II SA/Gl 571/14

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Łukasz Strzępek po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy Na druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy S.C. wystąpiła o zwolnienie od kosztów sądowych, powołując się na trudną sytuację materialną i opisując działania podejmowane przez organy administracji, które w ocenie skarżącej doprowadziły do szeregu negatywnych następstw zarówno względem członków jej rodziny jak i o charakterze majątkowym. W druku formularza strona wskazała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z małżonkiem, nie posiada żadnych oszczędności, papierów wartościowych ani też przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 euro. Jako jedyne źródło utrzymania się skarżąca wskazała swoje świadczenie emerytalne w wysokości 1270,95 zł miesięcznie. Do druku formularza strona dołączyła kopię decyzji o waloryzacji świadczenia emerytalnego, kopie rachunków za usługi telekomunikacyjne, kopie rachunku za gaz, energię elektryczną, dostawy wody, usługi dentystyczne, za kopiowanie dokumentów oraz dowód wpłaty kwoty 503,96 zł na rachunek "A" S.A. Pismem z dnia 3 czerwca 2014 r. referendarz sądowy zobowiązał skarżącą do udokumentowania dochodów osiąganych przez jej małżonka. W odpowiedzi, S. C. po raz kolejny opisała przebieg działań organu oraz ich wpływ na jej życie rodzinne i sytuację majątkową. Oświadczyła przy tym, że nie poda wysokości dochodów jej małżonka ze względu na to, że przeznacza on je na leczenie ciężkich schorzeń, a ponadto podkreśliła, że w postępowaniach toczących się przed sądami powszechnymi była zwalniana od kosztów sądowych, na dowód czego dołączyła kopie sentencji oraz fragmentu uzasadnienia jednego tych orzeczeń. W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje: Przepis art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r. Poz. 270 ze zm. – zwana dalej P.p.s.a.) konstytuuje zasadę odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 §1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w utrzymaniu swoim oraz swojej rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Ocena możliwości finansowych strony ubiegającej się o zwolnienie od kosztów sądowych dokonywana jest poprzez porównanie uzyskiwanego przez nią dochodu z wydatkami, które będzie zobowiązana ponieść w toczącym się postępowaniu sądowym. Aby jednak oceny tej można było dokonać w sposób wszechstronny i rzetelny, koniecznym jest uzyskanie jak najpełniejszego obrazu sytuacji materialnej skarżącego, czemu służy zarówno treść druku formularza PPF jak i możliwość wezwania o tzw. dodatkowe dokumenty źródłowe. W realiach rozpoznawanej sprawy brak jest dostatecznych podstaw do uwzględnienia wniosku strony albowiem brak jest jasności w odniesieniu do jego sytuacji materialnej. Nadmienić trzeba, że nieprzypadkowo ustawodawca w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. posłużył się zwrotem "wykaże". Oznacza to, że to na osobę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy został przerzucony ciężar przedstawienia swojej sytuacji materialnej w taki sposób, aby przekonać o zasadności złożonego wniosku. Instrumentem służącym wyjaśnieniu wątpliwości w tym zakresie jest wezwanie, o którym mowa w art. 255 P.p.s.a. Uzyskanie dodatkowego oświadczenia strony lub dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego w trybie art. 255 P.p.s.a. służy uzupełnieniu stanu wiedzy sądu o sytuacji strony (por. postanowienie NSA z dnia 28 stycznia 2009 r. sygn. akt II GZ 332/08 – System Informacji Prawniczej Lex nr 551914). Konsekwencją uchylenia się od tego obowiązku lub udzielenia niekompletnych informacji może być odmowa przyznania prawa pomocy (tak orzekł NSA np. w postanowieniu z dnia 30 lipca 2009 r. sygn. akt I FZ 180/09 – Lex nr 552208, w postanowieniu z dnia 28 lipca 2009 r. sygn. akt I OZ 744/09 – Lex nr 552504, w postanowieniu z dnia 23 marca 2012 sygn. akt I OZ 184/12 - 1136769 oraz w postanowieniu z dnia 28 marca 2012 r. sygn. akt I OZ 182/12 - Lex 1136768). Skarżąca uchyliła się od podania jakichkolwiek wiarygodnych informacji na temat dochodu swojego małżonka, co uniemożliwia wszechstronna i rzetelną ocenę jej możliwości finansowych. Należy wyraźnie podkreślić, że kryteria przyznania prawa pomocy opierają się wyłącznie na informacjach na temat stanu majątkowego i rodzinnego osoby występującej z takim wnioskiem, natomiast żadną miarą nie są brane pod uwagę względu słusznościowe, w tym stopień ewentualnego zawinienia organu lub innych osób względem strony. Z wyjaśnień udzielonych przez S.C. nie wynika, aby pozostawała z mężem w separacji bądź też ustroju rozdzielności majątkowej, a wobec tego odmowa wskazania wysokości dochodów jej małżonka wyklucza możliwość stwierdzenia, że nie jest ona w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w utrzymaniu swoim i rodziny. W tym kontekście powoływanie się na treść orzeczeń zapadłych w postępowaniach toczących się przed sądami powszechnymi nie mogło odnieść skutku bez możliwości zapoznania się z uzasadnieniami tych orzeczeń i kontekstem (w tym również potencjalnymi kosztami jakie strona miała ponieść) w jakich zapadły. Mając na względzie wszystkie przywołane wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., w związku z art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy.