II SA/Gl 797/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Gapiński, Sędziowie Sędzia WSA Edyta Kędzierska, Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 5 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi T. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 5 maja 2025 r. nr SKO.PS/41.5/273/2025/5743 w przedmiocie odmowy odstąpienia od ustalenia należności z tytułu nieuregulowanej opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z 5 maja 2025 r., nr SKO.PS/41.5/273/2025/5743 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej "Kolegium" lub "Organ odwoławczy") utrzymało w mocy decyzję wydaną przez Prezydenta Miasta B. (dalej "Prezydent" lub "Organ I instancji") z 25 marca 2025 r., nr [...] w przedmiocie odmowy odstąpienia od ustalenia należności z tytułu nieuregulowanej opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej. Powyższa decyzja Kolegium zapadła w następującym stanie sprawy. Organ I instancji odmówił T. G. (dalej "Skarżąca") odstąpienia od ustalenia należności z tytułu nieuregulowanej opłaty za pobyt w Dziennym Domu "[...]" w B. przy ul. [...] (dalej "DDP"), prowadzonym przez [...] Centrum Wsparcia w B., w okresie od 20 sierpnia 2024 r. do 30 września 2024 r. w łącznej wysokości 750,10 zł (pkt 1 decyzji z 25 marca 2025 r.). W pkt 2 i 3 decyzji ustalono Skarżącej należność z tytułu nieuregulowanej opłaty za pobyt w DDP w okresie od 20 sierpnia 2024 r. do 30 września 2024 r. w łącznej wysokości 750,10 zł i zobowiązano Skarżącą do zwrotu należności w terminie 30 dni, od kiedy decyzja stanie się ostateczna, na wskazany rachunek bankowy lub u koordynatora DDP. Podstawę prawną decyzji stanowiły przepisy art. 104 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (powołany tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r. poz. 1283 z późn. zm.; dalej "u.p.s.") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (aktualny tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r. poz. 572 z późn. zm.; dalej "k.p.a."). W uzasadnieniu decyzji Prezydent wyjaśnił, że decyzją z 23 października 2024 r. nr [...] uchylono z dniem 20 sierpnia 2024 r. decyzję z 18 grudnia 2023 r. nr [...], na mocy której skierowano Skarżącą do DDP na okres od 1 stycznia 2024 r. do 31 grudnia 2024 r., przyznano dzienny pobyt oraz ustalono odpłatność za dzienny pobyt, tj. 106,05 zł miesięcznie w okresie od 1 stycznia 2024 r. do 30 czerwca 2024 r. i 107,50 zł miesięcznie w okresie od 1 lipca 2024 r. do 31 grudnia 2024 r. Uchylenie decyzji nastąpiło w związku ze zmianą przepisów prawa, tj. 20 sierpnia 2024 r. weszła w życie uchwała Rady Miejskiej w B. z dnia [...] r. nr [...] w sprawie ustalenia szczegółowych zasad ponoszenia odpłatności za pobyt w ośrodkach wsparcia i mieszkaniach treningowych lub wspomaganych działających w B. (dalej "Uchwała"). Jednocześnie decyzją z 23 października 2024 r. nr [...] ponownie skierowano Skarżącą do DDP w okresie od 20 sierpnia 2024 r. do 30 września 2024 r. z uwagi na ustalenie, że Skarżąca wymaga częściowej opieki i pomocy w zaspokajaniu niezbędnych potrzeb życiowych i tym samym kwalifikuje się do udzielenia ww. formy pomocy. W pkt 2 ww. decyzji ustalono dla Skarżącej odpłatność za dzienny pobyt, stanowiącą 30% dochodu, tj. od 20 sierpnia 2024 r. do 31 sierpnia 2024 r. w kwocie 255,09 zł, natomiast od 1 września 2024 r. do 30 września 2024 r. w kwocie 878,63 zł. Skarżąca 27 lutego 2025 r. zwróciła się z wnioskiem o odstąpienie od żądania zwrotu kwoty nieuregulowanej należności za pobyt w placówce w okresie od 20 sierpnia 2024 r. do 30 września 2024 r. w łącznej wysokości 750,10 zł, powstałej w związku z koniecznością przeliczenia odpłatności za pobyt, zgodnie z tabelą odpłatności za pobyt w dziennym domu pomocy zawartą w Uchwale. Na podstawie wywiadu środowiskowego oraz zebranej w toku postępowania dokumentacji ustalono, że Skarżąca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Źródłem dochodu Skarżącej są świadczenia z ZUS, których łączna wysokość wynosi 2.928,77 zł. Z dokonanej analizy budżetu domowego wynika, że miesięczne wydatki Skarżącej wynoszą łącznie 917,29 zł (tj. czynsz z wodą 513,70 zł, energia elektryczna 154,85 zł, zakup leków 228,75 zł, opłata za telefon 19,99 zł). Do dyspozycji Skarżącej na zaspokojenie innych niezbędnych potrzeb związanych z codziennym funkcjonowaniem, w tym zakup żywności, środków czystości i higieny osobistej, pozostaje kwota 2.011,48 zł, które to środki pozwalają na uregulowanie powstałej należności. Szczególne przypadki, o których mowa w art. 104 ust. 4 u.p.s. muszą być wyraziste i szczególnie oczywiste, a w świetle zebranego materiału dowodowego w przypadku Skarżącej taki przypadek nie zachodzi. W odwołaniu od decyzji Skarżąca zarzuciła, że nie otrzymała decyzji z 23 października 2024 r., a decyzja ta jest nieskuteczna bowiem prawo nie może wywierać skutków z mocą wsteczną. Zaskarżoną obecnie decyzją Kolegium utrzymało rozstrzygnięcie Organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu decyzji Organ odwoławczy szczegółowo opisał okoliczności faktyczne rozpoznawanej sprawy, a następnie przywołał treść mających zastosowanie w sprawie przepisów u.p.s. Kolegium podkreśliło, że Skarżąca nie wywiązała się w pełni z obowiązku poniesienia opłaty za swój pobyt w DDP w okresie od 20 sierpnia 2024 r. do 30 września 2024 r., a zatem Organ I instancji był uprawniony do ustalenia należności podlegającej zwrotowi w kwocie 750,10 zł w drodze decyzji administracyjnej. Prezydent przeprowadził postępowanie wyjaśniające w zakresie zbadania sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej, majątkowej i zdrowotnej strony pod kątem możliwości zastosowania odstąpienia od żądania zwrotu należności. Przeprowadzone postępowanie wykazało, że w przypadku Skarżącej nie ma na tyle szczególnie uzasadnionych okoliczności, aby przychylić się do jej wniosku, a posiadany dochód pozwala na spłatę jej zadłużenia. Sytuacja majątkowa strony jest dobra, zaś ewentualnie trudności z wygospodarowaniem niezbędnych środków pieniężnych do wykonania zobowiązania stanowią przypadek zwykły. W skardze na decyzję Kolegium, Skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji. Zaskarżonej decyzji Skarżąca zarzuciła błędy w ustaleniach faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy oraz naruszenie zasady lex retro non agit. Podkreśliła, że odpłatność została zmieniona na wyższą w październiku ze skutkiem na 20 sierpnia 2024 r. Skarżąca została pozbawiona możliwości rezygnacji ze świadczenia przed jego skorzystaniem. Z dniem 1 października 2024 r. Skarżąca zaprzestała korzystać z instytucji DDP. Kolegium w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasowe stanowisko. W piśmie procesowym z 18 sierpnia 2025 r. pełnomocnik z urzędu wyznaczony dla Skarżącej podtrzymał jej osobistą skargę. Zarzucił, że organy prowadzące postępowanie pobieżnie potraktowały kwestię poziomu wydatków Skarżącej przeznaczanych na leki i opiekę zdrowotną. Skarżąca jest osobą w podeszłym wieku (82 lata), o ograniczonej sprawności, a po uiszczeniu niezbędnych wydatków na poczet kosztów zamieszkania, leków, świadczeń medycznych i dojazdów do lekarzy, w rzeczywistości dysponuje miesięcznie kwotami znacznie niższymi niż ustalone przez Organ I instancji 2000 zł miesięcznie. Następnie podniósł, że decyzja Prezydenta z 23 października 2024 r. narusza art. 106 ust. 5 u.p.s., gdyż wydając tę decyzję Organ I instancji uchylił ze skutkiem ex tunc inną decyzję administracyjną, w tożsamym przedmiocie, podczas gdy działanie takie powinno mieć charakter wyłącznie konstytutywny, tj. decyzja taka rodzić mogła skutek wyłącznie ex nunc – na przyszłość. Decyzja z 23 października 