II SA/Gl 678/23

WyrokWSA w Gliwicach2023-09-05

Skład orzekający: Anna Apollo, Marzanna Sałuda, Dorota Fleszer

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobie, gdy osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, a jej współmałżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, mimo że ten współmałżonek obiektywnie nie jest w stanie sprawować opieki z przyczyn od niego niezależnych?
Ratio decidendi
Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, a jej współmałżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale I OPS 2/22 przyjął, że legitymowanie się przez współmałżonka orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności jest warunkiem koniecznym, a obiektywne niemożności sprawowania opieki przez współmałżonka nie wpływają na tę zasadę.
Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad ojcem, który posiada znaczny stopień niepełnosprawności. Organy odmówiły przyznania świadczenia, powołując się na przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym świadczenie nie przysługuje, jeśli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, a jej współmałżonek nie ma orzeczonego znacznego stopnia niepełnosprawności. Matka skarżącej posiadała jedynie umiarkowany stopień niepełnosprawności. Skarżąca argumentowała, że jej matka obiektywnie nie jest w stanie sprawować opieki z powodu stanu zdrowia, a cała opieka spoczywa na niej.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo, Sędziowie Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Sędzia WSA Dorota Fleszer (spr.), Protokolant Referent Magdalena Janik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 września 2023 r. sprawy ze skargi B. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 6 marca 2023 r. nr SKO.PSŚ/41.5/583/2023/5444 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z 6 marca 2023 r., znak: SKO.PSŚ/41.5/583/2023/5444 Samorządowe Kolegium Odwoławczego w Katowicach (dalej: SKO) utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Burmistrza Miasta I. przez Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w I. (dalej: organ) Nr [...] z dnia 3 lutego 2023 r. w sprawie odmowy przyznania B. P. (dalej: Skarżąca) prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad osobą niepełnosprawną J. S. Rozstrzygnięcie nastąpiło w następującym stanie faktycznym i prawnym. W dniu 3 listopada 2022 r. Skarżąca złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem J. S. Z załączonego do wniosku orzeczenia wynikało, że posiada on znaczny stopień niepełnosprawności, który datuje się od 18 grudnia 2020 r. W/w dokument określa, że orzeczenie jest wydane na stałe. Z przeprowadzonego 9 stycznia 2023 r wywiadu środowiskowego wynika, że ojciec Skarżącej jest całkowicie uzależniony od pomocy innej osoby, jest osobą leżącą i pozostaje w leczeniu specjalistycznym z powodu licznych schorzeń (depresja, stenoza, trzy zawały, niedosłuch, niedokrwistość, torbiel nerki, Parkinson itp.) Z uwagi na stan zdrowia wymaga nieustannej opieki osób drugich w codziennym funkcjonowaniu. Opieką tą zapewnia mu Skarżąca, która codziennie dojeżdża do rodziców i opiekuje się zarówno matką jak i ojcem. Matka Skarżącej – J.1 S. legitymuje się umiarkowanym stopniem niepełnosprawności. Skarżąca zajmuje się m.in przygotowaniem i podaniem posiłków, robieniem zakupów, sprzątaniem, praniem, pomocą w zabiegach higienicznych, zmianą opatrunków organizowaniem wizyt lekarskich i podawaniem lekarstw, transportem medycznym w razie konieczności i wszelkimi niezbędnymi czynnościami, które zapewniają wsparcie w codziennym funkcjonowaniu i egzystencji. Sytuacja zdrowotna ojca Skarżącej jest bardzo trudna i nie rokuje poprawy. Z wydanego orzeczenia (pkt. 7) wynika, że wymaga konieczności stałej i długotrwałej opieki w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Wobec tego Skarżąca nie jest w stanie podjąć zatrudnienia z uwagi na konieczność zapewnienia pomocy w codziennych potrzebach życiowych swego ojca. Pracownik przeprowadzający wywiad potwierdza fakt sprawowania prawidłowej opieki nad ojcem i jednocześnie matką przez Skarżącą. Organ stwierdził więc, że istnieje zatem związek przyczynowo- skutkowy pomiędzy niepodejmowanie zatrudnienia a koniecznością opieki nad ojcem. Spełniona jest zatem jedna z przesłanek warunkująca przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego tj. rezygnacja lub niepodejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zawodowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną o znacznym stopniu niepełnosprawności (art.17 ust.1 pkt.4 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Ponadto ojciec Skarżącej pozostaje w związku małżeńskim z J.1 S., która Iegitymuje się umiarkowanym stopniem niepełnosprawności. Zgodnie z art.17 ust.5 pkt 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim i jej współmałżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Opierając się na tych ustaleniach organ odmówił Skarżącej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Od tej decyzji Skarżąca wniosła odwołanie. Po przeprowadzonej ponownej analizie sprawy SKO utrzymało ją w mocy. W uzasadnieniu podkreśliło, że od 2021 r. system świadczeń rodzinnych został tak pomyślany, aby rekompensować utratę dochodów z powodu konieczności pielęgnacji członka rodziny wymuszającej rezygnację lub niepodejmowanie zatrudnienia. Wnioskujący musi zatem sprawować stałą opiekę nad osobą niepełnosprawną i być jej niezbędny w tak znacznym wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a między obiema tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni związek przyczynowo - skutkowy. Świadczenie pielęgnacyjne nie jest wynagrodzeniem za sprawowanie faktycznej opieki (do sprawowania której członkowie rodziny są zobowiązani na podstawie Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego), ale rekompensatą za utratę dochodów z powodu konieczności pielęgnacji członka rodziny wymuszającej rezygnację lub niepodejmowanie zatrudnienia. Natomiast pojęcie opieki, o którym mowa wart. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, utożsamiać należy ze stałą i bezpośrednią troską o zapewnienie osobie niepełnosprawnej realizacji jej podstawowych potrzeb życiowych i społecznych, których sama nie jest ona w stanie zrealizować z uwagi na swoją niepełnosprawność. Opieka ta powinna być przy tym tak absorbująca, że podjęcie jakiejkolwiek aktywności zawodowej przez opiekuna musiałoby się odbyć ze szkodą dla niej. W ocenie SKO Skarżąca nie spełnia ustawowych przesłanek do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad swoim ojcem. Zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjnie nie przysługuje, jeśli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim i jej małżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Ojciec Skarżącej pozostaje w związku małżeńskim z J.1 S., która z kolei legitymuje się orzeczeniem o zaliczeniu do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. W skardze wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w całości oraz zasądzenie na rzecz Skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie prawa materialnego tj. art.17 ust.5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na braku zweryfikowania przez organy faktycznych możliwości wykonywania opieki nad osobą niepełnosprawną J. S. przez jego małżonkę J.1 S., która ma orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności, co miało istotny wpływ na wydanie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji z dnia 3 lutego 2023r. Zarzuciła także naruszenie przez organy art.7 i art.77 KPA k.p.a. poprzez niezastosowanie zasad ogólnych zawartych w tych przepisach polegające na braku przeprowadzenia postępowania dowodowego w celu prawidłowego ustalenia stanu faktycznego tj. w celu zweryfikowania przez organy faktycznych możliwości wykonywania opieki nad osobą niepełnosprawną J. S. przez jego małżonkę J.1 S., która ma orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności. W ocenie Skarżącej naruszony został także art.8 k.p.a. poprzez niezastosowanie zasad ogólnych zawartych w tym przepisie, które wymagają od organów administracji publicznej działania zmierzającego do pogłębienia zaufania obywateli do działania organów państwa. Zasady te zostały złamane przez brak zweryfikowania przez organy faktycznych możliwości wykonywania opieki nad osobą niepełnosprawną J. S. przez jego małżonkę J.1 S., która ma orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności. W uzasadnieniu Skarżąca podniosła, że w przedmiotowej sprawie organy oparły się jedynie na literalnej wykładni art.17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, pomijając jego wykładnię celowościową i systemową. Opierając się na orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazała, że odkodowanie z powołanego wyżej przepisu prawnego słusznego znaczenia normy prawnej nie może prowadzić do wypaczenia przyjętej przez ustawodawcę reguły, wedle której fakt pozostawania przez osobę wymagającą opieki w małżeństwie z osobą o stanie zdrowia niekwalifikującym się do uzyskania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, wyklucza z zasady możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz krewnego (dziecka). Natomiast wbrew literalnemu brzmieniu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych sam fakt, że osoba niepełnosprawna pozostaje w związku małżeńskim, zaś jej małżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, nie jest przesądzający. Istnieją bowiem sytuacje, w których pomimo pozostawania przez osobę niepełnosprawną w związku małżeńskim z osobą, która formalnie nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, możliwe byłoby przyznanie świadczenia innemu członkowi rodziny. A mianowicie byłoby to dopuszczalne wówczas, gdy małżonek osoby niepełnosprawnej faktycznie, z przyczyn od siebie niezależnych i nie wynikających z jego woli, nie był zdolny do sprawowania nad nią opieki. A zatem przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych rozumiany celowościowo umożliwia uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego osobie zobowiązanej do alimentacji niepełnosprawnego w związku ze sprawowaniem nad nią opieki, nawet jeśli niepełnosprawny pozostaje w związku małżeńskim z osobą nieposiadającą orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, ale tylko wówczas, gdy drugi małżonek - nielegitymujący się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności - nie może tej opieki sprawować z przyczyn obiektywnych, niezależnych od niego i od jego woli. W sprawie Skarżącej organy w ogóle nie zweryfikowały okoliczności, czy J.1 S. (małżonka J. S.) - z uwagi na stan zdrowia - jest w stanie wykonywać opiekę nad swoim mężem. Nie bez znaczenia jest, że J.1 S. jest osobą bardzo depresyjną, co jest skutkiem śmierci jej syna oraz ciężkiej choroby męża, która trwa wiele lat. Ponadto J.1 S. jest po zawale i udarze mózgu. Ma zrujnowany kręgosłup, na którym znajduje się naczyniak oraz zdiagnozowano u niej osteoporozę. Nie wolno jej pod żadnym pozorem dźwigać ciężarów, nie tylko z uwagi na powyższe choroby i stan kręgosłupa, ale również z uwagi na skutki licznych zabiegów na oczy. Nie może ona nawet pomóc podnieść się mężowi, ponieważ grozi to jej ślepotą. Ponadto jest osobą w wieku 74 lat, co w opisanym powyżej stanie zdrowia, praktycznie uniemożliwia udzielanie jakiejkolwiek pomocy J. S. Z tego też powodu cała opieka w tym zakresie spoczywa tylko i wyłącznie na Skarżącej. Wobec braku zweryfikowania przez organy tych okoliczności dopuściły się naruszenia przepisów postępowania wynikających w szczególności z art.7 i 77 k.p.a. oraz art. 8 k.p.a. art.77 KPA. Na poparcie swojego stanowiska również wskazała stosowne orzecznictwo sądów administracyjnych. W odpowiedzi na skargę SKO podtrzymało swoje stanowisko w sprawie i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.) stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). Natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Aktem administracyjnym poddanym sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja SKO z 6 marca 2023 r. utrzymująca w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Burmistrza Miasta I. przez Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w I. z 3 lutego 2023 r. w sprawie odmowy przyznania Skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad osobą niepełnosprawną J. S. Materialnoprawną podstawą wydanych w sprawie jest art. 17 ustawy z 28 listopada 2023 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2023 poz.390 z późn. zm.; dalej: ustawa o świadczeniach rodzinnych). Przepis ten określa przesłanki, od których spełnienia uzależnione jest pozytywne rozpatrzenie wniosku opiekuna osoby niepełnosprawnej o przyznanie świadczenia mającego w określonym stopniu rekompensować brak możliwości świadczenia pracy w związku z opieką, jaką sprawuje nad osobą niepełnosprawną. Wskazane przez ustawę przesłanki muszą być spełnione kumulatywnie. Jak wynika z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce lub ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom na których zgodnie z przepisami ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Natomiast według art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W rozpatrywanej sprawie organy administracji publicznej orzekające w sprawie odmówiły przyznania Skarżącej wnioskowanego świadczenia wskazując na stwierdzenie istnienia przesłanki negatywnej określonej w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Ojciec Skarżącej jest osobą wymagającą opieki, legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym przez Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w M. nr [...] (karta nr 6 akt administracyjnych). W ramach sprawowanej opieki Skarżąca wykonuje czynności wskazane w jej oświadczeniach (karta nr 11, 22 akt administracyjnych) oraz w treści wywiadu środowiskowego z 9 stycznia 2023 r. (karta nr 16 akt administracyjnych). Osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim z J.1 S., która nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (karta nr 8 akt administracyjnych). Stosownie do treści przywołanego wyżej art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtowały się dwa stanowiska, w odmienny sposób odnoszące się do tego, pod jakim warunkiem osoby wymienione w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz opiekunowie osób pozostających w związku małżeńskim mogą nabyć prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, gdy istnieją rodzice osoby wymagającej opieki, osoby spokrewnione z nią w pierwszym stopniu lub małżonek osoby wymagającej opieki. Jedno stanowisko wyraża pogląd, że warunkiem koniecznym jest legitymowanie się przez rodziców osoby wymagającej opieki, osoby spokrewnione w pierwszym stopniu lub małżonka orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, zgodnie z brzmieniem art. 17 ust. 1a i art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Taki pogląd wyrażono m.in. w wyrokach NSA: z 18 stycznia 2021 r., I OSK 