II SA/Gl 643/25
WyrokWSA w Gliwicach2025-08-07
Skład orzekający: WSA Krzysztof Nowak, Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna, WSA Renata Siudyka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy o przystąpieniu do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w celu rozszerzenia istniejącego cmentarza, która nie obejmuje co najmniej obszaru strefy ochronnej o promieniu 500 metrów od granic cmentarza, jest sprzeczna z prawem?Ratio decidendi
Sąd podzielił stanowisko Wojewody, że uchwała rady gminy o przystąpieniu do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w celu rozszerzenia istniejącego cmentarza, która nie obejmuje co najmniej obszaru strefy ochronnej o promieniu 500 metrów od granic cmentarza, jest sprzeczna z prawem. Przepis art. 15 ust. 2b ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nakłada obowiązek objęcia planem miejscowym nie tylko terenu cmentarza, ale także strefy ochronnej, która zgodnie z rozporządzeniem Ministra Gospodarki Komunalnej wynosi 500 metrów od ujęć wody.Stan faktyczny
Gmina M. wniosła skargę na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Śląskiego, które stwierdziło nieważność uchwały Rady Miasta w sprawie przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla poszerzenia cmentarza. Wojewoda uznał, że uchwała jest sprzeczna z art. 15 ust. 2b ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, ponieważ obszar planu nie obejmuje wymaganej strefy ochronnej o promieniu 500 metrów od ujęć wody. Gmina zarzuciła Wojewodzie błędną wykładnię przepisów, twierdząc, że konieczność objęcia planem strefy ochronnej istnieje tylko w przypadku istnienia zbiorników wodnych w odległości mniejszej niż 500 metrów.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę Gminy M. na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Śląskiego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Nowak, Sędziowie Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna (spr.), Sędzia WSA Renata Siudyka, Protokolant specjalista Magdalena Strzałkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi Gminy M. na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Śląskiego z dnia 10 marca 2025 r. nr IFIII.4131.1.17.2025 w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały w sprawie przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oddala skargę
Pismem z 8 kwietnia 2025 r. Gmina M. (dalej "Skarżąca") wniosła skargę na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Śląskiego z 10 marca 2025 r., nr IFIII.4131.1.17.2025 w przedmiocie przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze zapadło w następującym stanie sprawy.
Rada Miasta w M. [...] r. podjęła uchwałę nr [...] w sprawie przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta M. dla poszerzenia cmentarza przy ul. [...] (dalej "Uchwała"). Granice obszaru opracowania planu zagospodarowania przestrzennego objętego Uchwałą oznaczono na mapie w skali 1:5000 stanowiącej załącznik graficzny do Uchwały. Podstawę prawną Uchwały stanowiły przepisy art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1465 z późn. zm.; dalej "u.s.g.") oraz art. 14 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1130 z późn. zm.; dalej "u.p.z.p.").
W zaskarżonym rozstrzygnięciu nadzorczym Wojewoda Śląski (dalej "Wojewoda" lub "Organ nadzoru") na podstawie art. 91 ust. 1 u.s.g. stwierdził nieważność Uchwały w całości jako sprzecznej z art. 15 ust. 2b u.p.z.p. Uzasadniając rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewoda wskazał, że Skarżąca zamierza poszerzyć cmentarz o działkę ewidencyjną nr [...] Zatem analizowaną Uchwałą zainicjowano postępowanie zmierzające do uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego mające na celu poszerzenie terenu istniejącego cmentarza przy ul. [...].
Wojewoda zauważył, że 24 września 2023 r. na mocy art. 1 pkt 15 lit. d) ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r. poz. 1688; dalej "ustawa zmieniająca") wszedł w życie art. 15 ust. 2b u.p.z.p. Przepis ten wskazuje, że plan miejscowy przewidujący lokalizację nowego lub rozszerzenie istniejącego cmentarza sporządza się co najmniej dla obszaru obejmującego strefę ochronną, związaną z ograniczeniami w zabudowie oraz w zagospodarowaniu i użytkowaniu terenu w sąsiedztwie cmentarza. Zaś rozporządzenie Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia 25 sierpnia 1959 r. w sprawie określenia, jakie tereny pod względem sanitarnym są odpowiednie na cmentarze (Dz. U. z 1959 r. Nr 52, poz. 315; dalej "rozporządzenie") określa szczegółowo warunki lokalizacji cmentarzy. Zdaniem Organu nadzoru, w wyniku prowadzonej procedury planistycznej nie będzie można uchwalić miejscowego planu, który odpowiadałby obowiązującym obecnie przepisom, gdyż obszar opracowania nie uwzględnia całego obszaru obejmującego strefę ochronną, związaną z ograniczeniami w zabudowie oraz zagospodarowania i użytkowania terenu w sąsiedztwie cmentarza.