2024 r., którą Organ I instancji skierował Skarżącą do DDP i z datą wsteczną ustalił odpłatność także jest wadliwa (art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.), gdyż dotyczyła sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną, obowiązującą na dzień 23 października 2024 r. decyzją ostateczną, tj. decyzją z 18 grudnia 2024 r. W konsekwencji wadliwa jest zaskarżona decyzja (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.) oraz poprzedzającą ją decyzja Prezydenta z 25 marca 2025 r. (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną i stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.; dalej "p.p.s.a."). Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji, a także - z mocy art. 135 p.p.s.a. - decyzji Organu I instancji wykazała, że akty te nie są dotknięte uchybieniami w stopniu uzasadniającym ich wzruszenie. Wyjaśnić także należy, że sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 2 i art. 120 p.p.s.a., z uwagi na to, że Organ odwoławczy złożył wniosek o zastosowanie tego trybu postępowania, zaś Skarżąca nie zażądała przeprowadzenia rozprawy. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że wydaną - w oparciu o art. 51 ust. 1 i 2 u.p.s. i na wniosek Skarżącej z 4 grudnia 2023 r. - decyzją z 18 grudnia 2023 r. przyznano Skarżącej usługi opiekuńcze w ośrodku wsparcia, tj. w DDP prowadzonym przez [...] Centrum Wsparcia w B. w okresie od 1 stycznia 2024 r. do 31 grudnia 2024 r. Ustalona ww. decyzją odpłatność wynosiła od 1 stycznia 2024 r. do 30 czerwca 2024 r. kwotę 106,05 zł miesięcznie, a od 1 lipca 2024 r. do 31 grudnia 2024 r. kwotę 107,50 zł miesięcznie. Decyzją z 23 października 2024 r., nr [...], w oparciu o art. 106 ust. 5 u.p.s., uchylono z dniem 20 sierpnia 2024 r. ww. decyzję z 18 grudnia 2023 r. Decyzją z tego samego dnia, nr [...] skierowano Skarżącą do DDP w okresie od 20 sierpnia 2024 r. do 30 września 2024 r. oraz ustalono dla Skarżącej odpłatność za usługę opiekuńczą w okresie od 20 sierpnia 2024 r. do 31 sierpnia 2024 r. w kwocie 255,09 zł, a w okresie od 1 września 2024 r. do 30 września 2024 r. w kwocie 878,63 zł. Decyzje z 23 października 2024 r. zostały doręczone Skarżącej w trybie art. 44 k.p.a. i są w świetle art. 16 § 1 i 2 k.p.a. decyzjami ostatecznymi i prawomocnymi. Odnosząc się do zarzutów skargi należy wskazać, że dotyczą one w pierwszej kolejności prawidłowości decyzji Prezydenta z 23 października 2024 r., nr [...]. Skarżąca wskazuje, że doszło do naruszenia art. 106 ust. 5 u.p.s., gdyż wydając tę decyzję organ uchylił ze skutkiem ex tunc inną decyzję administracyjną w tożsamym przedmiocie, podczas gdy działanie takie powinno mieć charakter wyłącznie ex nunc - na przyszłość. Należy zatem wskazać, że kwestia prawidłowości decyzji uchylającej wcześniejszą decyzję z 18 grudnia 2023 r. o przyznaniu usługi opiekuńczej, stanowi odrębną sprawę administracyjną, odrębną od sprawy żądania zwrotu wydatków za udzieloną usługę opiekuńczą i mogła być ona przedmiotem odrębnej skargi do sądu administracyjnego, po uprzednim wyczerpaniu toku postępowania przed organami administracji. Co prawda, zgodnie z treścią art. 135 p.p.s.a. sąd administracyjny stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Jednakże przepis art. 135 p.p.s.a. nie może służyć do obejścia rygorów dotyczących zaskarżania aktów i czynności, które mogą być przedmiotem kontroli sądu administracyjnego w innej sprawie. Interpretacja przepisu art. 135 p.p.s.a. nie może ignorować założeń kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne, w tym wymagań formalnych związanych z jej uruchomieniem. Kształtują one warunki, tryb i termin wniesienia skargi do Sądu, jak również formę i składniki treści. Podzielenie poglądu przeciwnego byłoby równoznaczne z usankcjonowaniem obejścia wzmiankowanych rygorów (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 marca 2008 r., II FSK 165/07, opubl. w internetowej bazie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej "CBOSA"). Jeśli zaś chodzi o zarzut nieważności zaskarżonej decyzji wynikający z faktu, że opłata za pobyt w DDP została nałożona w oparciu o decyzje z 23 października 2024 r., co do których zachodzą przesłanki stwierdzenia nieważności, należy wyjaśnić, że w k.p.a. nie przewidziano konstrukcji nieważności decyzji administracyjnej z mocy samego prawa. Wyeliminowanie wadliwej decyzji ostatecznej z obrotu prawnego może nastąpić wyłącznie przez wydanie nowej decyzji uchylającej (zmieniającej) lub stwierdzającej jej nieważność. Wobec faktu, że nie stwierdzono nieważności decyzji Prezydenta z 23 października 2024 r. to obie te decyzje korzystają z domniemania prawidłowości i legalności. Domniemanie prawidłowości decyzji wyraża się w przyjęciu, że decyzja jest prawidłowa (niewadliwa) tak długo, dopóki nie zostanie obalona w sposób przewidziany przepisami prawa. Oznacza to, że do momentu zmiany, uchylenia bądź stwierdzenia nieważności decyzja uważana jest za prawidłową i wywołującą wszelkie związane z jej wydaniem skutki.. Konsekwencją domniemania prawidłowości decyzji jest domniemanie jej legalności. Zatem dopóki decyzje z 23 października 2024 r. funkcjonują w obrocie prawnym, zarówno organy administracji, jak i sąd administracyjny zobowiązany jest do ich uwzględnienia przy wydawaniu swojego rozstrzygnięcia. Decyzje z 23 października 2024 r. są decyzjami ostatecznymi, a zarzuty do nich się odnoszące mogą być podnoszone w odrębnym postępowaniu nadzwyczajnym. Następnie należy wskazać, że wysokość należności z tytułu opłat określonych przepisami u.p.s. podlegających zwrotowi oraz terminy ich zwrotu, jak wynika z art. 104 ust. 3 u.p.s., ustala się w drodze decyzji administracyjnej. W przypadkach szczególnie uzasadnionych, zwłaszcza jeżeli żądanie zwrotu wydatków na udzielone świadczenie, z tytułu opłat określonych w ustawie oraz z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części stanowiłoby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielanej pomocy, właściwy organ, który wydał decyzję w sprawie zwrotu należności, o których mowa w ust. 1, na wniosek pracownika socjalnego lub osoby zainteresowanej, może odstąpić od żądania takiego zwrotu, umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty (art. 104 ust. 4 u.p.s.). Użyty w powołanym przepisie zwrot "może" wskazuje na to, że wydane na jego podstawie decyzje administracyjne mają charakter uznaniowy. Oznacza to, że nawet spełnienie przesłanki przewidzianej w tym przepisie ("przypadek szczególnie uzasadniony") nie zobowiązuje organu administracji publicznej do odstąpienia od żądania zwrotu należności. Wystąpienie przesłanki przewidzianej w art. 104 ust. 4 u.p.s. jedynie umożliwia organowi zastosowanie ulgi. Należy jednak podkreślić, że uznaniowy charakter decyzji z art. 104 ust. 4 u.p.s. nie zezwala organowi na całkowitą i niekontrolowaną swobodę w rozstrzyganiu sprawy. W orzecznictwie wskazuje się, że organ jest szczególnie związany zasadami ogólnymi unormowanymi w rozdziale 2 k.p.a. Organ powinien zatem podejmować wszelkie kroki niezbędne do wyjaśnienia i rozważenia wszystkich okoliczności sprawy, jak również wyjaśnić stronie zasadność przesłanek, którymi kierował się przy załatwianiu sprawy (art. 11 k.p.a.). Kontrola sądowa decyzji wydanej w ramach uznania administracyjnego sprowadza się do oceny czy postępowanie zostało przeprowadzone zgodnie z zasadami procedury administracyjnej, czy zgodnie z nimi ustalono stan faktyczny sprawy, a rozstrzygnięcie wynika z tych ustaleń i nie ma znamion rozstrzygnięcia dowolnego. Sąd administracyjny może zatem badać jedynie legalność, a nie słuszność czy celowość zaskarżonej decyzji. Sąd nie posiada kompetencji do ustalania, czy w odniesieniu do osoby zobowiązanej rzeczywiście zachodzi "przypadek szczególnie uzasadniony", o którym mowa w art. 104 ust. 4 u.p.s. Sąd może wyłącznie zbadać, czy organ administracji prawidłowo przeprowadził postępowanie dowodowe, czy właściwie ocenił zebrane dowody z punktu widzenia zasad logiki i doświadczenia życiowego, a także czy decyzja o odmowie skorzystania z jednej kompetencji określonych we wskazanym przepisie została uzasadniona zgodnie z zasadami procedury administracyjnej (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 kwietnia 2020 r., I OSK 1140/19 i z 30 sierpnia 2024 r., I OSK 2523/23, opubl. w CBOSA). W ocenie Sądu, analiza zgromadzonego w rozpoznawanej sprawie materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że postępowanie w sprawie zwrotu należności zostało przeprowadzone zgodnie z wymogami k.p.a., a organy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego. Organy wyjaśniły wszystkie istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, a wyciągnięte wnioski w zakresie rozstrzygnięcia o odmowie odstąpienia od żądania zwrotu należności mają swoje uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym. Organy uargumentowały swoje decyzje wskazując okoliczności dotyczące sytuacji Skarżącej, które przemawiają za zajętym stanowiskiem. Sytuacja dochodowa i życiowa Skarżącej ustalona została przez organy na podstawie wywiadu środowiskowego z 27 lutego 2025 r. oraz dokumentów zebranych w toku postępowania. Ustalono, że Skarżąca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Dochody uzyskiwane w ramach tego gospodarstwa z tytułu renty rodzinnej to kwota 2.928,77 zł netto. Wysokość renty od marca 2024 r. nie uległa zmianie. Rodzina nie pomaga Skarżącej w formie finansowej. Skarżąca zajmuje mieszkanie o powierzchni 43 m2, które jest własnością jej wnuka. Mieszkanie składa się z dwóch pokoi, kuchni, łazienki wraz z wc. Lokal wyposażony jest w podstawowy sprzęt gospodarstwa domowego. Skarżąca nie pobiera dodatku mieszkaniowego. Strona nie posiada żadnych nieruchomości, samochodów, maszyn, żadnych oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Łączna kwota wydatków Skarżącej związanych z mieszkaniem oraz za telefon i leki to kwota 917,29 zł. Do dyspozycji Skarżącej pozostaje kwota 2.011,48 zł. Z akt sprawy wynika nadto, że miesięczne wydatki Skarżącej we wrześniu 2024 r. wyniosły kwotę 1.347,50 zł, a do jej dyspozycji pozostała wówczas kwota 1.581,27 zł. W toku postępowania administracyjnego Skarżąca przedłożyła wyciągi z rachunku bankowego za okresy od 31.10.2024 r. do 28.11.2024 r. oraz od 10.01.2025 r. do 28.01.2025 r. Z wyciągów tych wynika, że Skarżąca dokonywała m. in. wypłat gotówki. Skarżąca nie wskazywała jednak, że wypłacana gotówka przeznaczana była na wizyty lekarskie i leki. Skarżąca nie przedłożyła żadnych faktur, paragonów czy zaświadczeń z poradni celem udokumentowania choćby jednego przypadku samodzielnego poniesienia wydatków na prywatne wizyty lekarskie. Skarżąca nie przedłożyła także żadnej dokumentacji medycznej jednakże wyjaśniła, że choruje na cukrzycę, nadciśnienie i schorzenia jelit. Strona nie posiada orzeczonego stopnia niepełnosprawności. Organ I instancji pouczył Skarżącą o możliwości skorzystania z uprawnień z art. 10 § 1, art. 73 i art. 79 § 2 k.p.a., w tym o prawie wniesienia uwag i zgłaszania nowych dowodów w postępowaniu. Skarżąca nie skorzystała z przysługujących jej uprawnień. W tych okolicznościach organy uznały, że mimo posiadanych przez Skarżącą schorzeń oraz obciążeń finansowych nie ma podstaw do odstąpienia od żądania zwrotu należności bowiem nie zachodzą przesłanki do zastosowania art. 104 ust. 4 u.p.s. Zdaniem Sądu, organy administracji obu instancji nie kwalifikując sytuacji Skarżącej jako "szczególnie uzasadniony przypadek" na gruncie art. 104 ust. 4 u.p.s. nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. W orzecznictwie i piśmiennictwie wskazuje się, że art. 104 ust. 4 u.p.s. dotyczy sytuacji niecodziennych, wyjątkowych. To przede wszystkim sytuacja osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość pozwala stwierdzić, że jest nadzwyczaj drastyczna, dotkliwa w skutkach i głęboko ingerująca w plany życiowe (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, II SA/Lu 189/19, opubl. w CBOSA). Nie mogą to być zdarzenia typowe, konwencjonalne. Przy czym, co istotne, dokonując tej oceny należy mieć na względzie sytuację osób i rodzin, znajdujących się w podobnym położeniu, jak osoba zobowiązana. Nawet trudna sytuacja bytowa osoby zobowiązanej nie zwalnia z obowiązku zwrotu świadczenia, gdyż znaczny ciężar związany z wykonaniem tego obowiązku nie jest jeszcze równoznaczny ze "szczególnym przypadkiem", o którym mowa w art. 104 ust. 4 u.p.s. Nadto Skarżąca ma możliwość skorzystania z innych ulg przewidzianych w art. 104 ust. 4 u.p.s., w szczególności może wnioskować o rozłożenie należności na raty. Jak wynika z uzasadnień decyzji, organy miały na względzie zarówno interes indywidualny, jak i społeczny. Wskazać trzeba, że art. 96 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 97 ust. 1 u.p.s. nakłada na osoby korzystające ze świadczeń z pomocy społecznej obowiązek ponoszenia odpłatności za świadczenia niepieniężne, w tym za pobyt w o środkach wsparcia, natomiast odstępstwo od tej zasady jest wyjątkiem. Wyłącznie wtedy, gdy dochód strony nie przekracza ustawowego kryterium dochodowego, uprawniającego do przyznania świadczenia z pomocy społecznej, jest ona zwolniona z odpłatności za przyznane świadczenie (art. 96 ust. 2 i art. 97 ust. 1 u.p.s.). W pozostałych zaś przypadkach strona ma obowiązek ponoszenia opłat za pobyt w ośrodkach wsparcia, co jest spójne z obowiązującym modelem pomocy społecznej, w którym ma ona subsydiarny charakter. Jak wynika z niespornych ustaleń faktycznych kryterium dochodowe zostało w odniesieniu do Skarżącej przekroczone. Odnosząc się do załączonej do skargi dokumentacji należy wyjaśnić, że w świetle art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy, a więc sąd ten rozpatruje sprawę na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu. W drodze wyjątku, zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a., sąd może przeprowadzić dowód uzupełniający z dokumentów. Nie jest jednak rolą sądu uzupełnianie materiału dowodowego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 sierpnia 2016 r., I GSK 1792/14, opubl. w CBOSA). Sąd jedynie kontroluje prawidłowość ustaleń faktycznych poczynionych przez organy administracji. Zauważyć jednak należy, że część przedłożonej przez Skarżącą dokumentacji medycznej pochodzi z lat 2006, 2011 i 2023, a znaczna część paragonów za leki dotyczy okresu po wydaniu zaskarżonej decyzji. Z kolei wskazywana przez pełnomocnika Skarżącej okoliczność, że znaczną część środków z wypłat gotówkowych Skarżąca wydatkowała na wizyty lekarskie, nie może być uznana za okoliczność notoryjną. Fakty powszechnie znane, to okoliczności, zdarzenia, czynności lub stany, które powinny być znane każdemu rozsądnemu i mającemu doświadczenie życiowe człowiekowi. Chodzi więc o wydarzenia historyczne, polityczne, zjawiska przyrodnicze, procesy ekonomiczne lub zdarzenia normalnie i zwyczajnie zachodzące w określonym miejscu i czasie. Za fakty powszechnie znane mogą być uznane tylko te, które odpowiadają rzeczywistości, przy czym kryterium oceny, czy dany fakt ma charakter faktu notorycznego musi być obiektywne, a nie subiektywne (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 stycznia 2025 r., III OSK 2359/23, opubl. w CBOSA). Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że skarga jest niezasadna, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.