowia, który w ocenie organu pozbawia go możliwości kierowania pojazdami; 2/ błąd w ustaleniach faktycznych, mających wpływ na wynik rozstrzygnięcia, poprzez przyjęcie, iż stan zdrowia uniemożliwia mi prowadzenie pojazdów mechanicznych w oparciu jedynie o orzeczenie Instytutu Medycyny Pracy, w sytuacji to której ustalony przez komisję lekarską stan zdrowia pozwalał na kierowanie pojazdów. Świadczy o tym fakt, iż nie był karany za występki i wykroczenia drogowe, do czasu wydania opinii dnia 4 października 2017 r.; 3/ pozbawienia skarżącego konstytucyjnego prawa wolności ze względu na cofnięcie mu uprawnień do kierowania pojazdami z powodu jego wieku, w sytuacji której swoją postawą życiową dał przykład przestrzegania porządku prawnego. Natomiast incydentalne zdarzenie, związane z prowadzeniem pojazdu po spożyciu alkoholu, przy braku uprzednich wykroczeń drogowych, skutkowało de facto dożywotnim pozbawieniem prawa prowadzenia pojazdów mechanicznych. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w kwestionowanej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302), zwanej dalej "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i 2 p.p.s.a.). Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowił art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2017 r. poz. 978 z późn. zm., dalej: ustawa), zgodnie z którym starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku stwierdzenia na podstawie orzeczenia lekarskiego istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Z akt sprawy wynika, że w orzeczeniu lekarskim z dnia [...] nr [...], po przeprowadzeniu badań na podstawie art. 75 ust. 1 pkt 5 ww. ustawy, stwierdzono u skarżącego bezterminowe istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, do których wymagane jest posiadanie prawa jazdy kategorii AM, B1, B, B+E, T. Stosownie do treści art. 79 ust. 4 ustawy, osoba badana lub podmiot kierujący na badania, niezgadzający się z treścią orzeczenia lekarskiego, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania lekarskiego w jednostce określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 81. Ponowne badanie lekarskie jest przeprowadzane na koszt osoby badanej, z wyjątkiem badań, o których mowa w art. 229 Kodeksu pracy. Jednostka, o której mowa w ust. 4, mająca przeprowadzać badania w trybie odwoławczym powinna być jednostką o wyższym poziomie referencyjnym w stosunku do jednostki, która przeprowadziła badanie pierwotne (ust. 5). Wniosek o przeprowadzenie ponownego badania lekarskiego składa się pisemnie, w terminie 14 dni od dnia otrzymania orzeczenia lekarskiego, za pośrednictwem lekarza, który je wydał (6). Zgodnie z § 11 pkt 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 17 lipca 2014 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców. (Dz. U. z 2017 r. poz. 250), jednostkami uprawnionymi do przeprowadzania ponownego badania lekarskiego, o którym mowa w art. 79 ust. 4 i 5 ustawy, są w przypadku orzeczenia lekarskiego wydanego przez uprawnionego lekarza zatrudnionego w wojewódzkim ośrodku medycyny pracy, m.in. Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że w wyniku wniesienia odwołania przez skarżącego od orzeczenia lekarza zatrudnionego w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w K. nr [...] stwierdzającego istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, po przeprowadzeniu wymaganych badań kolejne orzeczenie tej samej treści wydał Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [...] nr [...]. W orzecznictwie ugruntowanym na tle obowiązującego poprzednio rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2013 r. poz. 133), orzeczenia lekarskie stanowią środek dowodowy, o którym mowa w art. 76 § 2 k.p.a., tj. dokument urzędowy (por. wyrok NSA z dnia 16 października 2013r., sygn. I OSK 952/12 i powołane tam orzecznictwo). Przysługuje mu zatem domniemanie zgodności z prawdą, które mogłoby zostać zwalczone jedynie przeciwdowodem w postaci kolejnego, pozytywnego orzeczenia lekarskiego wydanego przez uprawnioną jednostkę medyczną. Takiego przeciwdowodu skarżący nie przedstawił. Wobec tego organy podejmujące decyzje w przedmiotowej sprawie były związane ustaleniami zawartymi w orzeczeniu lekarskim, co z kolei rodziło obowiązek cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami. Z tych przyczyn Sąd nie podziela zarzutów podnoszonych w skardze, w szczególności dotyczących niekaralności za wykroczenia drogowe oraz wieku skarżącego, co w tej sprawie, ze względu na charakter związany decyzji o cofnięciu uprawnień, nie miało znaczenia. Nie doszło także do ograniczenia prawa skarżącego do udziału w postępowaniu w związku z brakiem wyznaczenia dla niego pełnomocnika z urzędu, bowiem mógł on samodzielnie przedstawić (co zresztą uczynił) wszystkie okoliczności przemawiające na jego rzecz. Ponadto, k.p.a. nie przewidują możliwości ustanowienia takiego pełnomocnika na etapie postępowania administracyjnego. Nie ma natomiast przeszkód, aby skarżący skorzystał z tego prawa w trakcie postępowania sądowoadministracyjnego, nawet po wydaniu wyroku przez sąd I instancji. Sąd wyjaśnia skarżącemu, ze istotą regulacji zawartej w art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy jest uniemożliwienie uczestniczenia w ruchu drogowym w charakterze kierowców osobom, co do których istnieją przeciwwskazania lekarskie do kierowania pojazdami. Przepis ten pełni funkcję ochronną zarówno co do samego kierowcy, jak i przede wszystkim w stosunku do innych uczestników ruchu drogowego. Ma ich chronić przed potencjalnym zagrożeniem, wynikającym z udziału w ruchu drogowym osób nie spełniających wymogów zdrowotnych odnoszonych do kierowców, dla zdrowia i życia ludzkiego (innych uczestników ruchu drogowego, a także osób trzecich), a także mienia. W tym stanie rzeczy, ponieważ podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.