Wojewoda nie przychylił się do stanowiska Skarżącej, że sporządzenie planu miejscowego w granicach 500 metrowej strefy oddziaływania od cmentarza nie ma zastosowania w przypadku rozszerzenia cmentarza o jedną działkę. Przepis art. 15 ust. 2b u.p.z.p. należy czytać łącznie z art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 576 z późn. zm.; dalej "u.o.c.ch.z.") oraz § 3 rozporządzenia. Oznacza to, że zasięg stref oddziaływania cmentarza powinien być określony w granicach obszaru objętego planem. Zatem w sposób błędny wyznaczono granice przystąpienia do sporządzania planu miejscowego. W ocenie Wojewody nie zasługuje na aprobatę, że w strefie 500 metrów od cmentarza obowiązuje plan miejscowy przyjęty w 2009 r. i zmieniony w 2018 r. Sam fakt posiadania planu miejscowego jest niewystarczającym argumentem do zwolnienia z obowiązywania przepisu art. 15 ust. 2b u.p.z.p. Ponadto w przywołanych planach nie zawarto ograniczeń wynikających z 500 metrowej strefy od cmentarza. Wszystkie trzy strefy od planowanych granic cmentarza i odpowiednie ustalenia dopiero gwarantują, że w sąsiedztwie tego terenu nie powstaną obiekty, które mogłyby w przyszłości uniemożliwić spełnienie wymaganych prawem warunków do wykorzystania tego terenu pod kolejne pochówki.
W skardze na powyższe rozstrzygnięcie nadzorcze Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 15 ust. 2b u.p.z.p. w związku z art. 5 ust. 3 u.o.c.ch.z. oraz § 3 ust. 2 rozporządzenia poprzez niewłaściwą wykładnię zakładającą, że w każdym przypadku bez względu na warunki terenowe, planem miejscowym należy objąć strefę ochronną w odległości 500 metrów od cmentarza, podczas gdy prawidłowa wykładnia powołanych przepisów prowadzi do wniosku, że taka konieczność istnieje tylko w razie istnienia w odległości mniejszej niż 500 metrów od planowanych granic cmentarza zbiorników wodnych stanowiących ujęcia wody dla zaopatrzenia sieci wodociągowej w wodę do picia i potrzeb gospodarczych.
Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego oraz o obciążenie Wojewody kosztami postępowania w sprawie.
Skarżąca wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z akt sprawy, na które składają się następujące dokumenty:
1) wniosek Arcybiskupa Metropolity [...] o poszerzenie cmentarza przy ul. [...] w M. z 22 listopada 2024 r.;
2) dokumentacja określająca warunki hydrologiczne terenu proponowanego na cmentarz przy ul. [...] w M.;
3) pismo Burmistrza Miasta M. z 6 grudnia 2024 r. do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w M. (dalej "PPIS") w sprawie wyrażenia opinii co do zamierzonej rozbudowy cmentarza;
4) pismo PPIS z 19 grudnia 2024 r.;
5) analiza dotycząca zasadności przystąpienia do sporządzania planu miejscowego dla poszerzenia czynnego cmentarza w rejonie ul. [...] w M.;
6) Uchwała;
7) zawiadomienie o wszczęciu postępowania nadzorczego z 19 lutego 2025 r.
8) pismo do Wojewody z 25 lutego 2025 r.;
9) rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody z 10 marca 2025 r.
na następujące fakty: zakres obszaru analizowanego przed przystąpieniem do opracowania Uchwały, w tym pod kątem istnienia zbiorników wodnych stanowiących ujęcia wody dla zaopatrzenia sieci wodociągowej w wodę do picia i potrzeb gospodarczych w odległości do 500 metrów od planowanych granic cmentarza, warunków geologicznych terenu, stanowiska Inspekcji Sanitarnej co do planowanej lokalizacji cmentarza, przyczyn dla których Wojewoda stwierdził nieważność Uchwały, wyjaśnień składanych przez Skarżącą w toku prowadzonego postępowania nadzorczego.
W uzasadnieniu skargi Skarżąca podniosła w szczególności, że wykonana przed podjęciem Uchwały analiza wykazała, że rozszerzenie cmentarza nie spowoduje wywierania szkodliwego wpływu cmentarza na otoczenie. W odległości 50 i 150 metrów od cmentarza brak jest zabudowań mieszkalnych, brak zakładów produkujących artykuły żywności, zakładów żywienia zbiorowego bądź zakładów przechowujących artykuły żywności, a także studni, źródeł i strumieni, służących do czerpania wody do picia i potrzeb gospodarczych. W strefie 150 metrów od cmentarza znajdują się nieliczne zabudowania podłączone do sieci wodociągowej. W odległości 500 metrów od cmentarza nie znajdują się żadne ujęcia wody o charakterze zbiorników wodnych służących jako źródło zaopatrzenia sieci wodociągowej w wodę do picia i potrzeb gospodarczych. Najbliższy zbiornik wodny służący jako źródło zaopatrzenia sieci wodociągowej w wodę do picia i potrzeb gospodarczych znajduje się w odległości 1100 metrów od wschodniej (istniejącej) granicy cmentarza.
Skarżąca wyjaśniła, że planem, poza terenem cmentarza, mają zostać objęte strefy ochronne 50 i 150 metrów od cmentarza, zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia. Zdaniem Skarżącej z art. 15 ust. 2b u.p.z.p. wynika niewątpliwie obowiązek objęcia planem terenu cmentarza i tzw. strefy ochronnej. Granice tej strefy określone są w przepisach rozporządzenia i z tych przepisów wynika, że strefa ta powinna wynosić 150 metrów. Skoro w obszarze położonym w odległości 500 metrów wokół istniejącego cmentarza oraz wokół działki nr [...] nie ma żadnych zbiorników wodnych ani ujęć wody zaopatrujących sieci wodociągowe to zapis rozporządzenia dotyczący odległości od granicy cmentarza ujęć wody nie znajdzie zastosowania. Obejmowanie planem miejscowym dla poszerzenia cmentarza dodatkowego obszaru w odległości od 150 do 500 metrów od granic cmentarza byłoby niezasadne i stanowiłoby naruszenie reguły gospodarności środkami publicznymi.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Podkreślił, że przepis art. 15 ust. 2b u.p.z.p. jest jednoznaczny w swojej treści. Regulacja ta wskazuje, w przypadku lokalizacji lub rozszerzenia cmentarza, na konieczność sporządzenia planu miejscowego w granicach nie tylko samego cmentarza, ale także stref ochronnych. Rozporządzenie zaś określa w szczególności szerokość pasów izolujących teren cmentarny od innych terenów, odległości cmentarza od źródeł ujęcia wody oraz wymagania co do poziomu wód gruntowych na terenach przeznaczonych pod cmentarze. Nie ma znaczenia czy aktualnie ujęcia wody występują, czy hipotetycznie mogą powstać. Przepis art. 15 ust. 2b u.p.z.p. nie daje możliwości na wybiórcze traktowanie stref ochronnych. Zasięg strefy ochronnej, o której mowa w art. 15 ust. 2b u.p.z.p. dotyczy wszystkich terenów objętych ograniczeniami w zabudowie oraz w zagospodarowaniu i użytkowaniu terenu w sąsiedztwie cmentarza, a w związku z tym wynosi 500 metrów. Zasięg więc takiej strefy powinien być uwzględniony w granicach obszaru objętego przystąpieniem do sporządzania planu miejscowego. Organ nadzoru zwrócił uwagę, że dokumentacja określająca warunki hydrologiczne terenu proponowanego na cmentarz przy ul. [...] w M. została sporządzona w 1997 r. Istnieje zatem ryzyko, że opracowanie to nie uwzględnia aktualnych przepływów wód w tym rejonie, związanych np. z powstałymi już inwestycjami po 1997 r. Jeśli zaś chodzi o stanowisko PPIS to organ ten nie wyraził w sposób jednoznaczny zgody na rozszerzenie cmentarza, jak wymaga tego przepis art. 1 ust. 2 u.o.c.ch.z. Nadto zgoda dotycząca rozbudowy powinna być udzielona w formie decyzji administracyjnej, a takiej Skarżąca nie posiada.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.; dalej "p.p.s.a.") kontrola sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego.
