II SA/Gl 704/21
WyrokWSA w Gliwicach2021-11-16
Skład orzekający: Stanisław Nitecki, Elżbieta Kaznowska, Aneta Majowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z powodu ważności orzeczenia o niepełnosprawności małżonka osoby wymagającej opieki, uwzględniając przepisy dotyczące przedłużenia ważności orzeczeń w związku z COVID-19?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, uznając, że organy naruszyły przepisy prawa materialnego i proceduralnego. Kluczowe naruszenie dotyczyło błędnego zinterpretowania art. 15h ust. 1 pkt 2 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z COVID-19, co doprowadziło do niezasadnego uznania, że małżonka osoby wymagającej opieki nie legitymowała się ważnym orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Sąd podkreślił również, że część art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych została uznana za niezgodną z Konstytucją RP.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego K.R. z tytułu opieki nad ojcem, który posiadał orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organ I instancji odmówił przyznania świadczenia, wskazując na to, że niepełnosprawność ojca powstała po ukończeniu przez niego 60. roku życia oraz na fakt, że skarżąca pobierała wcześniej specjalny zasiłek opiekuńczy na matkę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy, błędnie interpretując ważność orzeczenia o niepełnosprawności małżonki osoby wymagającej opieki w kontekście przepisów COVID-19. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji i zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz skarżącej kwotę 480 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Asesor WSA Aneta Majowska (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 listopada 2021 r. sprawy ze skargi K. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza R. z dnia [...] r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz skarżącej kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Burmistrz Miasta R. (dalej: "organ", "organ I instancji") działając na podstawie art. 17 ust. 1b, ust. 5 pkt 1 lit. b oraz pkt 2 lit. a, art. 20, art. 23, art. 24 ust. 2a i 4, art. 26 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 111 z późn. zm., dalej "ustawa") oraz § 10 Rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1466) w związku z art. 15h ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020, poz. 374 z późn. zm., dalej: "ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z COVID-19") i art. 40, art. 41, art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 z późn. zm., dalej: "k.p.a.") odmówił K.R. (dalej: "Strona", "Skarżąca") przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad A.P. (dalej: "ojciec Skarżącej", "osoba wymagająca opieki") w okresie od 16 listopada 2020 r. do upływu 60 dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności współmałżonka osoby wymagającej opieki. W uzasadnieniu organ przedstawił ustalony stan faktyczny. Wskazał, że Strona złożyła w dniu 1 marca 2021 r. wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad ojcem, który legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] r. na okres do 28 lutego 2023 r., niepełnosprawność ojca Skarżącej istnieje od 1 października 2020 r., a ustalony znaczny stopień niepełnosprawności datuje się od 16 listopada 2020 r. Osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim z N.P. (dalej: "matka Skarżącej", "małżonka osoby wymagającej opieki") również legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] r. na okres do 31 maja 2020 r., a orzeczenie to w związku z art. 15h ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z COVID-19 zachowuje ważność do upływu 60 dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Organ nadmienił, że decyzją z dnia [...] r. nr [...] przyznano Stronie prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką sprawowaną nad matką od 1 listopada 2020 r. do upływu 60 dnia od odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności osoby wymagającej opieki bądź nie dłużej niż do końca okresu zasiłkowego tj. do
31 października 2021 r., następnie na wniosek strony decyzją z dnia [...] r. nr [...] uchylono prawo Strony do specjalnego zasiłku opiekuńczego przyznanego w związku z opieką nad matką począwszy od 1 marca 2021 r. Następnie organ przywołał podstawę prawną wydanej decyzji – art. 17 ust. 1, ust. 1b, ust. 5 pkt 1 lit. b, ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy, wskazując, że w sprawie zaistniały negatywne przesłanki określone w art. 17 ust. 1b oraz ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy,
tj. niepełnosprawność osoby powstała w wieku 60 lat oraz Strona miała ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad matką w okresie od 1 listopada 2020 r. do 28 lutego 2021 r. Decyzja została doręczona Stronie w dniu 24 marca 2021 r.
