II SA/Gl 762/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędzia WSA Edyta Kędzierska (spr.), Asesor Tomasz Dziuk, , , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 grudnia 2021r. sprawy ze skargi J. O., M. D. na postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie realizacji robót budowlanych oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji z dnia [...] r. o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie wykonania wnęki w ogrodzeniu, celem ustawienia pojemników i worków na odpady stałe, na posesji przy ul. [...] w T. [parcela 1], przy granicy z parcelą nr 2 oraz odsunięcia lokalizacji pozostałych pojemników na odpady od granicy posesji na wymaganą odległość. W uzasadnieniu organ wskazał, że pismem z dnia [...] r. Prezydent Miasta T. przekazał wniosek skarżących z dnia 5 marca 2020 r., który wpłynął do ww. organu. Pismem tym skarżący zwrócili się o: 1. nakazanie likwidacji wnęki w ogrodzeniu u sąsiada na posesji przy ul. [...] w T. służącej do składowania śmieci a ulokowanej przy samej granicy z działką wnioskodawców, 2. zobligowanie sąsiada do odsunięcia lokalizacji pozostałych pojemników na odpady na wymaganą przepisami odległość tj. co najmniej 3 metry od granicy posesji. Pismem z dnia [...] r. PINB w T. zawiadomił właścicieli przedmiotowej nieruchomości o czynnościach kontrolnych w dniu [...] r. W trakcie czynności ustalono, iż przedmiotowa działka jest zabudowana budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym w zabudowie bliźniaczej. Budynek powstał w latach 1987-1992 na podstawie zatwierdzonego projektu budowlanego. Plan realizacji zatwierdzony decyzją o pozwoleniu na budowę nie przewidywał miejsca gromadzenia odpadów na przedmiotowej działce, jak również ogrodzenia nieruchomości. Ogrodzenie oraz wnęka powstały prawdopodobnie później. Inwestorami wykonanych prac byli obecni właściciele nieruchomości. Stwierdzono również, że na parceli od strony zachodniej znajduję się ogrodzenie ze sztachet drewnianych, na słupkach murowanych, którego wysokość wynosi 1,40 m. W narożniku północno zachodnim jest trójkątna wnęka murowana z posadzką betonową, dostępna z zewnątrz posesji, której wymiary wynoszą 1,20 m x 1,50 m x 1,80 m. Zgodnie z ustaleniami PINB prace wykonano bez zgłoszenia, nie było również uzyskane pozwolenie na budowę. W trakcie czynności właściciele nieruchomości zadeklarowali likwidację miejsca do składowania odpadów, poprzez trwałe zaślepienie go od strony zachodniej za pomocą drewnianych sztachet w terminie do [...] r. oraz zobowiązali się do nieskładowania w tym miejscu odpadów. [...] r. PINB został powiadomiony o wykonaniu zleconych czynności, a przeprowadzone przez organ powiatowy w dniu [...] r. czynności kontrolne potwierdziły dokonanie likwidacji wnęki w ogrodzeniu poprzez trwałe zamknięcie od strony drogi za pomocą sztachet drewnianych. We wnęce nie stwierdzono również gromadzenia worków oraz pojemników do składowania odpadów. W dniu [...] r. PINB w T. wydał postanowienie nr [...], w którym odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie wykonania wnęki w ogrodzeniu celem ustawienia pojemników i worków na odpady stałe, na wymienionej posesji. W wyniku rozpoznania zażalenia wniesionego przez skarżących od powyższego postanowienia, ŚWINB postanowieniem z dnia [...] r., uchylił postanowienie organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania z uwagi na konieczność uzupełnienia braków formalnych pisma z dnia 5 marca 2020 r. Następnie w dniu [...] r. PINB przeprowadził czynności kontrolne przedmiotowej nieruchomości. W ich wyniku ustalono, iż stan faktyczny nie uległ zmianie od czasu ostatniej kontroli PINB. Przedmiotowa wnęka jest trwale zamknięta od strony drogi za pomocą pięciu sztachet drewnianych. We wnęce nie były zgromadzone odpady, nie było worków z odpadami, ani pojemników na odpady. Postanowieniem z dnia [...] r. PINB odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie wykonania wnęki w ogrodzeniu, celem ustawienia pojemników i worków na odpady stałe, na posesji przy ul. [...] w T. [parcela 1], przy granicy z parcelą nr 2 oraz odsunięcia lokalizacji pozostałych pojemników na odpady od granicy posesji na wymaganą odległość. Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli skarżący wskazując, że nie zgadzają się z argumentacją PINB, podnosząc, iż usunięcie odpadów jest działaniem jedynie tymczasowym. W wyniku rozpoznania zażalenia wniesionego przez skarżących, Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r., utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu wskazał, że podstawą prawną postanowienia jest art. 61a Kodeksu postępowania administracyjnego, który stanowi, że gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Organ podniósł, że w orzecznictwie sądowym wskazuje się, iż do "innych uzasadnionych przyczyn" zaliczyć można sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie (res iudicata) lub gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym (por. wyr. NSA z 4.3.2016 r., II FSK 137/14, Legalis; wyr. NSA z 13.10.2017 r., II OSK 2565/16, Legalis; wyr. NSA z 6.9.2018 r., I OSK 449/18, Legalis; wyr. WSA w Warszawie z 29.3.2012 r., VIII SA/Wa 1127/11, Legalis). Organ podkreślił, że w postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 k.p.a. organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania, gdyż odmowa wszczęcia postępowania jest aktem formalnym, a nie merytorycznym. Dodał, że wydanie postanowienia na podstawie art. 61a k.p.a. oznacza, iż organ administracji nie będzie prowadził postępowania zmierzającego do wyjaśnienia istoty sprawy. Następnie organ wskazał, że z czynności kontrolnych przeprowadzonych przez PINB nie wynika, aby wnęka w ogrodzeniu była miejscem do składowania odpadów stałych. Czynności kontrole wykazały, że wnęka w ogrodzeniu została zaślepiona w sposób trwały, a więc miejsce do gromadzenia odpadów stałych przestało istnieć. Podkreślił, że organy nadzoru budowlanego orzekają na podstawie aktualnego stanu sprawy. Podniósł, że słusznie wskazał organ pierwszej instancji, iż same plastikowe pojemniki (kontenery na kółkach) czy też worki na odpady nie są obiektami budowlanymi w rozumieniu przepisów ustawy Prawo budowlane. Potwierdza to aktualne orzecznictwo sądowe - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w wyroku z dnia 20 kwietnia 2017 r., sygn. akt II SA/Lu 97/17, wypowiedział się w kwestii zasad lokalizacji miejsca do składowania odpadów. Zgodnie z wyrokiem: "§ 23 ust. 1 stanowi natomiast, że odległość miejsc na pojemniki i kontenery na odpady stałe, o których mowa w § 22 ust 2 pkt 1 i 3, powinna wynosić co najmniej 10 m od okien i drzwi do budynków z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi oraz co najmniej 3 m od granicy z sąsiednią działką. Zachowanie odległości od granicy działki nie jest wymagane, jeżeli osłony lub pomieszczenia stykają się z podobnymi urządzeniami na działce sąsiedniej. Przepis ten określa zasady usytuowania miejsc, w którym gromadzone są stałe odpady komunalne, a nie pojemników przeznaczonych na czasowe przechowywanie odpadów. Stąd nie ma znaczenia, czy miejscem takim jest plac, na którym usytuowane zostają pojemniki lub kontenery, bez znaczenia pozostaje także, czy na nim ustawiony jest sam pojemnik na śmieci. Już sama logika zaś podpowiada, że przy pojemniku na odpady nie wykonuje się żadnych robót budowlanych. Te zaś prowadzone są w stosunku do miejsca jego usytuowania." Jak więc widać przepis ten odnosi się do miejsc, na których winny być ustawione pojemniki, a nie do ruchomych pojemników, które mogą być przemieszczane w dowolne miejsca. W podsumowaniu organ wskazał, że odmowa wszczęcia niniejszego postępowania nastąpiła z uwagi na "inną uzasadnioną przyczynę" w rozumieniu art. 61a § 1 K.p.a., uniemożliwiającą wszczęcie postępowania, gdyż brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia wniosku strony, inaczej mówiąc nie ma przepisu prawnego, na podstawie którego można wydać rozstrzygnięcie w przedmiocie żądania strony. W skardze wniesionej na powyższe postanowienie skarżący podnieśli argumenty sprowadzające się do tego, że stwierdzenia organów obydwu instancji nie gwarantują "stałej realizacji prawa budowlanego" poprzez likwidację wnęki murowanej zbudowanej przy samej granicy z ich działką, będącej potencjalnym miejscem składowania odpadów na przyszłość. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz.137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325), zwanej dalej P.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji kontroli zaskarżonego postanowienia w wyżej określonym zakresie stwierdzić należało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę wydania zaskarżonego postanowienia stanowił przepis art. 61a § 1 k.p.a., według którego, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W cytowanym przepisie określone zostały zatem dwie przesłanki, powodujące, że postępowanie w danej sprawie nie może być wszczęte, jest to przesłanka podmiotowa, wiążąca się z brakiem przymiotu strony podmiotu składającego wniosek oraz przesłanka obejmująca "inne uzasadnione przyczyny", z powodu których postępowanie nie może być wszczęte. Według utrwalonej linii orzecznictwa, do "innych uzasadnionych przyczyn", skutkujących niemożnością wszczęcia postępowania, należą takie sytuacje, gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym – na co wskazał również organ odwoławczy w zaskarżonym postanowieniu. Z przeprowadzonych w niniejszej sprawie przez organ I instancji czynności kontrolnych wynika, że wnęka w ogrodzeniu sąsiedniej posesji, w której wcześniej znajdowały się pojemniki na odpady, została zaślepiona w sposób trwały, a więc miejsce do gromadzenia odpadów zostało zlikwidowane. W zaskarżonym postanowieniu organ przytoczył przepis określający zasady lokalizacji miejsc, w których składowane są odpady i podkreślił, że w niniejszej sprawie zostało ustalone, iż miejsce składowania odpadów stałych przestało istnieć. Dodał przy tym, że same pojemniki na odpady nie są obiektami budowlanymi w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego, co miało znaczenie w kontekście żądania zawartego we wniosku skarżących, dotyczącego nakazania przez organ odsunięcia pojemników na odpady. W związku z tym zasadnie organ stwierdził, że brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia wniosku strony, czyli nie ma przepisu prawnego, na podstawie którego można wydać rozstrzygnięcie w przedmiocie żądania strony, które – co należy podkreślić - dotyczy likwidacji nieistniejącej już wnęki w ogrodzeniu, a ponadto odsunięcia pojemników na odpady. Z tego powodu zaistniała w niniejszej sprawie przesłanka odmowy wszczęcia postępowania, określona w art. 61a § 1 k.p.a., według której postępowanie nie może być wszczęte z innych uzasadnionych przyczyn, niż wskazana w tym przepisie przyczyna podmiotowa. Natomiast nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty skargi sprowadzające się do tego, że organy nie gwarantują "stałej realizacji prawa budowlanego" poprzez likwidację wnęki murowanej zbudowanej przy granicy z ich działką, będącej potencjalnym miejscem składowania odpadów na przyszłość. Jak bowiem podniósł organ w zaskarżonym postanowieniu - organy nadzoru budowlanego orzekają na podstawie aktualnego stanu sprawy. Stan ten został zaś stwierdzony przeprowadzonymi dwukrotnie czynnościami kontrolnymi, z których wynika, że przedmiotowa wnęka została zamknięta ogrodzeniem od strony drogi, a więc została zlikwidowana. Wbrew błędnemu rozumowaniu skarżących, nie ma zatem możliwości orzekania przy uwzględnieniu sytuacji, jaka według skarżących potencjalnie może wystąpić w przyszłości. W konsekwencji przeprowadzenia kontroli zaskarżonego postanowienia według kryterium zgodności z prawem, stwierdzić więc należało, że skarga jest bezzasadna, a wobec tego, na podstawie art. 151 P.p.s.a., podlegała oddaleniu.