W rozpoznawanej sprawie skarga dotyczy aktu, o jakim mowa w art. 3 § 2 pkt 7 p.p.s.a. i została wniesiona w przepisanym prawem terminie. Zachowano również wymogi proceduralne wynikające z art. 98 ust. 3 u.s.g., gdyż Skarżąca przedłożyła uchwałę Rady Miasta w M. z [...] r., nr [...] stanowiącą podstawę do wniesienia skargi.
Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 91 ust. 1 i 3 u.s.g. uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. O nieważności uchwały lub zarządzenia w całości lub w części orzeka organ nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia uchwały lub zarządzenia, w trybie określonym w art. 90 u.s.g. Rozstrzygnięcie nadzorcze powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne oraz pouczenie o dopuszczalności wniesienia skargi do sądu administracyjnego (art. 91 ust. 3 u.s.g.). W rozpoznawanej sprawie warunki formalne do wydania rozstrzygnięcia nadzorczego zostały spełnione.
Sąd uwzględniając skargę jednostki samorządu terytorialnego na akt nadzoru uchyla ten akt (art. 148 p.p.s.a.). W razie zaś jej nieuwzględnienia sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.). Do uchylenia aktu nadzoru może dojść w każdym przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia tym aktem prawa, zarówno materialnego jak i procesowego. W szczególności zaś naruszenie prawa przez organ nadzoru może polegać na wadliwej ocenie legalności aktu organu jednostki samorządu terytorialnego zakwestionowanego rozstrzygnięciem nadzorczym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego, dalej "NSA", z 10 października 2018 r., II OSK 1936/18, opubl. w internetowej bazie: orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej "CBOSA").
W przypadku rozstrzygnięcia nadzorczego stwierdzającego nieważność uchwały organu stanowiącego gminy, z którym mamy do czynienia w rozpatrywanej sprawie, kryterium zastosowania tego aktu nadzoru określone zostało w art. 91 ust. 1 u.s.g. Stosownie do art. 91 ust. 1 u.s.g. uchwała organu gminy sprzeczna z prawem jest nieważna. Zgodnie zaś z ust. 4 tego przepisu w przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały, ograniczając się do wskazania, że uchwałę wydano z naruszeniem prawa. Analiza postanowień art. 91 ust. 1 i 4 u.s.g. prowadzi do wniosku, iż sprzeczność uchwały z prawem zachodzi w sytuacji, kiedy takiemu aktowi można postawić zarzut "istotnego naruszenia prawa". Wobec tego podstawą rozstrzygnięcia nadzorczego stwierdzającego nieważność uchwały rady gminy może być tylko istotne naruszenie prawa. Za istotne naruszenie prawa uznaje się uchybienie prowadzące do skutków, które nie mogą być tolerowane w demokratycznym państwie prawnym (por. wyrok NSA z 13 stycznia 2022 r., III OSK 542/21, opubl. w CBOSA). Do takich zaś zalicza się między innymi naruszenie przepisów wyznaczających kompetencję do podejmowania uchwał, podstawy prawnej podejmowania uchwał, przepisów prawa ustrojowego, przepisów prawa materialnego - przez wadliwą ich wykładnię - oraz przepisów regulujących procedurę podejmowania uchwał (por. wyrok NSA z 11 lutego 1998 r., II SA/Wr 1459/97, opubl. w CBOSA).
W ocenie Sądu, zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze jest zgodne z prawem, a zarzuty skargi nie są zasadne.
W kontrolowanym rozstrzygnięciu nadzorczym Wojewoda stwierdził, że Uchwała została podjęta z istotnym naruszeniem art. 15 ust. 2b u.p.z.p. bowiem w sposób błędny wyznaczono granice przystąpienia do sporządzania planu miejscowego. Zdaniem Wojewody art. 15 ust. 2b u.p.z.p. należy czytać łącznie z art. 5 ust. 3 u.o.c.ch.z. oraz § 3 rozporządzenia. Oznacza to, że zasięg strefy ochronnej, o której mowa w art. 15 ust. 2b u.p.z.p. dotyczy wszystkich terenów objętych ograniczeniami w zabudowie oraz zagospodarowaniu i użytkowaniu terenu w sąsiedztwie cmentarza. W związku z tym strefa ochronna obejmuje wszystkie odległości wskazane w § 3 rozporządzenia, a zatem także odległość 500 m od ujęć wody o charakterze zbiorników wodnych. Zasięg więc takiej strefy ochronnej powinien być uwzględniony w granicach obszaru objętego przystąpieniem do sporządzania planu miejscowego.