Strona złożyła odwołanie datowane na 25 marca 2021 r. podnosząc, że decyzja jest dla niej krzywdząca, przedkładając orzeczenie o niepełnosprawności oraz dokumentację medyczną osoby wymagającej opieki.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy") decyzją z dnia [...] r. nr [...] działając na podstawie art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r., poz. 570 z późn, zm.) i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. orzekło utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję. Organ ustalił, że ojciec Strony wymaga całodobowej opieki, Strona nie pracuje, do dnia 28 lutego 2021 r. Strona była uprawniona o specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad matką, Strona opiekuje się niepełnosprawnym ojcem legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, Strona nie pobiera świadczeń emerytalno-rentowych. Następnie organ odwoławczy przywołał treść art. 17 ust. 1-1b, art. 17 ust. 5, ust 6, art. 24 ust. 1-4 ustawy, stwierdzając, że organ I instancji poczynił prawidłowe ustalenia faktyczne, zastosował właściwe przepisy prawa i odpowiednio uzasadnił swoje stanowisko. Dalej wskazał, że podziela stanowisko zawarte w orzecznictwie sądów administracyjnych dotyczące art. 17 ust. 1b ustawy w zakresie utraty przymiotu konstytucyjności kryterium momentu powstania niepełnosprawności. Organ podkreślił, że poza sporem pozostaje opieka Strony nad ojcem oraz brak możliwości podjęcia zatrudnienia, jednak - jak wskazał - osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim z osobą, która nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności i dopiero wystąpi o wydanie nowego orzeczenia (oświadczenie strony z dnia 11 marca 2021 r.), natomiast w sytuacji w której małżonka osoby wymagającej opieki legitymowałaby się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności to organ ustaliłby prawo do świadczenia od dnia 1 marca 2021 r. Decyzja została doręczona Stronie w dniu 26 kwietnia 2021 r.
Z rozstrzygnięciem nie zgodziła się Skarżąca wnosząc, sporządzoną przez profesjonalnego pełnomocnika, skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach (data nadania: 25 maj 2021 r.). Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez uznanie, iż okoliczności faktyczne sprawy i zabrany materiał dowodowy uzasadniają przyjęcie, że sytuacja Skarżącej uniemożliwia przyznanie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, a także poprzez uznanie, że matka Skarżącej nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności i dopiero będzie występować o wydanie nowego orzeczenia, wnosząc o uchylenie decyzji organu I i II instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. W uzasadnieniu podniosła, że warunki przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad ojcem zostały spełnione, natomiast orzeczenie matki o znacznym stopniu niepełnosprawności z uwagi na treść art. 15h ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z COVID-19 zachowuje swoją ważność do upływu 60 dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Organ odwoławczy podtrzymał dotychczasowe stanowisko prezentowane w sprawie. Dodatkowo wskazał na brak w skardze numeru Pesel Skarżącej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.
Na wstępie należy wskazać na regulację art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r., poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a."), zgodnie z którą sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach wskazanej kontroli sąd administracyjny poddaje badaniu zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z przepisami prawa materialnego kreującymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi określającymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części - art. 151 p.p.s.a. Ponadto zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, zatem uwzględnia w granicach danej sprawy wszelkie naruszenia prawa a także przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie niezależnie od zarzutów i wniosków podniesionych w treści skargi. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenia prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności – art. 134 § 2 p.p.s.a. Na podstawie art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Uwzględniając tak zakreśloną kognicję sądów administracyjnych oraz przyczyny wzruszenia decyzji organów administracji publicznej Sąd uznał, że decyzje organów I i II instancji zostały wydane z naruszeniem obowiązujących przepisów proceduralnych i przepisów prawa materialnego uzasadniających ich uchylenie w całości. Skarga zasługuje zatem na uwzględnienie.
Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło z uwagi na złożony w treści odpowiedzi na skargę z dnia 14 czerwca 2021 r. przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym przy jednoczesnym braku żądania przeprowadzenia rozprawy przez Skarżącą w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku w tym przedmiocie (art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 p.p.s.a.).
Podstawę materialnoprawną wydanego w sprawie rozstrzygnięcia stanowił art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w myśl którego świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny
i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Świadczenie przyznawane jest w celu zrekompensowania osobom zdolnym do pracy kosztów związanych z decyzją o rezygnacji z zatrudnienia, w szczególności utraconych przez nie dochodów (zob. B. Chludziński w: P. Rączka (red.), Świadczenia rodzinne. Komentarz, Lex el. 2021).