2164/20; z 19 maja 2021 r., I OSK 229/21; z 14 października 2021 r., I OSK 627/21 i I OSK 635/21; z 26 października 2021 r., I OSK 700/21; z 10 listopada 2021 r., I OSK 699/21 oraz z 6 grudnia 2021 r., I OSK 815/21. Drugie stanowisko uznaje, że legitymowanie się takim orzeczeniem przez wymienione osoby nie jest konieczne, jeżeli te osoby z przyczyn obiektywnych nie mogą realnie podjąć się opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W takiej sytuacji świadczenie może być przyznane osobie sprawującej faktycznie opiekę, zobowiązanej w dalszej kolejności do alimentacji na rzecz osoby takiej opieki wymagającej. To stanowisko wyrażono na przykład w wyrokach NSA: z 15 czerwca 2021 r., I OSK 364/21; z 18 listopada 2021 r., I OSK 744/21 i z 24 lutego 2022 r., I OSK 1139/21. Trzeba zaznaczyć, że w oparciu o ten pogląd Skarżąca wywiodła skargę. Istniejąca rozbieżność w orzecznictwie sądów administracyjnych została poddana ocenie składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego. W uchwale NSA z 14 listopada 2022 r. sygn.. akt I OPS 2/22 stwierdził, że warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, z tytułu sprawowania opieki nad osobą pozostającą w związku małżeńskim osobie wskazanej w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych innej niż współmałżonek, jest legitymowanie się przez współmałżonka osoby wymagającej opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych). W uzasadnieniu podjętej uchwały NSA podkreślił, że limitowanie dostępu do świadczenia pielęgnacyjnego w oparciu o kryterium zobiektywizowane nie może zostać uznane za rażące naruszenie zasad równości i sprawiedliwości społecznej. Kryterium to zapewnia dostęp do świadczenia wszystkim osobom będącym w takiej samej sytuacji faktycznej, nie ma ono także charakteru dyskryminującego i nie jest niemożliwe do spełnienia, udzielanie świadczenia nie jest oparte w konsekwencji o uznanie organu. Regulując kryteria przyznawania świadczenia pieniężnego ze środków publicznych w trybie administracyjnym ustawodawca był przy tym uprawniony do takiego skonstruowania przesłanek, które zapewniają ich konkretność i ograniczają sferę uznaniowości organu, co sprzyja zachowaniu równości i transparentności w udzielaniu świadczeń ze środków publicznych. Stopień orzeczonej niepełnosprawności osoby uprawnionej do świadczenia w pierwszej kolejności, jako kryterium "przesunięcia" uprawnienia do świadczenia na osoby uprawnione w kolejności dalszej, stanowi kryterium zobiektywizowane, a jednocześnie w sposób rzeczowy związane z możliwością sprawowania osobistej opieki nad osobą tego wymagającą. Zaakcentować należy, iż istota mocy ogólnie wiążącej uchwał sprowadza się do tego, że stanowisko zajęte w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego wiąże pośrednio wszystkie składy orzekające sądów administracyjnych. Dopóki więc nie nastąpi zmiana tego stanowiska, dopóty sądy administracyjne powinny je respektować.(A. Kabat [w:] B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, A. Kabat, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021, art. 269). Na gruncie niniejszej sprawy z nie jest sporną okoliczność, że ojciec Skarżącej jest osobą wymagającej opieki, która legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Jednocześnie jego małżonka nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Oznacza to więc, że w sprawie stwierdzone zostało istnienie negatywnej przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. Prawidłowo zatem SKO utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, w której odmówiono przyznania Skarżącej wnioskowanego świadczenia. Zaznaczyć przy tym należy, że organy orzekające w sprawie w żaden sposób nie zanegowały stanu zdrowia osoby wymagającej opieki, konieczności udzielania jej pomocy i opieki, faktycznie sprawowanej opieki przez Skarżącą oraz czynności sprawowanych w ramach tej opieki. Powyższe okoliczności nie pozostawały w sprawie sporne, jednakże wobec związania Sądu stanowiskiem zaprezentowanym w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego, pozostają bez wpływu na rozstrzygnięcie. Podobnie, uwzględniając powyższe, nie mogło mieć wpływu na rozstrzygnięcie przedstawiony przez Skarżącą stan zdrowia matki. Analiza akt administracyjnych dokonana przez Sąd i prowadzonego postępowania prowadzi do wniosku, że zostało ono przeprowadzone w sposób zgodny z regułami wynikającymi z przepisów postępowania. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwalał na dokonanie oceny przesłanek warunkujących przyznanie wnioskowanego świadczenia oraz nie wymagał uzupełnienia. Tym samym brak jest podstaw do uznania za słuszny zarzut naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. Sąd nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi, dokonując kontroli w granicach danej sprawy, ale poza granicami zarzutów, także nie dopatrzył się przyczyn mogących stanowić podstawę do zastosowania kompetencji kasacyjnych. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło