II SA/Gl 56/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.), po rozpoznaniu w dniu 16 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. P. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia[...] r., nr [...] w przedmiocie opłaty legalizacyjnej na skutek wniosku pełnomocnika uczestników postępowania J. S. i E. S. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej p o s t a n a w i a przywrócić termin do wniesienia skargi kasacyjnej. W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 28 maja 2014 r. uwzględnił skargę P. P. i uchylił zarówno zaskarżone postanowienie, jak i poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta C. z dnia [...] r., nr [...], znak: [...]. Jak wynika z akt sądowych sprawy, wyrok wraz z uzasadnieniem został doręczony E. S. oraz J. S. (dalej zwanymi uczestnikami postępowania) w dniu 10 lipca 2014 r. Zatem termin do wniesienia skargi kasacyjnej upłynął wyżej wskazanym w dniu 11 sierpnia 2014 r. (9 sierpnia wypadł w sobotę). Od przywołanego na wstępie wyroku powołani uczestnicy postępowania pismem z dnia 26 lipca 2014 r. (złożonym w placówce pocztowej w dniu 28 lipca 2014 r.) wystąpili ze "skargą kasacyjną", wnosząc jednocześnie o ustanowienie adwokata celem jej podpisania. Prawomocnym postanowieniem z dnia 7 sierpnia 2014 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach ustanowił dla uczestników postępowania adwokata z urzędu, zaś tut. Sąd postanowieniem z dnia 22 września 2014 r. odrzucił powołaną skargę kasacyjną jako niedopuszczalną na podstawie art. 178 w związku z art. 175 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) zwanej dalej "p.p.s.a.", na skutek sporządzenia jej przez osoby nieposiadające kwalifikacji wymienionych w art. 175 § 1 i 2 p.p.s.a. W dniu 19 września 2014 r. do Sądu wpłynęło pismo Okręgowej Rady Adwokackiej w Katowicach z dnia 17 września 2014 r. o wyznaczeniu dla uczestników postępowania pełnomocnika z urzędu w osobie adwokata M. L. Z kolei w dniu 23 września 2014 r. aplikant adwokacki jako pełnomocnik substytucyjny przeglądał akta sądowe i administracyjne sprawy. Pismem z dnia 30 września 2014 r. (nadanym w placówce pocztowej w tej samej dacie) pełnomocnik uczestników postępowania złożył zażalenie na powołane postanowienie Sądu z dnia 22 września 2014 r. Nadto pismem tym, z ostrożności procesowej, pełnomocnik wystąpił o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej, składając w załączeniu przedmiotowy środek zaskarżenia. We wniosku pełnomocnik poinformował, że został wyznaczony w zawisłej sprawie jako pełnomocnik uczestników - zarządzeniem z dnia 19 września 2014 r. Oświadczył dalej, że niezwłocznie po otrzymaniu informacji o wyznaczeniu go pełnomocnikiem, zapoznał się z aktami sprawy (tj. w dniu 23 września 2014 r.). Nadto w jego ocenie przedmiotowy wniosek został złożony w ustawowym siedmiodniowym terminie od czasu ustania przyczyny uchybienia. Podkreślił także, że uczestnicy postępowania wnieśli sporządzoną przez siebie skargę kasacyjną w terminie, wnioskując jednocześnie - a zatem w możliwie najszybszy sposób - o przyznanie adwokata z urzędu. W konsekwencji uczestnicy nie mogli wcześniej złożyć sporządzonej przez pełnomocnika skargi kasacyjnej. Rozpatrując wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 177 § 1 p.p.s.a. skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Zgodnie natomiast z treścią art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu, a postanowienie w tym przedmiocie może zapaść na posiedzeniu niejawnym. Wniosek o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.). Wnioskodawca powinien uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.), a ponadto równocześnie z wnioskiem powinien dokonać czynności, której nie dokonał w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Z powołanych wyżej przepisów wynika, że instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i może być zastosowana jedynie wtedy, gdy wszystkie określone w nim przesłanki zostaną spełnione łącznie. Samo złożenie wniosku przez zainteresowanego we wskazanym terminie oraz dokonanie czynności, dla której zakreślony był termin, nie jest wystarczającą przesłanką przywrócenia uchybionego terminu do dokonania czynności procesowej. Konieczne jest bowiem uprawdopodobnienie przez wnioskodawcę, że nie ponosi on winy w niedochowaniu terminu. Analizując kluczową przesłankę przywrócenia terminu – braku winy w niedopełnieniu czynności procesowej w wyznaczonym