W rozpatrywanej sprawie organy I i II instancji odmówiły przyznania Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad ojcem legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organ I instancji jako przyczynę odmowy wskazał, że w sprawie zaistniały negatywne przesłanki określone w art. 17 ust. 1b oraz art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy, tj. niepełnosprawność osoby powstała w wieku 60 lat oraz Strona miała ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad matką w okresie od 1 listopada 2020 r. do 28 lutego 2021 r. Organ odwoławczy przedstawił prawidłowe stanowisko co do zastosowania art. 17 ust. 1b ustawy, jednakże nie wytknął błędu w tym zakresie organowi I instancji. Należy pamiętać, że przyczyna odmowy przyznania uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego nie może zostać oparta na tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 5 grudnia 2017 r. sygn. I OSK 1079/17, Lex nr 2426244, jeżeli Trybunał Konstytucyjny uznał art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, to znaczy, że od dnia 23 października 2014 r., w którym weszło w życie omawiane orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego, powołany art. 17 ust. 1b nie może być stosowany w dotychczasowym kształcie swojej treści zakwestionowanej przez Trybunał Konstytucyjny. Organ odwoławczy nie odniósł się natomiast w żaden sposób do drugiej przyczyny odmowy przywołanej przez organ I instancji, ustalonego prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w okresie od 1 listopada 2020 r. do 28 lutego 2021 r., zaznaczając jedynie z jaką datą nastąpić by mogło przyznanie świadczenia w przypadku spełnienia pozostałych przesłanek, wiążąc powyższe z datą uchylenia prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Kolegium natomiast przyczynę odmowy oparło o ustalenie nielegitymowania się przez małżonkę osoby wymagającej opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, wskazując, że w tym przedmiocie zostanie dopiero złożony wniosek, a nawet gdyby małżonka osoby wymagającej opieki legitymowała się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności to organ ustaliłby prawo do świadczenia od dnia 1 marca 2021 r. W ocenie Sądu, nie sposób podzielić stanowiska Kolegium w zakresie, w którym stwierdza, że małżonka osoby wymagającej opieki na dzień wydania zaskarżonej decyzji nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności i dopiero wystąpi o wydanie nowego orzeczenia (str. 4 zaskarżonej decyzji). Powyższe pomija regulację ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z COVID-19. Mianowicie w myśl przepisu art. 15h ust. 1 pkt 2 przywołanej ustawy: z przyczyn związanych z przeciwdziałaniem COVID-19, orzeczenie o niepełnosprawności albo orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, wydane na czas określony na podstawie ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, którego ważność: upływa w terminie od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, zachowuje ważność do upływu 60. dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.
Art. 15h został dodany przez art. 1 pkt 14 ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 568) zmieniającej cytowaną ustawę z dniem 31 marca 2020 r., z tym że w zakresie art. 15h ust. 1 pkt 1 wszedł w życie z dniem 9 grudnia 2019 r. natomiast w zakresie art. 15 ust. 1 pkt 2 – z dniem 8 marca 2020 r. Ważność orzeczenia o stopniu niepełnosprawności małżonki osoby wymagającej opieki wydanego na podstawie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych upływała w dniu 31 maja 2020 r., zatem po wejściu w życie z dniem 8 marca 2020 r. przywołanej nowelizacji ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z COVID-19, co uzasadniało zastosowanie art. 15h ust. 1 pkt 2 tej ustawy. W tym zakresie zasadny pozostaje zarzut skargi. Sąd podziela przy tym ustalenia poczynione przez organ odwoławczy, oparte o akta administracyjne, w zakresie konieczności zapewniania ojcu Skarżącej całodobowej opieki, legitymowania się przez osobę wymagającą opieki orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] r.
o znacznym stopniu niepełnosprawności, sprawowania przez Skarżącą opieki nad ojcem, rezygnacji przez Skarżącą z prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego przyznanego w związku z opieką nad matką wypłacanego w okresie od 1 listopada 2020 r. do 28 lutego 2021 r., niepobierania przez Skarżącą świadczeń emerytalno-rentowych. Jednocześnie Sąd zwraca uwagę, że naruszenie art. 15h ust. 1 pkt 2 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z COVID-19 spowodowało niezasadne uznanie, że małżonka osoby wymagającej opieki nie legitymowała się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Jak wskazuje się w literaturze przedmiotu analizowany przepis "przewiduje dwie zasadnicze sytuacje, w których może dojść do przedłużenia ważności orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, wydanych na czas określony.
