II SA/Gl 750/18

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Łukasz Strzępek po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. B. i T. B. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego w kwestii wniosku skarżącej A. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie fachowego pełnomocnika z urzędu. postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy Na druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie fachowego pełnomocnika z urzędu. Uzasadniając swój wniosek powołała się na trudną sytuację materialną wskazując, że w gospodarstwie domowym pozostaje wraz z niepracującym mężem oraz dwójką małoletnich dzieci. W skład jej majątku wchodzi nieruchomość o pow. 1000 m2 oraz trzy samochody ([...], [...] oraz [...]). Strona podkreśliła, że jest dłużnikiem z tytułu wierzytelności opiewającej na kwotę 19000,00 zł (prowadzona jest egzekucja komornicza). Źródłem dochodów w jej rodzinie jest prowadzona przez stronę działalność gospodarcza oraz dochody z najmu i świadczenie "500+", w łącznej wysokości 2500 zł netto miesięcznie. Strona wskazała, że do miesięcznych wydatków należy zaliczyć spłatę zaległości względem Urzędu Skarbowego – 500 zł oraz wydatki na energię elektryczną w wysokości 1800 zł. Na wezwanie referendarza sądowego strona przedłożyła szereg dokumentów obrazujących jej sytuację materialną. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) - zwanej dalej P.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w formie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia fachowego pełnomocnika z urzędu może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Należy przy tym wyraźnie podkreślić, że skorzystanie z tej formy prawa pomocy zostało przewidziane dla osób, które znajdują się w wyjątkowo trudnym położeniu materialnym a z przedstawionych okoliczności wynika, że nawet przy najdalej idących wysiłkach nie są w stanie samodzielnie wygospodarować środków na ten cel. Ocena sytuacji osobistej i materialnej osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy następuje poprzez porównanie dwóch wartości: środków, które pozostają do jej dyspozycji oraz potencjalnych wydatków związanych z postępowaniem sądowym. Aby jednak było to możliwe konieczną jest wszechstronna analiza okoliczności finansowych strony. Przy ocenie wniosku o przyznanie prawa pomocy zasadnicze znaczenie mają informacje uzyskane od strony na temat jej statusu materialnego. Nieprzypadkowo bowiem ustawodawca w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. posłużył się zwrotem "wykaże". Oznacza to, że to na osobę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy został przerzucony ciężar przedstawienia swojej sytuacji materialnej w taki sposób, aby przekonać o zasadności złożonego wniosku. Instrumentem służącym wyjaśnieniu wątpliwości w tym zakresie jest wezwanie, o którym mowa w art. 255 P.p.s.a. Uzyskanie dodatkowego oświadczenia strony lub dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego w trybie art. 255 P.p.s.a. służy uzupełnieniu stanu wiedzy sądu o sytuacji strony (por. postanowienie NSA z dnia 28 stycznia 2009 r. sygn. akt II GZ 332/08 – System Informacji Prawniczej Lex nr 551914). Konsekwencją uchylenia się od tego obowiązku lub udzielenia niekompletnych informacji może być odmowa przyznania prawa pomocy (tak orzekł NSA np. w postanowieniu z dnia 30 lipca 2009 r. sygn. akt I FZ 180/09 – Lex nr 552208, w postanowieniu z dnia 28 lipca 2009 r. sygn. akt I OZ 744/09 – Lex nr 552504, w postanowieniu z dnia 23 marca 2012 sygn. akt I OZ 184/12 - 1136769 oraz w postanowieniu z dnia 28 marca 2012 r. sygn. akt I OZ 182/12 - Lex 1136768). W pierwszej kolejności zaznaczyć trzeba, że wniosek strony o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia fachowego pełnomocnika jest o tyle niezrozumiały, że strona z usług takowego korzysta, jednakże ani sąd ani referendarz sądowy nie dysponują kompetencjami pozwalającymi na dokonywanie jakichkolwiek korekt w złożonym wniosku, tym bardziej w przypadku strony korzystającej z fachowej pomocy. Przechodząc do oceny wniosku wskazać przyjdzie, że brak jest podstaw do jego uwzględnienia w jakimkolwiek zakresie. Z dokumentów nadesłanych przez skarżącą wynika, że prowadzona przez stronę działalność gospodarcza przynosi dochody, jakkolwiek trudno zweryfikować ich wysokość bez nadesłania dokumentów księgowych (ksiąg rachunkowych lub podatkowej księgi przychodów i rozchodów), których strona, pomimo wyraźnego wezwania nie nadesłała. Z otrzymanych wyciągów z rachunków bankowych wynika, że strona w miesiącu wrześniu 2018 r. dokonywała szeregu przelewów pomiędzy posiadanymi rachunkami (opiewały one na kwotę niemal 10.000 zł) natomiast nie sposób ustalić jaką ich część stanowił dochód. Nie sposób również potwierdzić deklarowanej w druku formularza wysokości dochodu z najmu. Przesłane kopie deklaracji VAT 7 pozwalają natomiast stwierdzić, że prowadzona przez stronę działalność gospodarcza przynosi określone przychody, nie mniej jednak brak pozostałych dokumentów (wyciągów z ksiąg rachunkowych) wyklucza jednoznaczne stwierdzenie jaka część z nich stanowi dochód strony. Niezależnie od powyższego wskazać przyjdzie, że strona jest właścicielką trzech pojazdów mechanicznych, generujących niemałe utrzymania. Wobec braku ewidencji środków trwałych nie sposób stwierdzić, czy są one jej potrzebne do prowadzenia działalności gospodarczej, czy też użytkuje je prywatnie, co pod znakiem zapytania stawia twierdzenie o trudnej sytuacji materialnej w obliczu posiadania takich składników majątku. Na koniec wreszcie zauważyć wypada, ze nieznane są powody, dla których małżonek strony nie jest zatrudniony i nie partycypuje w uzyskiwanych dochodach. W druku formularza nie powołano bowiem żadnych okoliczności, które stałyby temu na przeszkodzie (np. stan zdrowia), a obecna koniunktura na rynku pracy pozwala na jej znalezienie bez większych problemów. Zważywszy na powyższe, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. w związku z art. 258 §1 i §2 pkt 7 tej ustawy postanowiono jak w sentencji orzeczenia.