Sąd podziela powyższe stanowisko Wojewody.
Wskazać należy, że zgodnie z art. 14 ust. 1 u.p.z.p. w celu ustalenia przeznaczenia terenów, w tym dla inwestycji celu publicznego, oraz określenia sposobów ich zagospodarowania i zabudowy rada gminy podejmuje uchwałę o przystąpieniu do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, z zastrzeżeniem ust. 6. Integralną częścią uchwały, o której mowa w ust. 1, jest załącznik graficzny przedstawiający granice obszaru objętego projektem planu miejscowego (art. 14 ust. 2 u.p.z.p.). Uchwała o przystąpieniu do sporządzenia planu miejscowego jest pierwszym etapem prowadzącym do uchwalenia planu, a jej rolą jest zakomunikowanie wszczęcia właściwego procesu planistycznego oraz wyznaczenie - na załączniku graficznym - granic obszaru, jakiego dotyczyć będą ustalenia przyszłego planu. Dotyczy to także uchwały w sprawie zmiany planu miejscowego. Zadaniem uchwały uruchamiającej postępowanie w tym przedmiocie jest jednoznaczne wskazanie terenu, do którego odnosi się uchwała i następująca po niej procedura. Określony w załączniku graficznym do uchwały w sprawie przystąpienia do uchwalenia planu obszar, wyznacza terytorialny zakres regulacji planistycznych. Wyłącznie w odniesieniu do tego obszaru mogą być prowadzone czynności planistyczne i opracowywane przepisy prawa miejscowego (zob. wyroki NSA z: 18 maja 2010 r., II OSK 562/10; 21 czerwca 2017 r., II OSK 631/17; 25 maja 2020 r., II OSK 3008/19 - opubl. w CBOSA).
Zgodnie z art. 15 ust. 2 pkt 9 u.p.z.p. w planie miejscowym określa się obowiązkowo szczególne warunki zagospodarowania terenów oraz ograniczenia w ich użytkowaniu, w tym zakaz zabudowy. Nadto w myśl art. 15 ust. 2b u.p.z.p. plan miejscowy przewidujący lokalizację nowego lub rozszerzenie istniejącego cmentarza sporządza się co najmniej dla obszaru obejmującego strefę ochronną, związaną z ograniczeniami w zabudowie oraz zagospodarowaniu i użytkowaniu terenu w sąsiedztwie cmentarza. W uzasadnieniu do projektu ustawy zmieniającej wskazano, że celem tej regulacji jest zapewnienie większej egzekwowalności ograniczeń w zagospodarowaniu wynikających z bliskiego sąsiedztwa cmentarza. W tym celu granicami planu obejmuje się nie tylko teren, na którym zlokalizowany zostanie cmentarz, ale także obszar strefy ochronnej tj. obszar, na którym wystąpią ograniczenia w zabudowie oraz zagospodarowaniu i użytkowaniu związane z lokalizacją cmentarza.
W przypadku cmentarzy ograniczenia w użytkowaniu terenów położonych w jego sąsiedztwie wynikają z przepisów u.o.c.ch.z. oraz rozporządzenia. Z art. 3 i art. 5 ust. 1 u.o.c.ch.z. wynika, że cmentarze, które zakłada się i rozszerza na terenach określonych w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego, powinny być zlokalizowane na ogrodzonym terenie, odpowiednim pod względem sanitarnym. Realizując upoważnienie zawarte w art. 5 ust. 3 u.o.c.ch.z. w rozporządzeniu określono zasady kwalifikacji terenów jako odpowiednich pod cmentarze pod względem sanitarnym. Z § 1 rozporządzenia wynika, że teren pod cmentarz powinien być lokalizowany w sposób wykluczający możliwość wywierania szkodliwego wpływu cmentarza na otoczenie. W § 3 rozporządzenia określono obszar strefy ochrony sanitarnej. W myśl § 3 ust. 1 rozporządzenia odległość cmentarza od zabudowań mieszkalnych, od zakładów produkujących artykuły żywności, zakładów żywienia zbiorowego bądź zakładów przechowujących artykuły żywności oraz studzien, źródeł i strumieni, służących do czerpania wody do picia i potrzeb gospodarczych, powinna wynosić co najmniej 150 m; odległość ta może być zmniejszona do 50 m pod warunkiem, że teren w granicach od 50 do 150 m odległości od cmentarza posiada sieć wodociągową i wszystkie budynki korzystające z wody są do tej sieci podłączone. Natomiast w myśl § 3 ust. 2 rozporządzenia odległość od granicy cmentarza ujęć wody o charakterze zbiorników wodnych, służących jako źródło zaopatrzenia sieci wodociągowej w wodę do picia i potrzeb gospodarczych, nie może być mniejsza niż 500 m.
