II SA/Gl 887/12

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach - Łukasz Strzępek po rozpoznaniu w dniu 5 września 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. P. na zarządzenie Burmistrza P. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie utrzymania czystości i porządku na terenie gminy w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 19 lipca 2012 J.P. został wezwany do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 300 zł. W terminie wyznaczonym dla dokonania tej czynności skarżący, na druku urzędowego formularza, złożył wniosek o zwolnienie go od kosztów sądowych. W druku formularza wnioskodawca podał, że nie posiada zatrudnienia, dochodów ani też żadnego majątku. Ponieważ informacje zawarte w druku formularza uniemożliwiały ocenę sytuacji materialnej strony, pismem z dnia 14 sierpnia 2012 r. J. P. został wezwany do: - udokumentowania wydatków związanych z utrzymaniem się: opłat za energię elektryczną, dostawy gazu, wody itp., - podania z jakiego źródła (wynagrodzenie za pacę, renta, emerytura, umowa zlecenia) skarżący czerpie środki na utrzymanie się i udokumentowanie ich wysokości, - wskazania powierzchni (w m2) lokalu mieszkalnego lub budynku w którym obecnie wnioskodawca zamieszkuje oraz wskazania do kogo należy ta nieruchomość i w oparciu o jaki tytuł prawny z niej korzysta, - nadesłania zaświadczenia o uzyskaniu statusu osoby bezrobotnej, pozbawionej prawa do zasiłku. W odpowiedzi, w piśmie z dnia 28 sierpnia 2012 r. wnioskodawca odwołał się do treści dokumentów złożonych w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 990/10, wskazał, że wszelkie rachunki za media reguluje I.K., która wszakże jest dlań osobą obcą i nie prowadzi z nim wspólnego gospodarstwa domowego. Skarżący podał, że nie uzyskuje żadnych dochodów poza okazjonalnymi wpływami (np. za sprzedaży złomu z rozebranej szklarni) a posiadane przezeń rachunki bankowe zostały zajęte przez komornika. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono co następuje: Przepis art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r. Poz. 270. – zwana dalej P.p.s.a.) konstytuuje zasadę odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 §1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w utrzymaniu swoim oraz swojej rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Przede wszystkim, przy ocenie wniosku o przyznanie prawa pomocy zasadnicze znaczenie mają informacje uzyskane od strony na temat jej statusu materialnego. Nieprzypadkowo bowiem ustawodawca w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. posłużył się zwrotem "wykaże". Oznacza to, że to na osobę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy został przerzucony ciężar przedstawienia swojej sytuacji materialnej w taki sposób, aby przekonać o zasadności złożonego wniosku. Instrumentem służącym wyjaśnieniu wątpliwości w tym zakresie jest wezwanie, o którym mowa w art. 255 P.p.s.a. Uzyskanie dodatkowego oświadczenia strony lub dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego w trybie art. 255 P.p.s.a. służy uzupełnieniu stanu wiedzy sądu o sytuacji strony (por. postanowienie NSA z dnia 28 stycznia 2009 r. sygn. akt II GZ 332/08 – System Informacji Prawniczej Lex nr 551914). Konsekwencją uchylenia się od tego obowiązku lub udzielenia niekompletnych informacji może być odmowa przyznania prawa pomocy (tak orzekł NSA np. w postanowieniu z dnia 30 lipca 2009 r. sygn. akt I FZ 180/09 – Lex nr 552208, w postanowieniu z dnia 28 lipca 2009 r. sygn. akt I OZ 744/09 – Lex nr 552504, w postanowieniu z dnia 23 marca 2012 sygn. akt I OZ 184/12 - 1136769 oraz w postanowieniu z dnia 28 marca 2012 r. sygn. akt I OZ 182/12 - Lex 1136768). Odnosząc powyższe uwagi do realiów niniejszej sprawy należało uznać, że brak jest dostatecznych podstaw do przyznania J.P. prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Brak jest bowiem informacji na temat źródeł utrzymania się skarżącego a także jego obecnego statusu materialnego. Ogólnikowe twierdzenia dotyczące "doraźnych niewielkich wpływów", braku środków oraz zajęć komorniczych, nie poparte stosownymi dokumentami w żaden sposób nie tłumaczą skąd wnioskodawca czerpie środki na utrzymanie się. Z kolei powołanie się na informacje podane w innej sprawie (sygn. akt I SA/Gl 990/10) dwa lata temu trudno uznać za dostateczne, zwłaszcza ze względu na upływ czasu. Dalej wskazać trzeba, że zasadnicze wątpliwości odnośnie wiarygodności twierdzeń skarżącego budzi fakt dobrowolnej rezygnacji z poprawy swojego położenia materialnego poprzez skorzystanie ze wsparcia pomocy społecznej. Niezrozumiałym jest bowiem powód, dla którego ktoś, kto twierdzi, że nie ma praktycznie żadnych dochodów ani też majątku, kto pozostaje na utrzymaniu obcej mu osoby I. K. (co nawiasem mówiąc również budzi wątpliwości, skoro jest ona matką dziecka usynowionego przez skarżącego) nie ubiega się o przyznanie jakiegokolwiek zasiłku. Taki stan rzeczy rodzi uzasadnione obiekcje odnośnie rzeczywistej sytuacji materialnej strony, która w razie wystąpienia o pomoc finansową poddana zostałaby wnikliwej weryfikacji przez właściwe organy. Wskazane wyżej niejasności wykluczają możliwość jednoznacznego stwierdzenia, że skarżący jest osobą, której wniosek o przyznanie prawa pomocy zasługuje na uwzględnienie. Ciężar dowodu w omawianym zakresie spoczywa bowiem na wnioskodawcy (por. postanowienie NSA z dnia 16 stycznia 2012 r. sygn. akt II FZ 825/11 - Lex nr 1104142). W niniejszej sprawie informacje uzyskane od strony nie pozwoliły jednoznacznie stwierdzić, że zostały spełnione przesłanki opisane w hipotezie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Z powyższych względów, w oparciu o art. 245 § 1 i § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.