W przypadku pierwszej z nich wydłużeniu ulegają terminy ważności orzeczeń o niepełnosprawności oraz o stopniu niepełnosprawności, których ważność upłynęła maksymalnie na 90 dni przed dniem wejścia w życie ustawy. Orzeczenia, które utraciły ważność między 9 grudnia 2019 r. a 8 marca 2020 r. zachowują zatem swoją ważność do upływu 60 dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Wprowadzona regulacja obejmuje zatem sprawy wszczęte a niezakończone wydaniem orzeczenia potwierdzającego niepełnosprawność wyłącznie z powodu wprowadzonego stanu epidemicznego, jak i stanu epidemii" (art. 15h ust. 1 pkt 1). "Z kolei druga sytuacja zakłada wydłużenie terminu ważności orzeczeń o niepełnosprawności i o stopniu niepełnosprawności, których termin ważności upłynął po 8 marca 2020 r. Wydłużenie ważności tej grupy orzeczeń nie jest już warunkowane złożeniem wniosku o wydanie ponownych orzeczeń ustalających niepełnosprawność albo stopień niepełnosprawności z powodu wystąpienia sytuacji zagrożenia rozprzestrzeniania się zakażeń wirusem SARS-CoV-2. Ustawodawca przewidział, że maksymalny termin ważności wydłużonych orzeczeń upływa w terminie do 60. dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności" (art. 15h ust. 1 pkt 2) (zob. M. Borski [w:] Komentarz do niektórych przepisów ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych [w:] Tarcza antykryzysowa 1.0 - 4.0, ustawa o dodatku solidarnościowym i inne regulacje, jako szczególne rozwiązania w prawie pracy, prawie urzędniczym i prawie ubezpieczeń społecznych związane z COVID-19. Komentarz, red. K.W. Baran, Warszawa 2020, art. 15(h)., Lex el.). Przekładając powyższe na grunt niniejszej sprawy pozbawione postaw pozostaje ustalenie jakoby małżonka osoby wymagającej opieki nie legitymowała się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Z akt administracyjnych wynika bowiem, że w zgodnie z art. 15h ust. 1 pkt 2 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z COVID-19 na dzień wydania zaskarżonej decyzji w mocy pozostawało orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] r. stwierdzające znaczny stopień niepełnosprawności małżonki ojca Skarżącej, istnienie niepełnosprawności od 24 listopada 2016 r. oraz ustalony stopień niepełnosprawności od 23 czerwca 2016 r. Powyższe ustalenie doprowadziło organ do oparcia decyzji odmownej w przedmiocie wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego o pozbawioną podstaw, w realiach niniejszej sprawy, przesłankę negatywną.
Uwzględniając powyższe uzasadnione stało się w ocenie Sądu zastosowanie uprawnień kasatoryjnych. Zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego – art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz art. 15h ust. 1 pkt 2 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z COVID-19, które miało wpływ na rozstrzygnięcie. Nadto błędne przyjęcie, że oświadczenie Strony o planowanym złożeniu wniosku w przedmiocie wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności małżonki osoby wymagającej opieki stanowiło o braku legitymowania się na dzień wydania decyzji wskazanym orzeczeniem i w rezultacie stało się jedynym uzasadnieniem dla przesłanki negatywnej określonej w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy, co w ocenie Sądu nie czyniło zadość zasadom wyrażonym w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.
Zgodnie z treścią art. 141 § 4 zd. 2 p.p.s.a. organ ponownie rozpoznając sprawę uwzględni ocenę prawną, a także wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w niniejszym uzasadnieniu - organ w odniesieniu do oceny terminu ważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności małżonki osoby wymagającej opieki uwzględni treść art. 15h ust. 1 pkt 2 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z COVID-19, a następnie dokona ustalenia przesłanek warunkujących przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, uzasadniając swoje stanowisko w zgodnie z przepisem art. 107 § 3 k.p.a.
W odniesieniu do wskazanego przez Kolegium braku formalnego skargi w postaci braku numeru Pesel Skarżącej, Sąd zwraca uwagę, że w aktach administracyjnych znajdował się numer Pesel Skarżącej, zatem nie sposób uznać, że był to brak uniemożliwiający nadanie skardze prawidłowego biegu, co stanowiło o niezasadności wzywania Skarżącej do jego uzupełnienia pod rygorem odrzucenia skargi (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 listopada 2019 r., I GZ 366/19, Lex nr 2745292).
Na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. orzeczono o kosztach postępowania, zasądzając na rzecz Skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego w wysokości 480 zł, co stanowi zwrot wynagrodzenia pełnomocnika strony będącego adwokatem, ustalonego na postawie § 14 pkt 1 lit. c) Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie z dnia
22 października 2015 r. (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 z późn. zm.).
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c ustawy p.p.s.a., orzekł jak w sentencji - uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło