II SA/Gl 606/14

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Łukasz Strzępek po rozpoznaniu w dniu 18 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M.K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie sprzeciwu w sprawie zawiadomienia o zakończeniu budowy budynku w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy Na druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy M. K. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych podkreślając, że samotnie wychowuje dwójkę dzieci, a co miesiąc spłaca zobowiązanie kredytowe zaciągnięte na potrzeby realizowanej budowy. W druku formularza skarżący jako domowników wymienił żonę oraz dwójkę dzieci wskazał, że w skład jego majątku wchodzi budynek mieszkalny o pow. 167,4 m2, podał również, że nie posiada żadnych oszczędności, papierów wartościowych ani też przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 euro. Źródłem utrzymania się skarżącego jest dochód ze stosunku pracy otrzymywany w kwocie 4397 zł brutto miesięcznie. W formularzu zaznaczył, że jego małżonka przebywa obecnie w zakładzie karnym w związku z karą pozbawienia wolności. Co miesiąc z tytułu spłaty kosztów sądowych skarżący wpłaca 300 zł, a z tytułu realizacji roszczenia ubezpieczyciela – 400 zł. Rata zaciągniętego kredytu hipotecznego wynosi 1150 zł, spłata pożyczki zaciągniętej w zakładzie pracy to 530 zł, opłaty za przedszkole dla młodszego dziecka to 150 zł, opłata za telefon, TV oraz Internet to miesięcznie około 200 zł. Do druku formularza dołączone zostały kopie przelewów bankowych, z których wynika, że wnioskodawca otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 2455 zł netto miesięcznie, na rachunek Sądu Rejonowego w Z. przelewa 300 zł, a na rzecz Towarzystwa Ubezpieczeń [...] – 400 zł. Na wezwanie referendarza sądowego skarżący nadesłał szereg dokumentów obrazujących jego sytuacje materialną, a w szczególności poziom i strukturę wydatków oraz wyjaśnił, że w chwili obecnej wraz z dziećmi zamieszkuje u teścia. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Przepis art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r. Poz. 270 ze zm. – zwana dalej P.p.s.a.) konstytuuje zasadę odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 §1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w utrzymaniu swoim oraz swojej rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Ocena możliwości finansowych strony ubiegającej się o zwolnienie od kosztów sądowych dokonywana jest poprzez porównanie uzyskiwanego przez nią dochodu z wydatkami, które będzie zobowiązana ponieść w toczącym się postępowaniu sądowym. Aby jednak oceny tej można było dokonać w sposób wszechstronny i rzetelny, koniecznym jest uzyskanie jak najpełniejszego obrazu sytuacji materialnej skarżącego, czemu służy zarówno treść druku formularza PPF jak i możliwość wezwania o tzw. dodatkowe dokumenty źródłowe. W realiach rozpoznawanej sprawy brak jest dostatecznych podstaw do uwzględnienia wniosku albowiem istnieje zbyt wiele niejasności dotyczących sytuacji materialnej strony. Nadmienić trzeba, że nieprzypadkowo ustawodawca w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. posłużył się zwrotem "wykaże". Oznacza to, że to na osobę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy został przerzucony ciężar przedstawienia swojej sytuacji materialnej w taki sposób, aby przekonać o zasadności złożonego wniosku. Instrumentem służącym wyjaśnieniu wątpliwości w tym zakresie jest wezwanie, o którym mowa w art. 255 P.p.s.a. Uzyskanie dodatkowego oświadczenia strony lub dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego w trybie art. 255 P.p.s.a. służy uzupełnieniu stanu wiedzy sądu o sytuacji strony (por. postanowienie NSA z dnia 28 stycznia 2009 r. sygn. akt II GZ 332/08 – System Informacji Prawniczej Lex nr 551914). Konsekwencją uchylenia się od tego obowiązku lub udzielenia niekompletnych informacji może być odmowa przyznania prawa pomocy (tak orzekł NSA np. w postanowieniu z dnia 30 lipca 2009 r. sygn. akt I FZ 180/09 – Lex nr 552208, w postanowieniu z dnia 28 lipca 2009 r. sygn. akt I OZ 744/09 – Lex nr 552504, w postanowieniu z dnia 23 marca 2012 sygn. akt I OZ 184/12 - 1136769 oraz w postanowieniu z dnia 28 marca 2012 r. sygn. akt I OZ 182/12 - Lex 1136768). W pierwszej kolejności wskazać trzeba, że nieznane są przyczyny, dla których M. K. uchylił się od wskazania dochodów swojego teścia, u którego, jak sam oświadczył mieszka razem z dziećmi, a więc osobę tę należałoby traktować jako dorosłego domownika. Jest to zaś tym istotniejsze, że dla oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy koniecznym jest wzięcie pod uwagę dochodów wszystkich osób pozostających ze stroną we wspólnym gospodarstwie domowym. Po drugie niejasny jest status majątkowy strony. Z jednej strony deklaruje, że zamieszkuje u teścia pod adresem: J., ul. [...], z drugiej podnosi, że faktura za energię elektryczną dotyczy budynku w budowie - usytuowanego pod tym samym adresem. Z kolei kierując pisma do sądu wskazuje adres zameldowania (a więc miejsca, gdzie przebywa z zamiarem stałego pobytu i gdzie powinny koncentrować się jego interesy życiowe) – Oś. [...] w Z. nie podając przy tym jakichkolwiek informacji na temat tytułu prawnego jaki przysługuje mu do tego lokalu. W końcu skarżący powołuje się na wydatki związane z chorobami dzieci i w żaden sposób faktu tego nie uprawdopodabnia. W szczególności, o ile nie dysponuje rachunkami za lekarstwa, miał możliwość nadesłania zaświadczeń od lekarzy specjalistów, pod opieką których pozostają jego dzieci, czego wszakże nie uczynił. Mając na względzie wszystkie przywołane wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., w związku z art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy.