II SA/Gl 575/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach - Łukasz Strzępek po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi G. K., U. K. i A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie w kwestii wniosku skarżącego G. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy Skarżący G. K. na druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych podnosząc, że przy przejęciu gospodarstwa rolnego poniósł koszty. Zaznaczył również , że poniósł wydatki związane z pracami budowlanymi (ocieplenie budynku, wybrukowanie podjazdu). Skarżący wskazał, że w skład jego majątku wchodzi lokal mieszkalny o pow. 90 m2, nieruchomość rolna o pow. 2,5 ha oraz zabudowania gospodarcze. Wnioskodawca utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę uzyskiwanego w kwocie 2500 zł brutto miesięcznie, podkreślił jednakże, że jest zadłużony na kwotę 15.000 zł. Pismem z dnia 16 kwietnia 2013 r. referendarz sądowy zobowiązał skarżącego do: - udokumentowania wydatków związanych z utrzymaniem się, tj. opłat za energię elektryczną, dostawy gazu, wody, usługi telekomunikacyjne, wydatki na zakup lekarstw itp., - nadesłania zaświadczenia potwierdzającego wysokość wskazanego w druku formularza wynagrodzenia za pracę - nadesłania dokumentów potwierdzających istnienie zadłużenia na kwotę 15.000 zł. W odpowiedzi G. K. nadesłał pismo procesowe z dnia 24 kwietnia 2013 r., w którym wyjaśnił, że za energię elektryczną płaci 195 zł co dwa miesiące, za wodę – około 80 zł miesięcznie, za ubezpieczenie budynku – 120, a także ponosi inne wydatki. Zaznaczył również, że w lutym br. poniósł wydatek rzędu 2500 zł na remont ciągnika. Do wspomnianego pisma dołączono wypis z orzeczenia Lekarza rzeczoznawcy KRUS, z którego wynika, ze U.K. jest osobą całkowicie niezdolną do pracy w gospodarstwie rolnym. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono co następuje: Przepis art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r. Poz. 270. – zwana dalej P.p.s.a.) konstytuuje zasadę odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 §1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w utrzymaniu swoim oraz swojej rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Przede wszystkim, przy ocenie wniosku o przyznanie prawa pomocy porównuje się wysokość potencjalnych kosztów sądowych, do poniesienia których strona będzie zobowiązana (w tym wpisu od skargi) z informacjami na temat dochodów uzyskiwanych w rodzinie wnioskodawcy oraz poziomu i struktury wydatków. Uzyskane informacje pozwalają zaś ocenić, czy rzeczywiście konieczność poniesienia kosztów sądowych mogłaby okazać się dla strony zbyt dużym obciążeniem. Dla oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy zasadnicze znaczenie mają informacje uzyskane od strony na temat jej statusu materialnego. Nieprzypadkowo bowiem ustawodawca w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. posłużył się zwrotem "wykaże". Oznacza to, że to na osobę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy został przerzucony ciężar przedstawienia swojej sytuacji materialnej w taki sposób, aby przekonać o zasadności złożonego wniosku. Instrumentem służącym wyjaśnieniu wątpliwości w tym zakresie jest wezwanie, o którym mowa w art. 255 P.p.s.a. Uzyskanie dodatkowego oświadczenia strony lub dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego w trybie art. 255 P.p.s.a. służy uzupełnieniu stanu wiedzy sądu o sytuacji strony (por. postanowienie NSA z dnia 28 stycznia 2009 r. sygn. akt II GZ 332/08 – System Informacji Prawniczej Lex nr 551914). Konsekwencją uchylenia się od tego obowiązku lub udzielenia niekompletnych informacji może być odmowa przyznania prawa pomocy (tak orzekł NSA np. w postanowieniu z dnia 30 lipca 2009 r. sygn. akt I FZ 180/09 – Lex nr 552208, w postanowieniu z dnia 28 lipca 2009 r. sygn. akt I OZ 744/09 – Lex nr 552504, w postanowieniu z dnia 23 marca 2012 sygn. akt I OZ 184/12 - 1136769 oraz w postanowieniu z dnia 28 marca 2012 r. sygn. akt I OZ 182/12 - Lex 1136768). W rozpoznawanej sprawie istnieje zbyt wiele niejasności dotyczących stanu majątkowego G. K. aby z całym przekonaniem można było stwierdzić, że jest on osobą zasługującą na przyznanie prawa pomocy. Skarżący, pomimo wyraźnego wezwania uchylił się od nadesłania tzw. dokumentów źródłowych, w oparciu o które możliwe byłoby ustalenie rzeczywistego poziomu jego stałych miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem się. Zestawienie dokonane przez stronę w piśmie procesowym z dnia 26 kwietnia 2013 r. jest na tyle ogólnikowe i nieprecyzyjne (nie wiadomo np. ile wynoszą opłaty za wodę, czy też usługi telekomunikacyjne), ze nie sposób w oparciu o nie ustalić rzeczywistego udziału tych wydatków w dochodach skarżącego. Podkreślić trzeba, że pomimo wyraźnego wezwania G. K. uchylił się także od udokumentowania swojego dochodu, przez co również i w tym zakresie brak możliwości poczynienia ustaleń. Co więcej, nie podał, że wraz z nim mieszkają jego rodzice, nie wskazał również czy i w jakiej wysokości osoby te uzyskują dochody. Brak opisanych wyżej informacji a także istniejące niejasności odnośnie stanu rodzinnego skarżącego wykluczają obiektywną ocenę jego wniosku i skutkują odmową przyznania prawa pomocy. Z tych względów, w oparciu o art. 245 § 1 i § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.