terminie – w sytuacji gdy chodzi o wniesienie skargi kasacyjnej przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu, należy kierować się koniecznością zapewnienia temu pełnomocnikowi realnych szans na prawidłowe wykonanie obowiązków w zakresie reprezentacji mocodawcy. Uwzględnić przy tym także wypada charakter czynności, dla której dokonania termin ma być ewentualnie przywrócony. Wniesienie skargi kasacyjnej wymaga odpowiedniego czasu na zapoznanie się z aktami sprawy, analizę orzecznictwa sądu pod kątem podstaw do wniesienia środka zaskarżenia oraz przygotowanie stosownego pisma procesowego. W konsekwencji uznaje się, że w wypadku ustanowienia pełnomocnika w trybie art. 244 p.p.s.a. dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej jest dzień, w którym pełnomocnik z urzędu miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej po zapoznaniu się z aktami sprawy, jednak nie później niż dzień upływu trzydziestu dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do występowania w sprawie (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 maja 2009 r., sygn. akt II FZ 125/09; z dnia 8 czerwca 2006 r., sygn. akt I FZ 198/06; z dnia 11 października 2011 r., sygn. akt II FZ 570/11; z dnia 27 czerwca 2012 r., sygn. akt II OZ 539/12; z dnia 19 lipca 2012 r., sygn. akt II OZ 612/12 - dostępne na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl, podobnie jak w dalszej części przywoływane orzeczenia sądów administracyjnych). Skoro w przedmiotowej sprawie pełnomocnik uczestników postępowania zapoznał się z aktami sprawy w dniu 23 września 2014 r. (przy czym jak wynika z jego oświadczenia niezwłocznie po otrzymaniu informacji o wyznaczeniu go przez Okręgową Radę Adwokacką w Katowicach pełnomocnikiem w sprawie, w aktach sprawy bowiem brak dowodu doręczenia pełnomocnikowi zawiadomienia o wyznaczeniu go pełnomocnikiem) to wniosek o przywrócenie terminu, wobec nadania go w placówce pocztowej w dniu 30 września 2014 r., należało uznać za złożony w terminie i rozpatrzyć go merytorycznie. Przyczyna uchybienia terminowi do złożenia skargi kasacyjnej ustała bowiem w chwili zapoznania się pełnomocnika z aktami sprawy. W ocenie Sądu, w oparciu o normy powyżej przywołane, wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w zawisłej sprawie jest uzasadniony i zasługuje na uwzględnienie. Okoliczności w nim przedstawione dostatecznie uprawdopodobniają, że do uchybienia terminu doszło bez winy uczestników postępowania, jak i ich pełnomocnika. Należy wziąć pod uwagę, że wnioskodawcy wystąpili o ustanowienie pełnomocnika z urzędu przed upływem terminu do wniesienia skargi kasacyjnej (wyrok został im doręczony w dniu 10 lipca 2014 r., wniosek o prawo pomocy nadali natomiast w dniu 28 lipca 2014 r.). Nadto odnotować wypada, że choć termin do wniesienia skargi kasacyjnej upłynął uczestnikom w dniu 11 sierpnia 2014 r., a zatem po postanowieniu referendarza sądowego o przyznaniu adwokata, to jednakże przed wyznaczeniem go pełnomocnikiem przez okręgową radę adwokacką. Wobec powyższego pełnomocnik nie miał możliwości dokonania czynności procesowej w terminie, a więc nie ponosi winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Z kolei mając na względzie okoliczność, że uczestnicy nie mogli sami skutecznie wnieść skargi kasacyjnej - nie posiadają bowiem stosownych uprawnień, a także procedurę wyznaczenia pełnomocnika z urzędu - Sąd przyjął, że wnioskodawcy uchybili terminowi dokonania tej czynności bez swojej winy. Należy mieć również na uwadze, że wszystkie czynności pełnomocnika po tym, jak dowiedział się o ustanowieniu go pełnomocnikiem z urzędu w przedmiotowej sprawie, były podejmowane bez zbędnej zwłoki. Nie bez znaczenia jest także okoliczność, że wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, została dokonana czynność, której strona nie dokonała w terminie. W tej sytuacji w ocenie Sądu zostały spełnione przesłanki przywrócenia terminu. Uchybienie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej było efektem okoliczności całkowicie niezależnych od pełnomocnika. Winy w uchybieniu terminu nie można również przypisać uczestnikom postępowania, skoro w terminie otwartym do wniesienia skargi kasacyjnej złożyli wniosek o przyznanie pełnomocnika urzędu, bez którego nie mogli wystąpić ze skutecznym środkiem zaskarżenia, przy czym jednocześnie go sporządzili. W związku z powyższym należało orzec jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a.