Sąd w niniejszym składzie podziela stanowisko Wojewody, że plan miejscowy przewidujący lokalizację nowego lub rozszerzenie istniejącego cmentarza winien z mocy art. 15 ust. 2b u.p.z.p. w związku z art. 3 i art. 5 u.o.c.ch.z. obowiązkowo określać strefę sanitarną cmentarza przewidzianą w § 3 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia. Z brzmienia wskazanych regulacji nie można wyprowadzić wniosku - jak czyni to Skarżąca - że dotyczą one konieczności zachowania określonych w rozporządzeniu odległości wyłącznie przy sytuowaniu cmentarza w przypadku istniejącej już zabudowy czy istniejących ujęć wody o charakterze zbiorników wodnych. Przepisy tego rozporządzenia stosuje się do nowych lub rozszerzanych cmentarzy niezależnie od tego, czy ich pobliżu istnieje zabudowa, czy też jest dopiero planowana, bądź też czy znajdują się ujęcia wody o charakterze zbiorników wodnych bądź też hipotetycznie mogą powstać. Stosowanie stref ochronnych z § 3 rozporządzenia, w tym określonej w ust. 2 tego przepisu, nie może mieć charakteru wybiórczego, tj. zależeć od stanu faktycznego obszaru, na którym ma być zlokalizowany cmentarz i stanu faktycznego obszaru znajdującego się w jego sąsiedztwie. Przepis art. 15 ust. 2b u.p.z.p. wskazuje jednoznacznie, że lokalizacja nowego cmentarza lub rozszerzenie istniejącego cmentarza nie ogranicza się wyłącznie do terenu, na którym znajdować się będzie strefa grzebalna, ale obejmuje co najmniej obszar strefy ochronnej tj. obszar, na którym wystąpią ograniczenia w zabudowie oraz zagospodarowaniu i użytkowaniu związane z lokalizacją cmentarza. Wprowadzenie w § 3 rozporządzenia strefy ochronnej cmentarza jest związane z realizacją głównego celu wynikającego z u.o.c.ch.z. i § 1 ust. 1 rozporządzenia, tj. wykluczenia możliwości wywierania szkodliwego wpływu cmentarza na otoczenie. Szkodliwy wpływ cmentarza na otoczenie działa w dwóch kierunkach. Nie ma zatem znaczenia czy w pierwszej kolejności powstanie cmentarz (rozszerzony zostanie istniejący cmentarz) czy zabudowa lub ujęcia wody o charakterze zbiorników wodnych (naturalnych bądź sztucznych). Przeciwna wykładnia niweczyłaby cel wydania rozporządzenia, tj. bezpieczeństwo sanitarne.
Niezależnie od powyższego należy wskazać, że stanowisko PPIS z 19 grudnia 2024 r. podjęte w odniesieniu do złożonego wniosku w zakresie możliwości poszerzenia cmentarza nie stanowi zgody na rozszerzenie cmentarza, wyrażanej na podstawie art. 1 ust. 2 u.o.c.ch.z. Opinia sanitarna i uzgodnienie projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w ramach procedury planistycznej ma zupełnie odmienny charakter od wyrażenia zgody na realizację konkretnego zamierzenia inwestycyjnego, tj. rozszerzenie istniejącego cmentarza (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 13 grudnia 2012 r. II SA/Gl 804/12, opubl. w CBOSA).
Wobec poczynionych rozważań, Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi. Stwierdzenie przez Wojewodę nieważności Uchwały w całości było zasadne, gdyż doszło do istotnego naruszenia przepisów dotyczących podjęcia uchwały o przystąpieniu do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło